Dr. Marsha M. Linehan, sınırda kişilik bozukluğu için hayat kurtarıcı bir tedavi yöntemi geliştiren isim, 83 yaşında hayatını kaybetti. Linehan, 1980’lerde diyalektik davranış terapisi (DBT) adı verilen bir yöntem geliştirmişti. Bu yöntem, duygusal düzenleme ve stres toleransı becerilerini bilişsel davranışçı terapiden ve Zen Budizmi’nin farkındalık ile kabul ve değişim dengesi gibi unsurlarından faydalanarak oluşturdu.
DAVRANIŞ TEDAVİSİNİN YENİ YÜZÜ
DBT, 1970’ler ve 1980’lerin diğer terapilerinden oldukça farklıydı ve Linehan’ın Zen ustası olma yolculuğundan büyük ölçüde etkilenmişti. Terapiye farkındalık unsurlarını entegre etmesi, Batı psikiyatrisinde bir ilk olarak kaydedildi. Linehan, “Radikal fikirlerimin ve terapiye yaklaşımımın meslektaşlarım ve psikiyatri dünyası tarafından kabul edilmesi için savaşmak zorunda kaldım,” ifadelerini kullandı. Kendi sınırda kişilik bozukluğu deneyimini 2011’de paylaşan Linehan, bu durumla genç yaşta mücadele etmeye başladığını belirtti.
KENDİSİYLE YÜZLEŞME SÜRECİ
Yüksek okul yıllarında popüler bir öğrenci olan Linehan, son sınıfa geçerken ruhsal durumu hızla kötüleşti. 18 yaşında bir psikiyatri hastanesine yatırıldığında kendini “kendi kendine nefret ve utanç denizinde boğulmuş” hissettiğini yazdı. Öncelikle iki haftalık tanı değerlendirmesi için hastaneye yatırılan Linehan, burada kendine zarar verme davranışları geliştirmeye başladı. Hekimler tarafından şizofreni tanısı konulmasına rağmen, tedavi yöntemleri etkili olmadı.
RUHSAL DÖNÜŞÜM VE YARDIM İSTEĞİ
Hastaneden çıktıktan sonra en az iki kez intihar girişiminde bulunan Linehan, 1967’de bir inziva merkezindeki şapelde yaşadığı ruhsal deneyimle kendine olan kabulünü sağladı. “O anda Tanrı’nın beni sevdiğini biliyordum,” diye anımsadı. Bu deneyim, Linehan’ın terapötik yolculuğunun temel taşlarından birini oluşturdu.
DBT'NİN GELİŞİMİ VE UYGULANMASI
1971’de Loyola Üniversitesi’nden psikoloji doktorasını tamamlayan Linehan, kendini doğrulamanın davranış değişikliğinin temel itici gücü olduğunu fark etti. Kendi yaşadığı zorlukları ve tedavi süreçlerini gözlemleyerek, diğerlerinin de benzer şekilde yardım alabileceğine inanarak çalışmalarına devam etti. DBT, madde bağımlılığı, depresyon, anksiyete ve post-travmatik stres bozukluğu gibi sorunlarda da kullanılmaya başlandı.
PSİKOLOJİDEKİ KATKILARI
Linehan, “psikolojide bir öncüydü ve yaptığı işler sayesinde binlerce hayat kurtardı,” diyen Dr. Elizabeth Dexter-Mazza, Linehan’ın öğrencisi olarak onunla yakın bir şekilde çalıştığını belirtti. Linehan, akademik hayatını 2019’da sonlandırdı ancak onun mirası yaşamaya devam ediyor. DBT, hem bireylerin duygu düzenleme becerilerini geliştirmesi hem de tedavi sürecinde kendilerini daha iyi hissetmeleri için sistematik bir yaklaşım sunuyor.
DBT'NİN TEMEL BİLEŞENLERİ
DBT, mindfulness, stres toleransı, duygusal düzenleme ve kişiler arası etkililik gibi dört ana beceri modülünden oluşuyor. Bu modüller, bireylerin “akıllı zihinlerini” kullanmalarına olanak tanıyor. Uzmanlar, DBT tedavisi arayanların eğitimli bir terapist bulmalarını öneriyor. Tedavi sürecinin kapsamlı olması gerektiği vurgulanarak, hastaların en az altı ay ila bir yıl arası bir süreyle terapi alması gerektiği belirtiliyor.
HIZLI SONUÇLAR VE ULAŞILABİLİRLİK
DBT, bireylerin semptomlarını, yaşam kalitelerini ve ilişki istikrarlarını önemli ölçüde iyileştirebiliyor. Uzmanlar, tedavi sürecinin başında bile hastaların fayda görmeye başladıklarını ifade ediyor. Elde edilen bulgular, DBT’nin birçok kişi için yaşamı değiştiren bir yaklaşım olduğunu gösteriyor. “DBT’nin önemli bir parçası,” diye yazdı Linehan, “evet demektir.”