AVRUPA’DA BÜYÜK ELEKTRİK KESİNTİSİ

28 Nisan 2025 tarihinde Avrupa, tarihin en büyük elektrik kesintilerinden birine tanıklık ediyor. İspanya ve Portekiz’in tamamı karanlığa gömülürken, Fransa ve Belçika’nın bazı bölgeleri de etkilendi. Elektrik kesintisi sebebiyle trafik ışıkları çalışmadı, metrolar ve trenler durdu, havalimanlarındaki seferler aksadı. İspanyol elektrik şebekesi operatörü Red Electrica, “tarihte benzeri olmayan” bu krizin 6-10 saat sürebileceğini açıkladı. Bu esnada, siber saldırı ihtimali gündeme gelirken AB liderleri acil durum toplantıları yapıyor. Sosyal medya platformu X’te milyonlarca kullanıcı durumu eleştiriyor: “Avrupa çöktü!”

ELEKTRİK TALEBİ DRAMATİK ŞEKİLDE DÜŞTÜ

28 Nisan 2025, saat 12:30 itibarıyla İspanya’nın elektrik talebi 26.695 MW’tan 12.425 MW’a düştü. Portekiz, Fransa’nın güneyi, Belçika ve Andorra karanlığa gömüldü. Madrid, Barselona, Sevilla, Lizbon ve Porto gibi büyük şehirlerde yaşam durdu. Trafik ışıkları çalışmadığı için yollar kilitlendi. Barajas Havalimanı ve Lizbon’un Humberto Delgado Havalimanı’ndaki uçuşlar iptal edildi ve acil durum jeneratörleri devreye alındı. Metrolarda binlerce yolcu mahsur kaldı, Madrid ve Barselona’daki istasyonlar boşaltılmak zorunda kalındı. İspanya’nın ulusal demir yolu operatörü Renfe, “Tüm elektrik şebekesi çöktü, trenler hareket edemiyor” açıklamasında bulundu. Valencia metrosu tüm seferlerini iptal ederken, Lizbon’da ATM ve kartlı ödemeler durdu, uzun kuyruklar oluştu. Sagrada Familia Katedrali bile karanlıkta kalıp boşaltıldı.

RED ELECTRİCA’DAN AÇIKLAMA

İspanya’nın elektrik şebekesi operatörü Red Electrica, krizi “tarihte benzeri görülmemiş” olarak tanımladı. Operasyon Müdürü Eduardo Prieto, “Sebep analiz ediliyor, tüm kaynaklarımızla çalışıyoruz” dedi fakat kesin bir neden vermedi. İlk tahminler, kuzey ve güney bölgelerinde enerji restorasyonunun başladığını, ancak tam normalleşmenin 6-10 saat sürebileceğini gösteriyor. Portekiz’in operatörü REN ise daha karamsar bir yaklaşım sergileyerek, “Tam normalleşme bir hafta alabilir” ifadelerini kullandı.

OLASI NEDENLER: SİBER SALDIRI MI, DOĞAL AFET Mİ?

Kesintinin nedeni hala belirsizliğini koruyor, ancak birden fazla ihtimal masada duruyor. İspanyol yetkililer, “Siber saldırı göz ardı edilmiyor” şeklinde bir açıklama yaptı. Politico’ya konuşan bir yetkili, “Kesintinin ölçeği, kritik altyapıya yönelik bir hizmet reddi saldırısını düşündürüyor” dedi. Teknik uzmanlar, “cero energético” durumunun basit bir kısa devreden kaynaklanamayacağını, Red Electrica’nın izolasyon sistemlerinin normalde böyle bir çöküşü önleyeceğini belirtti. Ayrıca, Portekiz’in REN operatörü İspanya’nın iç bölgelerindeki ani sıcaklık değişimlerinin 400 kV’luk yüksek gerilim hatlarında “atmosferik titreşim” yarattığını öne sürdü. Fransa’nın Alaric Dağı’ndaki yangının Perpignan-Narbonne hattına zarar verdiği iddiaları da gündemde ancak İspanyol yetkililer henüz bu duruma yanıt vermedi.

AB VE HÜKÜMETLERDEN ACİL MÜDAHALE

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Red Electrica’nın Madrid’deki kontrol merkezine giderek kriz toplantısı düzenledi. Hükümet, “Vatandaşlar evde kalsın, trafik kaosundan kaçınılsın” çağrısını yaptı. Portekiz Kabinesi de başbakanlıkta acil toplantılar düzenledi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Sanchez ile görüşerek, “AB, şebekenin stabilizasyonu için tüm çabaları koordine ediyor” dedi. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da İspanya ve Portekiz ile sürekli temas halinde oldu.

HAYAT FELÇ OLDU: HAVALİMANLARI, HASTANELER, İLETİŞİM ÇÖKTÜ

Ulaşım kaosunda Madrid, Barselona, Lizbon ve Porto’daki metrolar durdu ve yolcular tünellerden tahliye edildi. Madrid’de bir metro görevlisi, “Trenler aniden durdu, yolcular karanlıkta çıkarıldı” ifadesini kullandı. Trafik ışıklarındaki arızacılar şehirlerde ciddi sıkışıklıklara yol açtı. Portekiz polisi, “Hızınızı düşürün, güvenli sürüşe öncelik verin” şeklinde bir uyarı yaptı.

Havalimanlarında ise Madrid Barajas ve Barselona El Prat havalimanlarındaki uçuşlar aksadı ve Lizbon’da çoğu sefer iptal edildi. TAP Airlines, “Havalimanlarına gelmeyin” şeklinde bir uyarı yayınladı.

İLETİŞİM VE İNTERNET HATTI ÇÖKTÜ

İletişim ve internet altyapısı da olumsuz etkilendi. 5G ağları çökerken, internet erişimi kesildi. ATM’ler ve elektronik ödemeler durdu. Lizbon’da uzun kuyruklar oluştu.

TURİZM VE ETKİNLİKLER ETKİLENDİ

Madrid Open tenis turnuvası durdurulurken, yerli ve yabancı turistler karanlıkta restoranlarda yemek yemek zorunda kaldı.

GEÇMİŞTEKİ KESİNTİLER VE ALTYAPI SORUNLARI

İspanya ve Portekiz geçmişte enerji altyapısı ile ilgili sorunlar yaşamıştı. 2024 yılında İber Yarımadası’nda teknik arızalar ve yoğun enerji talebi nedeniyle yerel kesintiler meydana gelmişti. 2022’deki Avrupa enerji krizi, Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji fiyatlarının artmasına yol açmış, bu durum İber Yarımadası’nın LNG ve yenilenebilir enerjiye yönelmesine sebep olmuştu. 2006’da İspanya, trafo arızası yüzünden dört saatlik bir kesinti ile karşılaşmış ve ulaşım ve sanayi duraklama yaşamıştı. 2017’de Portekiz’deki orman yangınları enerji hatlarını vurmuş ve kırsalda uzun süreli kesintilere sebep olmuştu. 2021’de Madrid’de Filomena Fırtınası nedeniyle altyapının doğal afetlere karşı ne kadar zayıf olduğu ortaya konmuştu. 2006’da Avrupa genelinde yaşanan benzer bir kesinti, Almanya’daki bir şebeke arızasının Fransa, İtalya, İspanya ve Portekiz’i etkilemesiyle 15 milyon haneyi karanlıkta bırakmıştı.