BM GÜVENLİK KONSEYİ’NİN KARARI
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, İran’ın nükleer taahhütlerine sadık kaldığını onaylayan ve ülkeye uygulanan BM yaptırımlarının kalıcı olarak kaldırılmasını öngören tasarıyı reddetti. Bu durum, İran’a karşı yaptırımların yeniden uygulanması sürecinin resmen başlamasını sağladı.
OY PUSULALARINDAKİ SONUÇ
Yapılan oylamada tasarı, yalnızca Çin, Rusya, Pakistan ve Cezayir tarafından desteklenirken, İngiltere, Fransa, ABD, Sierra Leone, Slovenya, Danimarka, Yunanistan, Panama ve Somali ise karşı oy kullandı. Guyana ve Güney Kore değerlendirmelerde bulunmadı. Ayrıca, İran ile İngiltere, Fransa ve Almanya’dan oluşan “Avrupa Üçlüsü” (E3) ülkeleri arasında 28 Eylül’e kadar bir anlaşma sağlanamazsa, BM yaptırımlarını devreye sokacak “snapback” (Tetik) mekanizması devreye girecek.
İRAN’DAN İKİTİTİME TEPKİ
İran’ın BM Daimi Temsilcisi Emir Said İrevani, bu karara karşı çıktı. E3 ülkelerinin nükleer anlaşmadaki yükümlülüklerine uymadığını belirten İrevani, “Attıkları adımlar uluslararası hukuka ve doğrudan BMGK’ya aykırıdır. Üç ülke, savunduklarını iddia ettikleri çerçeveyi kendileri yıktı” dedi. İngiltere, Fransa ve Almanya’nın yaptırımları geri almayı amaçlayan her çabanın “uluslararası hukuka doğrudan saldırı” olduğunu vurgulayan İrevani, İran’ın nükleer programının her zaman barışçı bir şekilde devam edeceğini ifade etti. Ayrıca, BMGK’nin diyalog ve uzlaşma fırsatını kaçırdığını belirtti ve ortaya çıkabilecek her türlü krizin sorumluluğunu üç Avrupa ülkesine yükledi.
‘SNAPBACK’ MEKANİZMASININ UYGULAMAYA GİRİŞİ
E3 ülkeleri, 28 Ağustos’ta BM Güvenlik Konseyi’ne İran ile dünya güçleri arasında 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşma çerçevesinde geri adım atma mekanizmasını devreye soktuklarını bildirdi. Bu gelişmeyle birlikte, BM’nin İran’a yönelik yaptırımlarının 30 gün içerisinde yeniden yürürlüğe girmesi olasılığı ortaya çıktı. Söz konusu yaptırımlar, nükleer anlaşmanın gerekliliklerine uymayan İran’a karşı diğer tarafların tüm uluslararası yaptırımları yeniden uygulamasını sağlıyor.
ORTAK KAPSAMLI EYLEM PLANI
İran, 2015 yılında İngiltere, Çin, Fransa, Almanya, Rusya ve ABD ile Ortak Kapsamlı Eylem Planı’nı (JCPOA) imzaladı. Bu anlaşmaya göre, İran yaptırımların hafifletilmesi karşılığında nükleer programını sınırlamayı kabul etti. Ancak, ABD’nin 2018 yılında anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesi ve yaptırımları yeniden uygulamaya koyması, İran’ın nükleer taahhütlerine uymayı kademeli olarak azaltmasına yol açtı.