2022 Dünya Kupası’nda bir grup kişi, futbol yıldızı Cristiano Ronaldo’nun bir maç sırasında ağlayıp ağlamayacağına milyonlarca dolar bahis oynadı. Polymarket üzerinden yapılan bu bahis, tahmin piyasalarının çılgın dünyasında aslında alışılmadık bir durum değil. ABD hükümetinin uzaylıları duyurup duyurmayacağı, Rusya’da darbe girişimi olup olmayacağı ve hatta dünyanın düz olup olmadığı gibi konular da bu piyasalarda işlem görüyor. (Bir yatırımcı, dünyanın yuvarlak olmadığına dair bahiste 915 dolar kaybetti.) Bu nedenle bahisçiler, Ronaldo’nun uzun ve başarılarla dolu kariyerini ağlama belirtileri açısından dikkatle incelemeye başladı. Portekiz’in 2022 Dünya Kupası’ndaki yürek burkan yenilgisinde dizlerinin üzerine çöküp ağlaması gibi umutsuzluk gözyaşları vardı. Bu yıl kulübünün Suudi Arabistan’da ilk kez şampiyon olmasına yardım ettiği sevinç gözyaşları da kaydedilmişti. Geçtiğimiz hafta oranlar yüzde 70 civarında ağlama lehine sabitlenmişti. Pazartesi günkü maç, 41 yaşındaki efsane için Dünya Kupası’ndaki son maçıydı ve Portekiz’in İspanya’ya 1-0 yenilmesiyle hayal kırıklığıyla sonuçlandı. Bu onun son Dünya Kupası maçı bile olabilir. Peki ağladı mı, ağlamadı mı?
RIVAL ARAYIŞLAR VE TARTIŞMALAR
Maçın ardından Polymarket’in Discord kanalındaki kullanıcılar, Ronaldo’nun buruşmuş yüzünün yakınlaştırılmış fotoğraflarını indirip incelemeye başladı. Yeni kanıtlar geldikçe oranlar yukarı aşağı savruldu. Ronaldo’nun sağ gözünde ve burnunda olası gözyaşlarını işaret eden oklar eklendi. Yeni bulunan video açıları kare kare incelendi. “Ağlamadı” kampındaki bir kullanıcı “Sadece ter ve parlayan cilt” derken, bir başkası “Evet, gözleri doluyor, direniyor. Ama açıkça gözyaşı yok” ifadesini kullandı. Bir diğeri Ronaldo’nun geçmişteki daha belirgin hıçkırıklarına dikkat çekerek, 2013 Ballon d’Or ödül konuşmasındaki “net gözyaşı döktüğü üç iyi örnek” sıraladı. “Ağladı” cephesi ise “ter teorisi”ni reddetti. Bir kullanıcı “Evet ağladı ve hepimiz biliyoruz ki ağladı. Videolardaki ve fotoğraflardaki üzüntü mikroj ifadelerinden bu sonucu çıkarmak mümkün” yazdı. Taraftarlar, BBC’nin “Ronaldo’nun Dünya Kupası kariyeri gözyaşlarıyla sona eriyor” başlığını ve ESPN’in “Görünür şekilde duygusal olan Ronaldo, taraftarları alkışlarken gözyaşlarını sildi” tanımını kanıt olarak gösterdi. Bir kullanıcı “Var olmayan gözyaşlarını silemezsiniz” dedi.
POLYMARKET’IN KARARI
Polymarket’in prosedürleri, tartışmalı piyasaların şirketin iç piyasa ekibi tarafından değerlendirilmesini ve ardından UMA kripto para birimi sahiplerince resmen oylanmasını öngörüyor. Tartışma alevlenince Polymarket piyasayı incelemeye aldı ve sonunda evet, ağladı kararına vardı. Şirket “Bu açıklamanın yapıldığı tarih itibarıyla, Portekiz-İspanya maçının ardından sahada çekilmiş, Cristiano Ronaldo’nun ağladığını ve yüzünde görünür gözyaşları olduğunu gösteren nitelikli fotoğraf ve video kanıtı bulunmaktadır” açıklamasını yaptı. Ancak hangi spesifik kanıta dayandıklarını açıklamadı. Bu nihai kararla birlikte milyonlarca dolar el değiştirdi. Bir kullanıcı “Kanıt nerede?” diye öfkelenirken, bir diğeri tartışmalı FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya atıfta bulunarak “Buna Gianni Infantino mu karar verdi?” yazdı. Polymarket sürecine yakın bir kaynak, ağlamanın açıkça tartışmalı olduğunu belirterek “Tam bir Rorschach testi. İki tarafa da gidebilir” dedi. Kaynak, Polymarket piyasa ekibinin fotoğraf, video ve haber raporları dahil kanıtları taradığını ancak yapay zeka manipülasyonu suçlamaları ve olası davalardan çekinildiği için yayınlamadığını söyledi.
UZMAN GÖRÜŞLERİ VE REGÜLASYON ELEŞTİRİSİ
Carnegie Mellon Üniversitesi İstatistik ve Veri Bilimi Bölümü’nde yardımcı doçent Ron Yurko, Polymarket’in kanıtları yayınlamamasını tahmin piyasaları için “Vahşi Batı” düzenleyici ortamının bir işareti olarak tanımladı. “Kanıt sunmamaları gerçekten çılgınca. Bu piyasaların şeffaflık eksikliğinin bir parçası. Bu yüzden sıradan bir insanın katılmak konusunda çok dikkatli olması gerekir” dedi. Polymarket kararında kullandığı kanıtlar hakkında kamuoyuna açıklama yapmayı reddetti. Ağlama konusunda önde gelen uzmanlardan Tilburg Üniversitesi Tıp ve Klinik Psikoloji Bölümü’nde duygusal gözyaşları araştırmaları yapan emekli profesör Dr. Ad Vingerhoets, görüntülerde Ronaldo’nun ağlamanın eşiğinde olduğunu ancak gözyaşlarını tutmak için mücadele ettiğini söyledi. “Açıkça ağlamak üzere ama zorlanıyor” diyen Vingerhoets, belirleyici kriterin gözyaşı üretimi olması halinde “sonuç ağlamadı olmalı” görüşünü paylaştı. Ancak kendi tanımına göre bunu ağlama olarak kabul ettiğini belirtti: “Görünür gözyaşı olmamasına rağmen, burada gördüğümüzün ağlama ve bastırma mücadelesi olduğu sonucuna tamamen katılıyorum.”
TAHMİN PİYASALARININ BÜYÜYEN RİSKLERİ
Geleneksel olarak bahisleri çözmek çok kolaydır. New York Knicks 10 farkla kazanır, Jalen Brunson 31 sayı atar, Josh Hart on ribaund alır. Skor tablosunda tartışılacak pek bir şey yoktur. Ancak Polymarket ve Kalshi gibi tahmin piyasaları geçmişte akla gelmeyecek bahislerin önünü açtı. Polymarket’te İsa’nın dönüşü üzerine bir piyasa bulunurken, bu piyasanın oranlarının belirli bir yüzdeyi geçip geçmeyeceğine dair ikincil bir piyasa da mevcut. Bu piyasalara akan büyük paralar nedeniyle anlamsal tartışmalar finansal tartışmalara dönüştü. Geçtiğimiz yıl Cardi B’nin Super Bowl devre arası şovunda “performans” sergileyip sergilemediği üzerine Polymarket ve Kalshi’de piyasalar açıldı. Cardi B’nin dans ederek görünmesi ancak şarkı söylememesi “performans” kelimesinin aşırı yorumlanmasına yol açtı. Polymarket 5 milyon dolarlık piyasasını “Evet” olarak işaretlerken, Kalshi kullanıcılarına kısmi geri ödeme yaptı. En az bir yatırımcı Kalshi aleyhine federal düzenleyicilere şikayette bulundu. Yurko “Bunlara ne kadar izin verilirse, belirsiz durumlar ve kazanan bahis olarak belirlenenlerin öfkesiyle o kadar çok karşılaşacağız” uyarısında bulundu.