GÖRÜŞMENİN TARİHİ VE KAPSAMI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 5 Mayıs 2025’te ABD Başkanı Donald Trump ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Bu görüşme, Ukrayna-Rusya savaşı, Gaza’daki insani kriz, Suriye’deki gelişmeler ve Türkiye-ABD arasındaki savunma işbirliği gibi kritik konuları içeriyor. Trump, görüşmeyi “çok iyi ve verimli” olarak nitelendirirken, Erdoğan’a Washington’a davet ettiğini ve kendisinin de Türkiye’ye davet edildiğini bildirdi. Görüşme, dünya medyasında geniş yankı buldu.
GÖRÜŞMEDEKİ ÖNEMLİ NOKTALAR
Görüşme sırasında Erdoğan, Trump’a Türkiye’nin Gaza’da acil bir ateşkes ve kalıcı barış için her türlü desteği sağlamaya hazır olduğunu iletti. Suriye ile ilgili olarak ise, Erdoğan, ABD’nin yaptırımları hafifletme çabalarının ülkenin istikrarına katkı sağlayabileceğini vurgulayarak Suriyeli mültecilerin geri dönüşünü kolaylaştırabileceğini belirtti. Trump, Ukrayna-Rusya savaşını bitirmek için Erdoğan ile işbirliği yapmak istediğini ifade ederek, “Rusya-Ukrayna arasındaki saçma ama ölümcül savaşı bitirmek için Erdoğan ile çalışmayı dört gözle bekliyorum” dedi.
İKİLİ İLİŞKİLERDE NELER GÖRÜŞÜLDÜ?
İkili ilişkilerde, Türkiye’nin F-35 programına geri dönmesi, F-16 tedarik süreci ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması konuları da ele alındı. Erdoğan, bu adımların iki NATO müttefiki arasındaki savunma işbirliğini güçlendireceğini belirtti. Trump’ın, 2019’da Türkiye’nin S-400 alımı nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımlarını kaldırmayı değerlendirdiği, dünya basınında öne çıkan bir konu oldu.
ULUSLARARASI MEDYADA YER ALAN YORUMLAR
Görüşme, uluslararası medyada farklı açılardan ele alındı. Times of Israel, görüşmeyi Türkiye’nin Suriye politikası ve İsrail’in bölgesel endişeleri bağlamında değerlendirdi. Haberde, “Trump-Erdoğan yakınlaşması, Gazze savaşı ve Suriye’de Ahmed el-Şara rejiminin yükselişi nedeniyle İsrail için hassas bir konu” denildi. Erdoğan’ın Gaza ateşkesi ve Suriye yaptırımları konusundaki mesajları vurgulandı.
Al Jazeera, Trump’ın Ukrayna savaşını bitirmek için Türkiye ile çalışmak istediğini öne çıkararak, “Ankara, bölgesel sorunlarda kilit bir ortak olarak görülüyor” şeklinde yorum yaptı. Fox News ise, iki liderin Gaza, Ukrayna ve Suriye’de ortak çalışma konusunda anlaştığını ve Trump’ın Erdoğan’ı Beyaz Saray’a davet ettiğini belirtti.
TARİHSEL ARKA PLAN VE GELECEK PLANLARI
Trump’ın 20 Ocak 2025’te ikinci kez ABD Başkanı olarak göreve başlamasından sonra Erdoğan ile gerçekleştirdiği ilk telefon görüşmesi 16 Mart’ta olmuştu. O görüşmede de F-16 ve F-35 programları, CAATSA yaptırımları ve Suriye konuları gündeme gelmişti. 5 Mayıs’taki görüşme, iki lider arasındaki ikinci temas olarak kaydedildi ve Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir ivme kazandırma çabalarını yansıttı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Washington ziyaretleri, bu diyaloğu destekliyor.
Türkiye, S-400 alımı nedeniyle 2019’da F-35 programından çıkarılmıştı ve 2020’de CAATSA yaptırımlarına maruz kalmıştı. Ankara, bu yaptırımların kaldırılmasını ve F-35 programına geri dönmeyi ya da yatırımlarının iadesini istiyor. Ayrıca, 40 adet Block-70 F-16 alımı ve mevcut F-16’ların modernizasyonu için ABD ile müzakereler devam ediyor.