Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 5 Mayıs 2025’te ABD Başkanı Donald Trump ile önemli bir telefon görüşmesi yaptı. Görüşmede, Ukrayna-Rusya savaşı, Gazze’deki insani kuşatma, Suriye’deki gelişmeler ve Türkiye ile ABD arasındaki savunma işbirliği gibi kritik konular ele alındı. Trump, bu görüşmeyi “çok iyi ve verimli” olarak nitelendirerek, Erdoğan’a Washington’u ziyaret etme daveti ile birlikte kendisinin de Türkiye’ye davet edildiğini açıkladı. Bu telefon görüşmesi, uluslararası medya tarafından geniş bir şekilde gündeme geldi.
GÖRÜŞMEDEN GÜNDEME DAMGA VURAN DETAYLAR
Görüşmeden elde edilen bilgilere göre, Erdoğan, Trump’a Türkiye’nin Gazze’de acil bir ateşkes ve kalıcı barış için tüm desteği vermeye hazır olduğunu ifade etti. Suriye konusundaki görüşlerde ise Erdoğan, ABD’nin yaptırımları hafifletme çabalarının, ülkenin istikrarını artıracağını ve Suriyeli mültecilerin geri dönüşünü kolaylaştıracağını söyledi. Trump, Ukrayna-Rusya savaşını sona erdirmek için Erdoğan ile işbirliği yapmayı arzuladığını belirterek, “Rusya-Ukrayna arasındaki saçma ama ölümcül savaşı bitirmek için Erdoğan ile çalışmayı dört gözle bekliyorum” dedi.
İkili ilişkilerde ayrıca Türkiye’nin F-35 programına geri dönüşü, F-16 tedarik süreci ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması gibi konular gündeme geldi. Erdoğan, bu adımların iki NATO müttefiki arasındaki savunma işbirliğini güçlendireceğini ifade etti. Trump’ın, Türkiye’nin 2019’daki S-400 alımı sebebiyle uygulanan CAATSA yaptırımlarını kaldırmayı değerlendirmesi de dikkat çeken bir noktaydı.
Görüşme, uluslararası medya kuruluşlarında farklı açılardan yorumlandı. Times of Israel, görüşmeyi Türkiye’nin Suriye politikası ve İsrail’in bölgesel kaygıları çerçevesinde ele aldı. Haberde, “Trump-Erdoğan yakınlaşması, Gazze savaşı ve Suriye’de Ahmed el-Şara rejiminin yükselişi nedeniyle İsrail için hassas bir konu” ifadeleri yer aldı. Erdoğan’ın Gazze ateşkesi ve Suriye yaptırımları konularındaki mesajları öne çıkarıldı.
Al Jazeera ise, Trump’ın Ukrayna savaşını sona erdirmek için Türkiye ile işbirliği yapmak istediğini vurguladı ve “Ankara, bölgesel sorunlarda kilit bir ortak olarak görülüyor” şeklinde yorumladı. Fox News, iki liderin Gazze, Ukrayna ve Suriye’de ortak hareket etme konusunda anlaştığını belirtirken, Trump’ın Erdoğan’ı Beyaz Saray’a davet ettiği ve Ukrayna savaşını sona erdirmek üzere potansiyel işbirliğine dikkat çekti.
Moscow Times ise Türkiye’nin savaş boyunca Rusya ve Ukrayna’ya karşı denge politikası izlediğini belirterek, “Trump, savaşı bitirmek için Erdoğan’ın yardımına güveniyor” başlığını kullandı ve Trump’ın bu konuda taahhüt verdiğini vurguladı.
İKİ DEVLET BAŞKANININ TEMASLARI
Trump’ın 20 Ocak 2025’te yeniden ABD Başkanı olarak göreve başlamasının ardından Erdoğan ile ilk telefon görüşmesi 16 Mart’ta gerçekleşmişti. O görüşmede F-16 ve F-35 programları, CAATSA yaptırımları ile Suriye konuları ele alındı. 5 Mayıs’taki görüşme, iki lider arasında gerçekleşen ikinci temas oldu ve Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir ivme yaratmaya yönelik çabaları temsil etti. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Washington’daki ziyaretleri de bu diyaloğu destekler nitelikte gerçekleşti.
Türkiye, 2019 yılında S-400 alımı sebebiyle F-35 programından çıkarılmasının ardından, 2020’de CAATSA yaptırımları ile karşı karşıya kalmıştı. Ankara, bu yaptırımların kaldırılmasını ve F-35 programına geri dönmeyi veya yatırımlarının iadesini talep ediyor. Ayrıca, 40 adet Block-70 F-16 alımı ve mevcut F-16’ların modernizasyonu için ABD ile müzakereler devam ediyor.