ABD GÜMRÜK TARİFELERİ VE FİYATLARA ETKİSİ
ABD’nin gümrük tarifelerinin fiyatlamalar üzerindeki etkisi devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, 1 Ekim’den itibaren ithal ilaçlar, mutfak ve banyo dolapları, döşemeli mobilyalar ve ağır kamyonlara uygulanacak gümrük vergisi oranlarını duyurdu. Aynı zamanda, Fed yetkililerinin açıklamaları emtia piyasalarının yönünü de etkiliyor. Bazı üyeler iş gücü piyasasını korumak için daha agresif faiz indirimleri gerektiğini söylerken, diğerleri enflasyon konusunda temkinli olunması gerektiğini vurguladı. Fed Başkanı Jerome Powell, geçtiğimiz hafta yaptığı konuşmada, tarifelerden kaynaklı enflasyon etkilerinin geçici olacağını belirterek, “Fiyat seviyesindeki bu tek seferlik artış muhtemelen birkaç çeyreğe yayılacak ve bu dönemde biraz daha yüksek bir enflasyon olarak kendini gösterecektir.” dedi. Ayrıca bu fiyat artışlarının enflasyon sorununa dönüşmemesi için gereken önlemleri alacaklarını belirtti ve “Hala orta derecede kısıtlayıcı olarak gördüğüm bu politika duruşu, olası ekonomik gelişmelere yanıt vermek için bizi iyi bir konumda bırakıyor.” ifadelerini kullandı.
ABD EKONOMİSİNDE BÜYÜME VE İSTİHDAM GÖSTERGELERİ
ABD Ticaret Bakanlığı, 2025’in nisan-haziran dönemine ait gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) nihai verilerini açıkladı. Buna göre, ABD ekonomisi, yılın ikinci çeyreğinde güçlü tüketici harcamaları ve yatırımların etkisiyle yüzde 3,8 büyüyerek tahminleri aştı ve 2023’ün üçüncü çeyreğinden bu yana en hızlı yıllık büyüme kaydedildi. Ülkede ilk defa işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı, 20 Eylül ile biten haftada 218 bine gerileyerek beklentilerin altında kaldı. Fed’in enflasyon göstergesi olarak izlediği çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi, ağustosta yıllık bazda yüzde 2,9 artış gösterdi. Yeni konut satışları ise aynı dönemde yüzde 20,5 yükselerek beklentileri geçti. Analistler, açıklanan makro ekonomik verilerin güçlü gelmesinin, Fed’in ilave faiz indirimlerine ihtiyaç duymayabileceğini öne sürdüğünü belirtti.
FAİZ İNDİRİM BEKLENTİLERİNDE DEĞİŞİM
Para piyasalarında, istihdama yönelik zayıflama belirtileri ile güçlü büyüme verilerinin ardından Fed’in faiz indirim beklentileri zayıfladı. Ekonomik verilerin ardından banka, ekim ayında 25 baz puanlık faiz indirimine gitme olasılığını yüzde 89 düzeyinde fiyatlarken, aralık ayındaki toplantıda ilave indirim olasılığı yüzde 63’e geriledi. Jeopolitik cephede ise Rusya-Ukrayna hattındaki gelişmeler yatırımcıların dikkatinde kalmaya devam ediyor. Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftayı yüzde 4,19 seviyesinde tamamlarken, dolar endeksi yüzde 0,5 artışla 98,2’ye yükseldi.
ALTIN FİYATLARINDA YÜKSELİŞ TRENDİ
Değerli metaller, Fed’in para politikasına ilişkin artan belirsizliklere ve Powell’ın açıklamalarına rağmen, tarifelerin etkisi ve jeopolitik risklerden dolayı haftayı olumlu bir seyirle tamamladı. Altının ons fiyatı, altıncı haftada da yükselişini sürdürerek haftayı 3 bin 759,7 dolardan tamamlarken, hafta içinde 3 bin 791,1 dolarla rekor tazeledi. Fed Başkanı Powell’ın faiz gündemiyle ilgili net bir sinyal vermemesi, dolar endeksini arttırarak yükselişi kısmen törpülese de güvenli liman talebi altının yukarı yönlü seyrine destek oluyor. Gümüşün ons fiyatı da geçen hafta artış göstererek tüm zamanların zirvesi olan 49,8 dolara yaklaşıp haftayı 46,1 dolardan kapattı. Analistler, gümüşün ons fiyatının artış gösterirken yüksek volatilite taşıdığını belirtti.
PETROL FİYATLARINDAKI YÜKSELİŞ NEDENLERİ
Petrol fiyatları, Ukrayna’nın Rus enerji altyapısına yönelik saldırıları ve ABD’nin ticari ham petrol stoklarındaki düşüş nedeniyle değerlendi. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, iç piyasalardaki akaryakıt sıkıntılarına dair yaptığı açıklamada, benzin ihracatına yönelik yasağın yıl sonuna kadar uzatılacağını ifade etti. Ülkede petrol rafinerilerine yönelik saldırılar nedeniyle benzin fiyatında dönemsel artışlar görülüyor. ABD’nin ticari ham petrol stokları da bu hafta yaklaşık 600 bin varil azalarak 414 milyon 800 bin varile geriledi. Piyasa beklentisi stokların artacağı yönündeydi. Diğer yandan, tarihsel fiyatların seyri ve OPEC+’ın ek üretim hedeflerinin etkisiyle analistler, üreticilerin kapasite sınırlarına yaklaşması nedeniyle bu oranın düşeceğini öngörüyor.
TARIM EMTA FİYATLARINDAKİ DEĞİŞİM
Tarım emtia fiyatları ise Arjantin’in vergi politikası, ABD’deki hasat süreci ve Çin’in alımlarıyla karışık bir seyir izledi. Arjantin’in ihracat vergilerini kaldırması, küresel ticareti etkileyerek Çin’in alımlarını artırdı. Bunun yanında buğdayda küresel rekabet fiyatları baskılarken, yeni ihale ve ihracat haberleri fiyatlarda düşüşe sebep oldu. Mısır hasadının hız kazanması da fiyatlar üzerinde olumsuz etki yarattı. Chicago Ticaret Borsası’nda pirinç fiyatları yüzde 3,3, soya fasulyesi yüzde 1,2, buğday yüzde 0,7 ve mısır yüzde 0,5 düşüş gösterdi. Ayrıca, pamuk fiyatları yatay seyrederken, kahvede yüzde 11,5 ve şekerde yüzde 2,7 artış gözlemlendi. Kakaonun ton başına fiyatı ise haftayı yüzde 4 düşüşle kapattı.