Narwhal balinaları, uzun spiral dişleriyle “denizin tek boynuzu” olarak biliniyor. Ancak bu ilginç deniz memelileri, yakın zamanda Arktik bilim insanlarının bir parçası oldular. Araştırmacılar, altı narwhalı uydu vericileriyle donatarak, bu hayvanları üç yıl boyunca Doğu Grönland’ın sarp kıyılarında ve dünyanın en büyük fiyort sisteminde takip etti. Görevleri, bu uzak ama kritik bölgedeki okyanus durumunu incelemekti. Topladıkları veriler, Arktik’te yaşananlarla ilgili endişe verici kanıtlar sunuyor.
ISIL DEĞİŞİMİN GÖSTERGESİ
Araştırmalar, Atlantik Okyanusu’ndan gelen nispeten sıcak ve tuzlu suyun bölgedeki fiyortlara ulaştığını ortaya koydu. Bu durum, buzul tabakalarını eritebilir ve korudukları buzul örtüsünü tehdit edebilir. Almanya’daki GEOMAR Helmholtz Okyanus Araştırmaları Merkezi’nden Eric Achterberg, “Bulgular çok endişe verici, çünkü denizle sonlanan buzul erimesinin hızlandığını gösteriyor” dedi. Bu yeni veriler, devam eden bir eğilimi vurguluyor.
DOĞAL DENGENİN BOZULMASI
Doğu Grönland, okyanusa buzul akıntıları sağlayan önemli buzul alanlarına ev sahipliği yapıyor. Ayrıca, soğuk kutup suyunu Kuzey Atlantik’e taşıyan önemli okyanus akıntılarının bulunduğu bir bölge. Bu akıntılar, Atlantik Meridyonal Dönüşüm Dolaşımı’nın bir parçası olup, küresel hava durumu ve iklim üzerinde büyük etkilere sahip. Ancak bilim insanları, bu sistemin çöküşe doğru gittiğinden endişe ediyor. Bu durum, ABD’de hızlı deniz seviyesi yükselmesi, Avrupa’da sert kışlar ve Afrika’da kuraklık gibi felaketlere yol açabilir.
ARAŞTIRMA ZORLUKLARI
Mads Peter Heide-Jørgensen, “Doğu Grönland, Kuzey Atlantik’teki iklim değişikliklerinin habercisi olarak kabul ediliyor” dedi. Ancak bölgenin uzaklığı ve zorlu koşulları nedeniyle okyanus değişimlerine dair araştırmalar oldukça sınırlı. “Bu bölge çok az çalışılmış, bu yüzden daha fazla veriye ihtiyacımız vardı” diye ekledi. Gemilerin gönderilmesi zor ve tehlikeli, ayrıca değişken buz şartları nedeniyle pahalı kırıcı gemilere ihtiyaç var. Ancak narwhallar, bu alanlara kolayca ve yıl boyunca ulaşabiliyorlar.
VERİ TOPLAMA YETENEĞİ
Narwhallar, avcılar tarafından yakalanarak ağlara alındı. Bilim insanları, onlara bir pounddan daha hafif cihazlar yerleştirdi. Heide-Jørgensen, “Uzun süre güvenilir bir şekilde sıcaklık ve tuzluluğu toplayan daha küçük bir verici geliştirdik” dedi. Narwhallar, 2017 ile 2020 yılları arasında 2,000’den fazla su sıcaklığı ve tuzluluğu gözlemi sağladı. Bilim insanları, bu verileri çoğunlukla gemilerle toplanan Dünya Okyanus Veritabanı ile birleştirdi.
ATLANTİFİKASYON SÜRECİ
Araştırma, bölgenin “Atlantifikasyon” yaşadığını ortaya koyuyor; yani Atlantik Okyanusu’ndan gelen nispeten sıcak ve tuzlu suyun Arktik denizlerine sızması. Bilim insanları, bu sıcak suyun buzul önlerine doğru akışının uzun vadeli bir eğilim olduğunu buldu. Çalışmada, Atlantik Okyanı suyu bazı durumlarda fiyort sistemine 180 mil kadar ulaştı.
NARWHAL BALINALARININ ÖNEMİ
Narwhalların üç yıllık veri toplama süreci, GEOMAR’dan Achterberg’e göre “eşsiz ve zarif”. Bu çalışma, bölgedeki erime süreçlerine dair yeni bilgiler sunuyor. Stockholm Üniversitesi’nde deniz mikropaleontolojisi profesörü olan Helen Coxall, narwhalların sağladığı verilerin “insanların son 130 yılda topladığı verilere eşdeğer” olduğunu belirtti. Narwhallar, bu bölgedeki Grönland Buzul Tabakası’nın erimesine yönelik okyanus etkilerini açığa çıkarmada son derece değerli bir rol oynuyor. Bu alandaki okyanus süreçlerini anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğu vurgulandı.