Demir Çağı’nda yaşamış bir İskoç kadınının ölümünden sonra beyninin çıkarıldığı ortaya çıktı. Yeni bir araştırma, bu tarih öncesi kültüre ait karmaşık cenaze törenlerine ışık tutarken, 30 yaşın üzerindeki kadının kafatasının iç kısmında kesik izleri bulundu. Antiquity dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, bu düz ve paralel kesikler “keskin” bir aletle “kasıtlı olarak kazıma veya kesme” sonucu oluşmuş olabilir.
KAFATASINDAKİ KESİKLER BEYİN ÇIKARILDIĞINI GÖSTERİYOR
Araştırmacılar, kadının kafatasının tabanında da “olağandışı” bir kırık tespit etti ve bunun “kasıtlı, hedeflenmiş bir darbe” sonucu oluştuğunu belirtti. Kırık ve kesik izlerinin birlikte değerlendirildiğinde, “kişinin ölümünden hemen sonra beyninin kasıtlı olarak çıkarıldığını” gösterdiği ifade edildi. Çalışmanın başyazarı arkeolog Laura Castells Navarro, kafatasındaki kesiklerin beyni kafatasına bağlayan bağların bulunduğu bölgede olduğunu ve beyni çıkarma amacı varsa bu bağların kazınmasının mantıklı olduğunu söyledi. Kafatasını koruyarak beyne ulaşmanın “en kolay yolunun” kafatası tabanı olduğunu ve kırığın “çok, çok taze” göründüğünü ekledi.
KEMİKLER ÖZENLE ŞEKİLLENDİRİLMİŞ
Araştırmacılar ayrıca kadının en az dört uzun kemiğinin (uyluk kemiği, her iki üst koldaki humerus ve ön koldaki ulna) gömülmeden önce değiştirildiğini tespit etti. 2003 yılındaki bir rapor kemiklerin kemirgenler tarafından kemirilmiş olabileceğini öne sürerken, Navarro kemirgen izlerinin “asla düzgün olmadığını” ve “gördüğümüz şeyin aslında kemiklere parlatma işlemi yapıldığı” olduğunu belirtti. Ulna ve humerus kemiklerinin ortadan ikiye kırıldıktan sonra çok keskin bir kenara kadar yontulduğu ve sivriltildiği düşünülüyor. Uyluk kemiğinin ise düz ve pürüzsüz bir yüzeye sahip olduğu kaydedildi. Araştırmacılar bu uygulamanın ardındaki kesin motivasyonu henüz bilmiyor. Topluluğun değerli bir üyesine duyulan saygıdan mı, yoksa “bir yabancıya veya düşük statülü bir bireye kasıtlı olarak kötü muamele”den mi kaynaklandığı soru işareti. Ancak dört kemiğin anatomik pozisyonlarına uygun şekilde mezara geri konulması, “küçümseme yerine saygı” işareti olarak yorumlandı.
AKRABA OLDUKLARI BELİRLENDİ
Kadının cesedi, İskoç anakarasının kuzey ucundaki bir yığma taş mezarın altında 2000 yılında keşfedilen iki kişiden biri. Diğer kişinin öldüğünde yaklaşık 15 yaşında olan genç bir erkek olduğu ve “karmaşık travma izleri” taşımadığı belirtildi. Araştırmacılar iki bireyin molar dişlerinde DNA analizi, radyokarbon tarihlemesi ve kimyasal analiz yaptı. Kadın ve erkek çocuğun büyük olasılıkla akraba olduğu ve büyük büyükanne ve büyükbabaları paylaşan kuzenler düzeyinde yakınlıkta olabilecekleri belirlendi. Her ikisinin de MÖ 50 ile MS 70 yılları arasında öldüğü, ancak aynı anda gömülmemiş olabilecekleri kaydedildi.
DEMİR ÇAĞI'NDA ÖLÜLERLE İLGİLİ YAYGIN UYGULAMALAR
Araştırmacılar, bu kadının kalıntılarına yapılan muamelenin “detaylı olarak benzerine rastlanmasa da” o dönemde insan kalıntılarının değiştirilmesi, saklanması ve dolaşıma sokulmasına dair çok sayıda kanıt bulunduğunu ifade etti. Navarro, o dönemde İskoçya’da “birkaç mezarlık örneği” bulunsa da “çoğu kalıntının bir evin içi, evin kapısı veya çukurlar” gibi beklenmedik yerlerde bulunduğunu söyledi. Bölgede, kafatası parçalarının alınıp içlerine delikler açılarak asıldığı bir geleneğin olduğunu ve başka bir alandaki iskelette de kafatasını açmak için kesik izleri bulunduğunu ekledi. Bu nedenle çalışmadaki bulgunun “çok benzersiz” ve “olağandışı” olmasına rağmen, Britanya Adaları’ndaki Demir Çağı’nda “yaşayanlar ve ölüler arasındaki daha geniş etkileşime, atalarının anısını yaşatma ve onlara bakma” uygulamalarına uyduğunu belirtti. Navarro, “Demir Çağı cenaze uygulamaları kesinlikle olağanüstü ve gerçekten çok açık fikirli olmanız gerekiyor çünkü her türlü şeyle karşılaşabiliyorlar” dedi.