İSRAİL’DEN E1 PROJESİNE ONAY
İsrail, işgal altındaki Doğu Kudüs’te Filistinlilerden gasp edilen yerleşimleri genişletecek “E1 Projesi”ne nihai onayı veriyor. Yedioth Ahronot gazetesinin haberine göre, İsrail Savunma Bakanlığına bağlı Sivil İdare Birimi Yüksek Planlama Kurulu, Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in “Filistin devleti fikrini ortadan kaldıracak” şeklindeki açıklamalarıyla duyurduğu projenin ilerlemesini onayladı. Plan dahilinde, işgal altındaki Doğu Kudüs ile Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşim birimi Ma’ale Adumim arasında 3 bin 401 yeni yasa dışı konut inşa edilmeyi hedefliyor.
İsrailli sivil toplum kuruluşu Ir Amim yetkilisi Aviv Tatarsky, “Bugün çıkan onay kararı, İsrail yönetiminin, Bakan Smotrich’in Filistin devleti olasılığını ortadan kaldırmayı ve Batı Şeria’yı fiilen ilhak etmeyi amaçlayan ‘stratejik planını’ ne kadar kararlı bir şekilde sürdürdüğünü gösteriyor. Bu, apartheid rejiminin kasıtlı bir seçimidir” dedi. Tatarsky, “Uluslararası toplum, barış ve Filistin devleti konusunda ciddiyse, E1 bölgesinde Filistinlilerin yerinden edilmesini ve Batı Şeria’nın kalbinde yeni bir yerleşim yerinin kurulmasını önlemek için hızlı bir şekilde harekete geçmelidir” çağrısında bulundu.
E1 PROJESİ VE BÜYÜME PLANI
Batı Şeria’nın tamamının ilhak edilmesini savunan Maliye Bakanı Smotrich, geçtiğimiz hafta Ma’ale Adumim yerleşimini 20 Ağustos’tan itibaren iki katına çıkarmayı planladıklarını açıkladı. Smotrich, “E1 projesiyle Ma’ale Adumim yerleşimini Kudüs kentine bağlamayı ve Filistinlilerin Ramallah ile Beytüllahim kentleri arasındaki ulaşımını kesmeyi planlıyoruz” ifadelerini kullandı. Kendisi ayrıca, Başbakan Binyamin Netanyahu’dan “Batı Şeria ilhakını” resmi olarak duyurmasını talep ederken, “Batı Şeria’daki egemenliğimiz konusunda tarihi bir ilana yakın olduğumuza inanıyorum” diye ekledi.
E1 PROJESİNİN TARİHSEL ARKA PLANI
Tarihsel olarak Doğu Kudüs’ün bir parçası olan ancak Ayrım Duvarı’nın Batı Şeria kısmında kalan Filistin mahallesi Azeriye yakınında inşa edilmiş “Ma’ale Adumim” yerleşimini, Batı Kudüs’e bağlamak için “E1 Projesi” başlatıldı. Bu konteks içerisinde, bölgeye 4 binden fazla yasa dışı konut ve otel inşa etmek için 12 bin dönüm Filistin toprağı gasp edilmiş durumda. “E1 Projesi” ile Doğu Kudüs’ün Batı Şeria’daki Filistin topraklarının bağlantısının kesilmesi ve izolasyonu amaçlanıyor.
İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜME TEHDİT
İsrailli hak örgütü Peace Now, E1 yerleşim projesini “iki devletli çözüme indirilen nakavt darbesi” olarak tanımladı ve planın Batı Şeria’yı böleceği ve Doğu Kudüs’ü daha fazla izole edeceği uyarısında bulundu. 1993 tarihinde imzalanan Oslo Anlaşmaları, tarafların nihai statü görüşmeleri tamamlanmadan Kudüs ve Batı Şeria’nın statüsünü değiştirecek tek taraflı adımlardan kaçınmasını öngörüyor. Ancak E1 projesi, Doğu Kudüs’ün Filistin devleti başkenti olma olasılığını ortadan kaldırıyor, bu da Oslo sürecinin hedeflediği ‘iki devletli çözüm’ perspektifini neredeyse imkânsız kılıyor.
Birleşmiş Milletler, İsrail’in yerleşimlerini uluslararası hukuka göre yasa dışı olarak kabul ediyor ve yerleşimlerin genişlemesinin Filistin-İsrail çatışmasında iki devletli çözümü tehdit ettiğini birkaç kez vurguladı. Filistin Kolonizasyon ve Duvar Direnişi Komisyonu’na göre, İsrail 1967’den bu yana işgal altındaki Batı Şeria’da en az 710 yerleşim ve askeri karakol inşa etti; bu da her 8 kilometrekarede bir yerleşim inşaatına denk geliyor. Filistinliler, uluslararası kararların İsrail’in 1967’deki işgalini ve 1980’deki ilhakını reddettiğini belirterek, Doğu Kudüs’ün gelecekteki devletlerinin başkenti olduğunu vurguluyor.