Gelir İdaresi Başkanlığı, vergi kaçakçılığıyla mücadele çerçevesinde banka transferlerini yapay zeka destekli sistemlerle izlemeye başlamış durumda. Özellikle ‘diğer’ ifadesiyle gerçekleştirilen para transferleri, kira geliri olarak yorumlanabiliyor ve bu durum mülk sahiplerine vergi cezası doğurabiliyor. Uzmanlar, banka hesaplarına ‘diğer’ veya ‘kira geliri’ açıklamasıyla gelen ödemelerin aylar ya da yıllar sonra vergi cezasına neden olabileceği hususunda uyarıyor.
RİSK ALTINDA OLANLAR
Vergi denetimlerinde yapay zeka, ‘diğer’ seçeneğiyle gelen ödemeleri kira geliri olarak algılayabiliyor ve kişiyi riskli mükellef grubu içine yerleştirebiliyor. Bu sebeple kira geliri elde etmeyen bireylere dahi vergi inceleme tebligatları gönderilebiliyor. Vergi mükelleflerinin yanlış bir değerlendirmeden kaçınmaları için banka transferlerinde açıklama kısmını doğru bir şekilde doldurmaları gerektiği vurgulanıyor. Gayrimenkul Uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, kira gelirlerinin uzun zamandır denetlenmekte olduğunu belirtiyor. Türkiye’de 7 milyon kiracı bulunmasına rağmen, kira geliri beyan eden mükellef sayısının yalnızca 2 milyon 700 bin civarında olduğunu dile getiriyor. Vergi kaçıranların tespit edilmesi için elektrik, su, doğalgaz abonelikleri ve tapu kayıtları gibi birçok veri kaynağının incelendiğini ifade eden uzmanlar, kira gelirini beyan etmeyen kişilere yönelik denetimlerin artış gösterdiğini belirtiyor.
YENİ DÜZENLEMELER
2024 yılı Ekim ayında yürürlüğe giren Gelir Vergisi Genel Tebliği ile kira tahsilatlarının artık banka ya da posta idaresi aracılığıyla yapılmasının zorunlu olduğu bildiriliyor. Bu kurallara uymayanlar için kiracı ve ev sahibi ayrı ayrı cezalandırılacak. Eğer kira ödemesi elden yapılırsa, ödeme tutarının %5’i kadar özel usulsüzlük cezası uygulanacak.
Örnekler:
🔹 Elden 20.000 TL kira ödemesi yapıldığında, kiracı ve ev sahibi ayrı ayrı 5.000 TL ceza ödeme yükümlülüğü taşıyacak.
🔹 Kiranın bir kısmı bankadan, bir kısmı elden ödendiğinde, elden ödenen tutarın %10’u kadar ceza kesilebilecek.