EUROPA PARLAMENTOSU RAPORU
Avrupa Parlamentosu (AP), Türk vatandaşlarının Schengen vizesi almadaki zorluklarına dair bir rapor yayımlıyor. AP Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor tarafından hazırlanan 27 sayfalık belgede, vize süreçlerini kolaylaştırmak için üye ülkelerden “kapasite artırma” talep ediliyor. Türkiye’nin vize serbestisi için ise kalan altı kriteri yerine getirmesi gerektiği anlaşılıyor. Rapor, 6 Mayıs 2025’te AP’nin Strasbourg’daki merkezinde tartışılacak ve 7 Mayıs’ta oylanacak.
VİZE BAŞVURULARINDAKİ ARTIS
AP’nin AB Komisyonu’nun yıllık ülke raporuna dayandığı Türkiye Raporu’nda, Türk vatandaşlarının Schengen vizesi başvurularındaki “belirgin artış ve sistemin kötüye kullanılması korkusu” nedeniyle sorunlar yaşadığı açıklanıyor. Raporda, bu durumdan “üzüntü duyulduğu” ifade edilerek, vizelere erişimin iyileştirilmesi için siyasi kararlılığa ihtiyaç duyulduğu vurgulanıyor. Ayrıca, “Kalan teknik ve idari engellerin ele alınması için her iki tarafın da yoğun çaba göstermesi” gerektiği belirtiliyor. AB ülkelerine ise “Bu konuya ayrılan kaynakları artırma” önerisi getiriliyor.
BAŞVURU VERİLERİ VE SONUÇLARI
AB’nin 2023 verilerine göre, Türkiye’den Schengen vizesi almak için 1 milyon 55 bin 885 başvuru yapıldı; bunlardan 867 bin 646’sı onaylandı ve ret oranı %16,1 olarak kaydedildi. 2022 yılında yapılan 778 bin 409 başvurudan ise 645 bin 842’si onaylanmış, ret oranı %15,7 olarak belirlenmişti. BBC Türkçe’ye konuşan bir AB yetkilisi, 2023 yılında Schengen vizesi ile AB’ye giriş yaptıktan sonra 103 bin Türkiye vatandaşının iltica başvurusunda bulunduğunu ve ayrıca “azımsanmayacak sayıda” kişinin Schengen Bölgesi’nden çıkış yaptığını aktarıyor. Bu durum, AB’nin “sistemin kötüye kullanılması” endişesini pekiştiriyor.
VİZE KOLAYLIĞI VE MUAFİYET BEKLENTİLERİ
Raporda, ticari faaliyetler ve Erasmus öğrenci değişim programı gibi alanlarda vize kolaylığı sağlanmasına destek veriliyor. Ancak vize muafiyeti için, Türkiye’nin 72 kriterden kalan altı kriteri yerine getirmesi gerektiği tekrar ediliyor. Bu kriterler arasında: Terörle Mücadele Yasası’nda değişiklik, Europol ile operasyonel işbirliği anlaşması, GRECO’nun yolsuzlukla mücadele önerilerinin uygulanması, kişisel verilerin korunmasına yönelik düzenlemelerin AB standartlarına uyumu, tüm AB üyeleriyle suç bağlantılı konularda işbirliği ve Geri Kabul Anlaşması’nın tam uygulanması yer alıyor. AP, “Türkiye’nin vize serbestisi için gerekli ölçütleri karşılama yönünde hiçbir ilerleme kaydetmemiş olmasından derin üzüntü duyduğunu” belirtiyor ve Türk makamlarının bu kriterleri “ayrımcılık yapmaksızın” yerine getirmesi halinde vize serbestisi sürecinin hızla başlayabileceğini ifade ediyor.
TÜRKİYE’NİN İKİLİ TEMASLARI VE AB YANITI
Türkiye, vize sorununu çözmek için AB üyesi ülkelerle ikili temaslarına devam ediyor, ancak bu çabaların sahada olumlu bir etkisi henüz hissetmiyor. Türk medyasında, bazı AB ülkelerinin “vize kapılarını kapattığı” iddiaları sıkça yer alırken, AB Türkiye Delegasyonu 2 Mayıs 2025’te yaptığı açıklamada bu iddiaları yalanlıyor. Delegasyon, “Schengen konsoloslukları, salgın öncesi rakamları aşarak rekor sayıda vize başvurusunu işlemektedir” diyor.
DİĞER VURGULAR: DEMOKRASİ VE İNSAN HAKLARI
Rapor, vize konusunun yanı sıra Türkiye’deki insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğüne dair eleştiriler içeriyor. AB’ye katılım kriterlerinin tartışmaya açık olmadığını ve mevcut şartlar altında müzakere sürecine dönülmesinin mümkün olmadığını belirtiyor. Ancak Türkiye’nin stratejik ve jeopolitik önemi vurgulanarak daha yakın ve dinamik bir ortaklık için çalışılması gerektiği ifade ediliyor. “Katılım sürecinde kestirme yollar yoktur ve demokratik ilkeleri tartışmaktan kaçınılamaz” mesajı raporda yer alıyor.