Federal Reserve yetkilileri, enflasyonun merkezi bankanın yıllık %2 hedefinde yeniden dengelenmesi gerektiği konusunda hemfikir. Ancak İran ile yaşanan savaş, benzin fiyatlarını artırarak fiyat artışlarının istasyonların dışına yayılmasına neden oldu. Geçtiğimiz ay, bu durum Fed yetkililerini ekonomiyi soğutmak ve enflasyonu düşürmek için üç yılın ardından ilk kez faiz oranlarını artırmaya yönlendirdi.
FAİZ ORANLARI VE SEÇİM ETKİSİ
Bu ay, enflasyon görünümü kötüleşmesine rağmen, Fed’in Çarşamba günü yapılacak toplantısında faiz oranlarını sabit tutması bekleniyor. Acaba ara seçimler sadece altı gün uzaklıktayken bu durum değişir mi? Fed Başkanı Kevin Warsh, toplantı sonrası basın toplantısında, faiz oranlarını değiştirmemek durumunda kalırsa siyasi baskılara yanıt vermek zorunda kalabilir. Fed’in bağımsızlığı, para politikası kararlarının temel taşını oluşturuyor; ancak seçim yılı olduğunda bu bağımsızlık daha fazla sorgulanıyor.
GEÇMİŞ SEÇİM YILLARI VE ORAN DEĞİŞİKLİKLERİ
Pandemi dışında, faiz oranları seçim gününden iki ay içinde beş son seçim yılının dördünde ayarlandı. Örneğin, Eylül 2024’te Fed, başkanlık seçiminden sadece altı hafta önce gösterge faiz oranını yarım puan düşürdü. Bu, enflasyonun düşmesi ve zayıflayan işgücü piyasası endişeleri ile başlayan bir indirim döngüsünün başlangıcını işaret ediyordu. 2022 seçimlerine yaklaşırken, merkezi banka, neredeyse kırk yılın en kötü enflasyonu ile savaşırken iki ardışık üç çeyrek puanlık artış uyguladı.
KARARLAR VE SİYASİ BASKILAR
2016 yılında ise, yetkililer seçim gününden önceki iki toplantıda faiz oranlarını değiştirmedi ve ardından gelen toplantıda çeyrek puanlık artış yaptı. O dönemde, Philadelphia Fed Başkanı Patrick Harker, Eylül ayında faiz artışını desteklemişti; ancak başkanlık seçiminden altı gün önceki toplantıda artışı istemediğini belirtmişti. Harker, “Seçim sonucuna bağlı olarak bazı çarpıcı etkiler doğuracak politikalar olursa, buna yanıt vermek zorunda kalabiliriz,” demişti.
MEVCUT EKONOMİK DURUM
Bu haftaki toplantıya yaklaşırken, Fed yetkilileri ekonomik koşulların bir başka faiz artışını gerektirmediğini belirtiyor ve daha fazla veri beklemeyi tercih ediyor. Faiz oranlarını erken artırmanın, ekonomiyi gereksiz yere zayıflatabileceği endişesi taşınıyor. Bu dikkatli yaklaşım, başkan Donald Trump’ın daha düşük faiz talepleri ile çelişiyor. Son aylarda destek kaybı yaşayan Trump, Fed üzerindeki baskısını artırıyor. Warsh, Trump tarafından Fed Başkanı Jerome Powell’ın yerine getirilmek üzere görevlendirilmişti; ancak Warsh’ın merkezi bankanın başındaki ilk büyük hamlesi faiz artışı oldu.
PİYASA REAKSİYONLARI
Eğer Fed beklenildiği gibi faiz oranlarını sabit tutarsa, Warsh’ın Amerikalılara siyasi takvimin karar üzerinde herhangi bir etkisi olmadığını kanıtlamak için daha fazla çaba sarf etmesi gerekecek. Bank of America’nın ABD ekonomik araştırmalar başkanı Aditya Bhave, yatırımcıların Fed’in oranları sabit tutmasını beklediğini belirterek, bir artışın piyasaları şaşırtabileceğini ve zaten gergin bir dönemde daha fazla dalgalanmaya neden olabileceğini vurguladı.