Dünya Kupası’nda milyonlarca kişinin günlük hayatta kullandığı akıllı yüzük ve fitness takip cihazları, oyuncuların performansını zirveye taşımak için profesyonel düzeyde kullanılıyor. Kazanma ile kaybetme arasındaki farkın son derece ince olduğu turnuvada futbolcular, biyometrik verilerini takip etmekle kalmıyor, aynı zamanda bu verileri toparlanma sürecini iyileştirmek, yorgunluğu yönetmek ve en küçük performans kazanımlarını elde etmek için kullanıyor. Antrenman ve maçlarda ter pedlerinden WHOOP bantlarına, Oura yüzüklerinden performans yeleklerine kadar birçok ticari cihazın oyuncular üzerinde görülmesi, tüketici giyilebilir teknolojilerinin elit spor bilimini yeniden şekillendirdiğini ve her seviyedeki sporcunun antrenmanını etkilediğini gözler önüne seriyor.
OYUNCULAR TER ÖLÇÜMÜYLE KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ SIVI DENGESİ SAĞLIYOR
Profesyonel futbolcuların büyük kısmı, dünya sahnesinde rekabet avantajı sağlayabilecek her veri puanının peşinde. Orlando Health Jewett Ortopedi Enstitüsü’nden spor hekimliği uzmanı Dr. Justin Mullner, bu verilerin eğilimleri takip etmek ve sporcunun uykusunun bozulduğunu veya normalden daha kötü toparlandığını fark etmesini sağlayarak müdahale edip doğru yola dönmesine yardımcı olduğunu belirtiyor. Giyilebilir cihazların ürettiği veri setinin sıradan sporcular için fazlasıyla yeterli olduğunu ancak en üst seviyedeki sporcular için yapbozun yalnızca küçük bir parçasını oluşturduğunu vurguluyor. Elit sporcularda ticari cihazların genellikle atletik antrenörler veya doktorlar tarafından yapılan klinik muayeneler ile kan ve idrar testleri gibi diğer izleme sistemleriyle birlikte kullanıldığını sözlerine ekliyor.
Brezilya Milli Takımı oyuncuları, turnuva öncesinde teri ölçen yüksek teknolojili bir “etiket” yardımıyla antrenman yaptı. Gatorade Spor Bilimleri Enstitüsü, Brezilya Milli Takımı ile kapsamlı bir şekilde çalışarak oyuncuların ter testlerini gerçekleştirdi ve bireysel ter oranı ve elektrolit kaybı profillerini içeren kişiselleştirilmiş sıvı alımı öngörüleri oluşturdu. Gx Ter Pedi olarak bilinen bu cihaz vücuda yapışıyor, ter oranı, sıvı kaybı, sodyum konsantrasyonu ve sodyum kaybını ölçüyor. Tek kullanımlık olan pedler, bir akıllı telefon uygulamasına bağlanarak kullanıcıların yoğun antrenmanlar sırasında sıvı ihtiyacı ve toparlanma hakkında bilgi edinmesini sağlıyor.
WİLL İNGİLTERE VE ABD TAKIMLARI GİYİLEBİLİR TEKNOLOJİLERİ KULLANIYOR
Dünya Kupası maçlarında bazı oyuncuların kullandığı bir diğer cihaz ise WHOOP fitness bandı. Bilek, pazı veya vücudun başka noktalarına sıkıca takılan bu bant; uyku, efor, stres ve kalp atış hızı gibi sağlık metriklerini izliyor. İngiltere Milli Takımı, yoğun turnuva sırasında performansı en üst düzeye çıkarmak için WHOOP’u tercih eden takımlar arasında yer alıyor. Turnuva boyunca birden fazla saat dilimini geçecek olan oyuncuların jet lag ve yorgunlukla mücadele edebileceğini belirten WHOOP veri bilimcisi Greg Grosicki, seyahat ve uyku bozukluklarının herhangi bir sporcunun performansını önemli ölçüde etkileyebileceğini ifade ediyor. WHOOP araştırmalarına göre, kullanıcıların seyahat veya jet lag yaşadığı günlerde kalp atış hızı değişkenliği yaklaşık yüzde 9 düşerken, uyku performansı 6 puana kadar gerileyebiliyor ve uyku tutarlılığı yüzde 19’a varan oranlarda azalabiliyor.
ABD Erkek Milli Takımı oyuncuları ise Oura yüzüklerini kullanıyor. ABD Futbol Federasyonu ile giyilebilir teknoloji markası arasındaki ortaklık kapsamında takıma verilen yüzükler zorunlu olmasa da, oyuncular uyku düzenlerini, cilt sıcaklığını, kan oksijenini, toparlanma durumlarını ve hazır bulunuşluk skorlarını daha yakından takip edebiliyor. Yetkililer, sporcuların cihazlardan elde ettikleri verileri psikolojik ve fiziksel sağlık açısından sağlıklı bir şekilde yorumlamaları konusunda bilinçlendirmeye özen gösteriyor. Kötü bir gece uykusunun ardından hazır bulunuşluk skorunun düşmesinin oyuncunun moralini bozabileceği ve bu nedenle tek bir metriğin nihai bir karar olarak görülmemesi gerektiği vurgulanıyor.
GPS TAKİPLİ PERFORMANS Yelekleri GERÇEK ZAMANLI VERİ SAĞLIYOR
On iki ülke, Dünya Kupası boyunca spor teknolojisi şirketi STATSports’un GPS takip sistemlerini kullandı. Özellikle performans yeleği içinde yer alan bu sistem, hız, kalp atış hızı ve mesafe gibi fiziksel verileri gerçek zamanlı olarak izliyor. İngiltere, ilk kez bir Dünya Kupası’nda canlı GPS performans verilerini kullanarak antrenörler ve spor bilimcilerin oyuncu iş yüklerini ve fiziksel performansı takip etmesine olanak tanıyor. Oyuncuların üst sırtına yerleştirilen küçük üniteler aracılığıyla askeri sınıf uydu navigasyon sisteminden sinyal alan cihaz, maç sırasında gösterge panelinde anlık olarak güncellenen bilgiler sunuyor. Böylece antrenörler, oyuncunun sahada yorgun görünmesini beklemeden verilerde biriken yorgunluğu tespit edip proaktif müdahalelerde bulunabiliyor. Aşırı iş yükü, sakatlık riski veya yorgunluk belirtileri durumunda oyuncuyu korumak için yedek oyuncuyla değiştirme kararı alınabiliyor. Bu teknolojiyi kullanan diğer ülkeler arasında İskoçya, Belçika, Bosna Hersek, Hırvatistan, Portekiz, Katar ve Suudi Arabistan da yer alıyor.
UYKU VE SIVI ALIMI PERFORMANSIN ANAHTARI OLARAK ÖNE ÇIKIYOR
Uyku, profesyonel sporda en yakından izlenen performans değişkenlerinden biri haline geldi. Araştırmalar, yetersiz kaliteli uykunun kas toparlanmasını olumsuz etkileyebileceğini, bilişsel performansı düşürebileceğini, tepki süresini bozabileceğini ve sakatlık riskini artırabileceğini gösteriyor. Uzmanlar, çoğu insan için uyku alışkanlıklarında yapılacak basit değişikliklerin büyük fark yaratabileceğini belirtiyor. Her gece aynı saatte yatmak ve yatmadan birkaç saat önce yemek yememek önemli adımlar arasında sayılıyor.
Sıvı alımı da bir diğer kritik metrik. Vücut sıcaklığının düzenlenmesi, dayanıklılık ve bilişsel işlevler üzerinde doğrudan etkisi olan hidrasyonun takibi, özellikle sıcakta yoğun egzersiz yapan sporcular için hayati önem taşıyor. Uzmanlar, egzersiz dışında her sabah kilo, idrar rengi ve susuzluk hissini değerlendirmeyi, aktivite sırasında ise sıvı alımını izlemek için giyilebilir cihazların objektif verilerini kullanmayı öneriyor.
KALP ATIŞ HIZI DEĞİŞKENLİĞİ VE DİĞER METRİKLERE DİKKAT
Cilt veya vücut sıcaklığını giyilebilir cihazlarla takip etmek, ısı stresi ve toparlanma hakkında bilgi sağlamanın yanı sıra hastalık belirtilerine karşı erken uyarı da verebiliyor. Artan vücut sıcaklığı, yaklaşan bir ateşin habercisi olabiliyor. Kalp atış hızı değişkenliği ise vücudun sinir sisteminin fiziksel ve zihinsel strese ne kadar iyi uyum sağladığını gösteriyor. Düşük dinlenme kalp atış hızı ve yüksek kalp atış hızı değişkenliği, kardiyovasküler sağlık için iyi göstergeler olarak kabul ediliyor. Sağlıklı yetişkinlerde kaliteli uyku ve düzenli egzersizin her iki metriğe de olumlu etkisi olduğu biliniyor.
GİYİLEBİLİR TEKNOLOJİDEN MAKSİMUM FAYDA İÇİN İPUÇLARI
Uzmanlar, giyilebilir teknolojilerden en iyi şekilde yararlanmak için uyku takibinde tutarlı bir programa bağlı kalınmasını, dinlenme kalp atış hızının ve kalp atış hızı değişkenliğinin sağlıklı seviyelere çekilmesini hedeflemeyi öneriyor. Veri eğilimlerinde olağandışı değişiklikler fark edildiğinde mutlaka bir doktora danışılması gerektiği vurgulanıyor. Zaman içinde kişisel sağlık verilerindeki eğilimleri izlemenin, egzersiz veya uyku programlarında değişiklik yapma ihtiyacını ortaya çıkarabileceği belirtiliyor. Araştırmacılar, giyilebilir cihazların erken sağlık değişikliklerini tespit etmede de yardımcı olabileceğini, kalp atış hızı, solunum hızı veya vücut sıcaklığındaki büyük değişikliklerin akut hastalık veya ortaya çıkan kronik bir rahatsızlığın sinyali olabileceğini ifade ediyor.
Ancak hiçbir algoritmanın herkes için mükemmel olmadığı unutulmamalı. Uzmanlar, kişinin kendi vücudunu en iyi kendisinin bildiğini ve bir sorun olduğunu hissediyorsa buna güvenmesi gerektiğini belirtiyor. Giyilebilir teknolojilerden elde edilen sağlık verilerinden yararlanmak için uyku düzenleri, düzenli egzersiz ve diğer davranışlarda değişiklik yapmak gerektiği vurgulanıyor. Cihazların tek başına kişiyi daha iyi uyutmayacağı veya sağlığını iyileştirmeyeceği, sadece ön camı daha az bulanık hale getirdiği, ancak direksiyonun başında yine kişinin kendisinin olduğu ifade ediliyor.