Başbakan Benjamin Netanyahu için bir geri adım olarak, ana rakibi Gadi Eisenkot, yeni İsrail hükümetini kurma göreviyle görevlendirildi. Bu durum, Netanyahu’nun görevdeki en uzun süreli lider olma unvanını kaybetmesine bir adım daha yaklaşmasını sağlıyor. Eisenkot, 27 Ekim seçimlerinde merkez sağ Yashar partisinin lideri olarak, koalisyon oluşturmak için altı haftaya kadar süresinin olduğunu bildirdi. Ancak, iktidara giden yolu siyasi engellerle dolu ve muhalefet içerisinde de bölünmeler yaşanıyor.
HÜKÜMET KURMA MANDASI
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Eisenkot’a hükümeti kurma yetkisini resmi olarak pazar günü verecek. Herzog’un bu kararı, geçen hafta Knesset’teki tüm seçilmiş partilerle yaptığı iki günlük görüşmelerin ardından alındı. Eisenkot, yeni Knesset’te 67 üyenin desteğini almayı başardı; bu destekten 19’u iki Arap partisinden geliyor. Netanyahu ise sadece 46 öneri aldı. Görüşmeler sırasında, Netanyahu’nun bir zamanlar sadık müttefiki olan Birleşik Torah Yahudiliği, onu tavsiye etmeyi reddederek önemli bir bölünmeyi ortaya koydu. Ancak, Herzog’un kararı Netanyahu’yu iktidardan otomatik olarak uzaklaştırmıyor. Eisenkot’un, resmi olarak bir hükümet kurma yetkisi ve mecliste bir çoğunluğu var, ancak henüz bir koalisyon oluşturmuş değil.
KOALİSYON PLANI
Eisenkot, “ulusal acil durum hükümeti” kurmayı ve mümkün olan en kısa sürede bir azınlık hükümeti yemin ettirmeyi hedefliyor. Bu hükümet, 48 sandalyeye sahip dört Yahudi muhalefet partisinden oluşacak: kendi partisi Yashar; eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid’in liderlik ettiği Birlik; Avigdor Liberman’ın Yisrael Beiteinu’su ve sol görüşlü Demokratlar. Eisenkot’un katılım için belirlediği dört koşul var: İsrail’in bir Yahudi, demokratik, liberal ve eşitlikçi devlet olarak tanınması, Bağımsızlık Bildirgesi’nin değerlerine bağlılık, evrensel hizmet (askeri, ulusal veya sivil) ve Hamas’ın terör örgütü olarak tanınması.
ARAP PARTİLERİN DURUMU
Son koşul, Arap partilerin kabinede yer almasını etkili bir şekilde dışlıyor. Ancak, bu partiler hükümeti dışarıdan destekleyerek bir meclis güvenliği sağlayabilir. İsrail yasaları, bir hükümetin kurulması için sadece basit bir çoğunluk gerektiriyor. Ancak, bir hükümeti devirmek çok daha zor; alternatif bir hükümeti destekleyen 61 oy gerektiriyor. (Knesset’te 120 sandalye var.) Eisenkot’un en büyük engeli Avigdor Liberman. Yisrael Beitenu lideri, Arap partilere bağımlı bir hükümeti reddediyor. Azınlık hükümetinin kısa ömürlü olacağını savunuyor ve uzun vadede Netanyahu’yu güçlendireceğini belirtiyor.
NETANYAHU'NUN TEPKİSİ
Liberman, farklı bir yol öneriyor. Ultra-Ortodoks partilere yönelik yıllardır süren vetosunu kaldırarak, Shas ve Birleşik Torah Yahudiliği ile 61 milletvekilinden oluşan bir koalisyon kurmak için “maksimum çaba” göstermeyi çağrısında bulundu. Ancak bu plan, muhalefetin temel taahhütlerinden biriyle çelişiyor: ultra-Ortodoks erkeklerin zorunlu askeri hizmetten muafiyetinin sona erdirilmesi. Ultra-Ortodoks partiler, bu muafiyeti güvence altına alacak yasaların çıkarılmasını talep ediyor ve Eisenkot, Liberman ve diğer muhalefet üyeleri, kampanya boyunca evrensel hizmet taahhüdünde bulundu. Ayrıca, ultra-Ortodoks partilerden biri Netanyahu’ya sadık kalmaya devam ediyor.
SEÇİM SONUÇLARINA İTİRAZ
Parlamentodaki çoğunluğunu kaybeden Netanyahu, ayrıca Yahudi-Arap siyasi iş birliğine karşı da büyük bir baskı uyguluyor. Seçim sonuçlarına itiraz ediyor ve oylamanın Arap partileri tarafından “çalındığını” iddia ediyor. Sadık destekçisi olan Shin Bet yöneticisi David Zini, Arap politikacıları delil olmaksızın araştırma baskısı yapıyor. Netanyahu, cumartesi günü yaptığı bir video açıklamasında, Arap partilerin desteğiyle bir azınlık hükümeti kurulursa, İsrail’in “basitçe hayatta kalamayacağını” belirtti. Bunun yerine, tüm bloğuyla bir ulusal birlik hükümeti çağrısında bulundu.
EISENKOT'UN İLK SINAVI
Eisenkot’un mesajını “tutarsız bir propaganda” olarak nitelendiren Yashar partisi, “Likud, geniş bir birlik hükümeti istiyorsa, aşırıcılarla olan ittifakını sona erdirip, Başbakan Eisenkot’un başkanlığında bir hükümete katılmayı duyurabilir” dedi. Eisenkot’un ilk sınavı, yeni Knesset’in yemin töreniyle salı günü gerçekleşecek. Muhalefet, Netanyahu’nun Knesset başkanını değiştirmeyi planlayarak, onun iktidar üzerindeki etkisini zayıflatmayı ve bazı eylemler, örneğin 7 Ekim 2023’teki Hamas saldırısına yol açan güvenlik zafiyetleriyle ilgili bir devlet soruşturma komisyonu kurmayı amaçlıyor. Pazar gününden itibaren Eisenkot, kabine görevleri, bütçeler ve politikalar üzerine diğer partilerle müzakere etmek için 28 gün süreye sahip olacak ve 14 günlük bir uzatma olasılığı bulunuyor. Eğer başarısız olursa, yetki Netanyahu’ya geçecek. Eisenkot, cuma günü, bir hükümet kurmayı mümkün olan en kısa sürede hedeflediğini belirterek, durumu bir ulusal acil durum olarak çerçeveledi.