Eski Fed Başkanı Alan Greenspan, 100 yaşında vefat etti. Eşi Andrea Mitchell, Parkinson hastalığı nedeniyle evinde hayatını kaybettiğini açıkladı. Greenspan, 1987’den 2006’ya kadar dört başkan döneminde görev yapmış, ABD ekonomisinin en güçlü dönemlerinden birine liderlik etmişti.
EKONOMİ DÜNYASINDA YÜKSELİŞ
New York’ta doğan Greenspan, 1950’lerde New York Üniversitesi’nde ekonomi dersleri verirken aynı zamanda Townsend-Greenspan & Co. adlı ekonomik danışmanlık firmasının başkanlığını yürüttü. Richard Nixon’ın 1968 başkanlık kampanyasında iç politika araştırmaları direktörü olarak görev aldı ve Nixon göreve başladıktan sonra da yarı zamanlı danışmanlık yaptı. 1974’te Nixon yönetiminin son yılında Başkanın Ekonomik Danışmanlar Konseyi başkanı oldu ve Başkan Gerald Ford döneminde de görevini sürdürdü.
FED DÖNEMİ VE KRİZ YÖNETİMİ
Greenspan’ın Fed başkanlığının ikinci ayında, 19 Ekim 1987’de Dow Jones endeksi yüzde 22 düşerek “Kara Pazartesi” olarak anılan tarihi bir çöküş yaşadı. Ertesi gün Greenspan, Fed’in ekonomik ve finansal sistemleri desteklemek için likidite sağlamaya hazır olduğunu duyurdu. Bu güvence piyasaların görece hızlı toparlanmasına yardımcı oldu. Onun liderliğinde ABD ekonomisi, tarihin en güçlü barış zamanı genişlemelerinden birini yaşadı; işsizlik yüzde 4’ün altına indi, borsa rekor seviyelere ulaştı ve federal hükümet bütçe açığı yerine fazla vermeye başladı.
KONUT BALONU VE ELEŞTİRİLER
2000 yılında dot-com balonunun patlaması ve 11 Eylül saldırılarının ardından Greenspan, Fed’in politika faizini o döneme kadar görülmemiş seviyelere, yüzde 1’e kadar indirdi. Pek çok ekonomist, bu düşük faizlerin konut balonunu şişirdiğini ve daha önce kredi alamayacak borçlulara ipotek verilmesini teşvik ettiğini savundu. Greenspan görevdeyken konut balonu olduğu yönündeki iddiaları reddetti. Ancak 2008 sonbaharında konut fiyatlarının çöküşü, hacizlerin ve banka iflaslarının artması üzerine Temsilciler Meclisi Gözetim Komitesi’nde ifade verirken “şok içinde ve inanamaz halde” olduğunu söyledi.
İRRASYONEL COŞKU VE KONUŞMA ÜSLUBU
Greenspan’ın kamuya açık konuşmaları, yoğun ve anlaşılması güç ifadeleriyle ünlendi. 1995’te konuyla ilgili “Sorulardan kaçınmak için çok zaman harcıyorum ve çok net olmaktan korkuyorum” demişti. 1996’da yatırımcıları hisse senedi fiyatlarını “irrasyonel coşku” ile yükseltmekle suçladığı sözleri dünya piyasalarını kısa süreliğine sarstı. Eşi Mitchell, açıklamasında bu ünlü söze atıfta bulunarak Greenspan’ın beyzbol, Washington Commanders, tenis, golf ve özellikle caz müziğine karşı “irrasyonel coşku” duyduğunu belirtti.
ÖDÜLLER, KİTAPLAR VE JAZZ TUTKUSU
Greenspan 2017’de gençliğinde bir yıl boyunca caz swing grubunda çaldığını ve grubun vergilerini hazırlayan kişi olduğunu anlatmıştı. Bir yıl sonra gece kulübü yerine kütüphaneye ait olduğunu fark ederek New York Üniversitesi’ne kaydoldu ve ekonomi alanında lisans, yüksek lisans ve doktora dereceleri aldı. Kraliçe II. Elizabeth, 2002’de kendisine “bilgelik ve becerisi” ile “küresel ekonomik istikrara olağanüstü katkısı” nedeniyle fahri Britanya İmparatorluğu Şövalyesi unvanı verdi. Görevden ayrılmadan kısa süre önce Başkan Bush tarafından Başkanlık Özgürlük Madalyası ile ödüllendirildi. Fed sonrası Greenspan Associates LLC’yi kurarak büyük finans firmalarına danışmanlık yaptı ve “Türbülans Çağı” ile “Amerika’da Kapitalizm” kitaplarını yayımladı.