İsrail’den E1 Projesi’ne Nihai Onay
İsrail, işgal altında bulunan Doğu Kudüs’teki Filistinlilerden çalınan yerleşimleri genişletmek ve Batı Şeria’nın kuzeyini güneyinden ayıracak olan “E1 Projesi” için nihai onayı verdi. Yedioth Ahronot gazetesinin aktardığına göre, İsrail Savunma Bakanlığı’na bağlı Sivil İdare Birimi Yüksek Planlama Kurulu, Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in “Filistin devleti fikrini ortadan kaldıracak” ifadeleriyle belirtilen projenin ilerlemesini kabul etti. Plan çerçevesinde, işgal altındaki Doğu Kudüs ile Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşim birimi Ma’ale Adumim arasına toplamda 3 bin 401 yeni yasa dışı konut inşa edilecek.
Uluslararası Toplumun Hızlı Hareketi Gerekiyor
İsrailli sivil toplum kuruluşu Ir Amim yetkilisi Aviv Tatarsky, “Bugün çıkan onay kararı, İsrail yönetiminin, Bakan Smotrich’in Filistin devleti olasılığını ortadan kaldırmayı ve Batı Şeria’yı fiilen ilhak etmeyi amaçlayan ‘stratejik planını’ ne kadar kararlı bir şekilde sürdürdüğünü gösteriyor. Bu, apartheid rejiminin kasıtlı bir seçimidir” diye belirtti. Tatarsky, uluslararası topluma, “E1 bölgesinde Filistinlilerin yerinden edilmesini ve Batı Şeria’nın kalbinde yeni bir yerleşim yerinin kurulmasını önlemek için hızlı bir şekilde harekete geçmelidir” çağrısında bulundu. Ayrıca, Smotrich geçen hafta, Ma’ale Adumim yerleşimini 20 Ağustos’tan itibaren iki katına çıkarma planlarını duyurmuştu. “E1 projesiyle Ma’ale Adumim yerleşimini Kudüs kentine bağlamayı ve Filistinlilerin Ramallah ile Beytüllahim arasındaki ulaşımını kesmeyi planlıyoruz” ifadelerini kullanmıştı.
Batı Şeria’daki Planların Detayları
Tarihsel olarak Doğu Kudüs’ün bir parçası olan ancak Ayrım Duvarı’nın (Utanç Duvarı) Batı Şeria bölümünde kalan Filistin mahallesi Azeriye’nin yakınında inşa edilen Ma’ale Adumim yerleşimini Batı Kudüs’e bağlamak için “E1 Projesi” devreye alındı. Bu kapsamda, bölgeye 4 binden fazla yasa dışı konut ve otel inşa etmek amacıyla 12 bin dönüm Filistin toprağı gasp edildi. “E1 Projesi” ile Doğu Kudüs ile Batı Şeria’daki Filistin topraklarının bağlantısının kesilmesi ve bu bölgelerin izole edilmesi hedefleniyor.
İki Devletli Çözüm İçin Olumsuz Etkiler
İsrailli hak örgütü Peace Now, E1 yerleşim projesini “iki devletli çözüme indirilen nakavt darbesi” olarak değerlendirdi ve planın Batı Şeria’yı böleceği ile Doğu Kudüs’ü daha da izole edeceği konusunda uyarılarda bulundu. İsrail ile Filistin Yönetimi arasında 1993 yılında imzalanan Oslo Anlaşmaları, tarafların nihai statü görüşmeleri tamamlanmadan Kudüs ile Batı Şeria’nın statüsünü değiştirecek tek taraflı eylemlerden kaçınmalarını öngörüyordu. Ancak E1 Projesi, Doğu Kudüs’ün Filistin devletinin başkenti olma ihtimalini fiilen ortadan kaldırıyor, dolayısıyla Oslo sürecinin hedefi olan ‘iki devletli çözüm’ perspektifini neredeyse imkânsız hale getiriyor.
Uluslararası topluma göre, Birleşmiş Milletler (BM) dahil, İsrail’in yerleşimlerini uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul ediyor. BM, yerleşim genişlemelerinin, Filistin-İsrail çatışmasında iki devletli çözüm perspektifini tehdit ettiğini defalarca vurguladı. Filistin Kolonizasyon ve Duvar Direnişi Komisyonu’nun verilerine göre, İsrail 1967 yılından bu yana işgal altında bulunan Batı Şeria’da en az 710 yerleşim ve askeri karakol inşa etti. Bu, her 8 kilometrekarede bir yerleşimin bulunmasına denk geliyor. Filistinliler, uluslararası kararların İsrail’in 1967’deki işgalini ve 1980’deki ilhakını reddettiğini belirterek, Doğu Kudüs’ün gelecekteki devletlerinin başkenti olacağını vurguluyor.