D VİTAMİNİNİN FAYDALARI VE ÖNEMİ
Vücutta hormon olarak işlev gören D vitamini, kemik sağlığını destekleyerek kalsiyum ve fosfor gibi minerallerin emilimini artırıyor. Bunun yanı sıra bağışıklık sistemini güçlendiriyor, enfeksiyonlara karşı koruma sağlıyor. Kas fonksiyonlarını düzenliyor ve kas gücünü artırıyor. Hücrelerin normal büyüme ve gelişmesine yardımcı oluyor, sinir sistemi ve beyin fonksiyonlarını destekliyor. Memorial Şişli Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. İbrahim Şahin, kış aylarında D vitamini eksikliğinin daha yaygın olduğunu belirtiyor.
D VİTAMİNİNİ ALIMI
D vitamini, yalnızca belirli besinlerde, örneğin yağlı derin su balıklarında, süt ve yumurta sarısında az miktarda bulunuyor. D vitamini ihtiyacının yaklaşık %20’si gıdalarla sağlanıyor. Bu nedenle, sadece beslenme ile ihtiyacın tamamen karşılanması zor olabiliyor. Geri kalan %80’lik kısmı ise güneş ışınları aracılığıyla vücutta üretiliyor. D vitamini sentezi için güneş ışınlarının cilde, belirli aylarda (Mayıs-Kasım arası) ve günün belli saatlerinde (saat 10:00-15:00) yüz, kollar ve bacaklar açık şekilde, günlük ortalama olarak en az 15-30 dakika süreyle temas etmesi gerekiyor. Ancak birçok kişi güneşten yeterince yararlanamadığı için D vitamini eksikliği sıkça görülüyor. Kış aylarında bu oran daha da artıyor.
D VİTAMİNLERİNİ KİMLER KULLANMALI?
Her bireye rutin olarak D vitamini kontrolü ya da tedavi önerilmemektedir. D vitamini eksikliği riski taşıyan kişilere, D vitamini düzeyi ölçülmeli ve eksiklik ya da yetersizliği olanlara uygun dozda tedavi başlamalıdır. D vitamini düzeyi 20 ng/ml (50 nmol/L) üstü normal kabul ediliyor, ancak ideal düzey 30-50 ng/ml olmasıdır. D vitamini düzeyinin 10-20 ng/ml arasında olması, yetersizlik; 10 ng/ml altında olması ise eksiklik anlamına geliyor. 19-70 yaş arasındaki bireyler için günlük alınması gereken en az doz 600 IU, 71 yaş ve üzerindekiler için 800 IU’dur. Yaşlılar ve D vitamini eksikliği riski taşıyan kişilerde daha yüksek günlük doz gerekli olabilir. Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği ve hipoparatiroidi gibi ek hastalığı olanlarda ise tedavide kullanılan D vitamini formları ve dozları farklılık gösterebilir. D vitamininin fazla alımı vücuda zarar verebiliyor ve yeterli kalsiyum alımı sağlanması gerekiyor. D vitamini eksikliği veya yetersizliğinin tedavisi, mutlaka doktor kontrolünde gerçekleştirilmelidir.