İsrail’in Gazze’ye karşı aylardır süren yoğun bombardımanlarda 60 binden fazla Filistinli yaşamını yitirdi. Bu ölümler arasında en fazla kayıplar açısından kadınlar, çocuklar ve yaşlı siviller öne çıkıyor. Temel gıda, su ve ilaç erişiminin kısıtlandığı bu bölgelerde uygulanan sistematik açlık politikaları, soykırım faaliyetlerinin katliam boyutuna ulaşmasına sebep oldu ve uluslararası kamuoyundan ciddi tepkiler geldi.
KATLIAMIN GÖLGESİNDE BAĞIMSIZLIK ARAYIŞI
Böyle bir durumda, İsrail’in yıllardır işgal ettiği topraklarda Filistin halkının bağımsız bir devlet kurma hakkı yeniden dünya gündeminin merkezine yerleşti. Gazze ve Batı Şeria’da yaşayan milyonlarca Filistinli, uzun yıllardır İsrail işgali ve kuşatması altında hayat sürüyor. Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) tarafından 1988 yılında ilan edilen Filistin Devleti, pratikte tam egemenliğe ulaşma yolunda ilerleme kaydedemedi.
FİLİSTİN’İ TANIMAK İSTEYEN ÜLKE SAYISI ARTIYOR
Doğu Kudüs, Filistin’in başkenti olarak ilan edildi. Ancak İsrail yönetimi bu ilanı tanımayı reddederek, Doğu Kudüs’ü fiilen ilhak etti. Batı Şeria’nın birçok bölgesi ise İsrail yerleşimci politikaları nedeniyle fiilen bölündü. Uluslararası toplumun büyük bir kısmı bu bölgeleri “işgal altındaki Filistin toprakları” olarak adlandırsa da İsrail egemenliği engellemeye devam ediyor. Fakat son zamanlarda, İsrail’in Gazze’deki saldırılarının artmasıyla birlikte, Filistin’in bağımsızlığını tanıyan devletlerin sayısı hızla artmakta.
Andorra, Avustralya, Kanada, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Lüksemburg, Malta, Yeni Zelanda, Norveç, Portekiz, San Marino, Slovenya ve İspanya dışişleri bakanları, İsrail-Filistin meselesi hakkında ‘New York Çağrısı’ isimli ortak bir duyuru gerçekleştirdi. Yapılan açıklamada, “Filistin Devleti’nin tanınması, iki devletli çözümün hayata geçirilmesine yönelik atılacak temel bir adım” ifadeleri ile, tanıma iradesini beyan eden ülkeleri bu faaliyete katılmaya davet ettiklerini belirtti.
BM ÜYESİ ÜLKELER ARASINDA FİLİSTİN’İ TANIYANI 147
Bu süreçte, Filistin Devleti’ni tanımak yalnızca bir diplomatik karar olmanın ötesine geçerek, işgale karşı bir hukuki ve siyasi duruş haline geldi. 1988’den bu yana toplam 147 Birleşmiş Milletler üyesi devlet Filistin’i tanıdı. Bu ülkeler arasında Asya, Afrika ve Güney Amerika’dan birçok devlet uzun süre yer aldı. Ancak şimdi ilk kez Batılı güçler de Filistin’i tanıma adına adım atmakta.
TÜRKİYE, SÜREÇTE FİLİSTİN’İN YANINDA YER ALDI
Türkiye, Filistin Devleti’ni 15 Kasım 1988 tarihinde, Yaser Arafat’ın Cezayir’de bağımsız Filistin Devleti’ni ilan ettiği gün tanıyan ilk ülkelerden biriydi. O tarihten itibaren Türkiye, Filistin’in uluslararası alanda tanınması ve Birleşmiş Milletler nezdindeki statüsünün güçlendirilmesi adına aktif destek sağlamaya devam ediyor. 2012 yılında Türkiye, BM Genel Kurulu’nda Filistin’in “üye olmayan gözlemci devlet” statüsü kazanması için yapılan oylamada da bu süreci destekledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail’in saldırılarının başladığı andan itibaren Filistin’e destek verdiğini açıkça belirtmiş ve İsrail ile ticaret anlaşmasını ciddi bir şekilde askıya alarak net bir tutum sergilemiştir.
MACRON’UN STRATEJİK ADIMI
Batılı ülkelerin, günümüzde İsrail’i yalnız bırakarak Filistin davasına destek verme çabaları, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron sayesinde bir dönüm noktası oluşturdu. Macron, İsrail’in saldırılarını kınayarak, iki devletli çözümün zorunluluğunu vurguladı ve Fransa’nın Eylül ayında Filistin Devleti’ni tanıyacağını duyurdu.
FRANSA’DAN SONRA İNGİLTERE VE KANADA’DAN TANIMA ADIMI
Macron’un açıklamasının ardından İngiltere Başbakanı Keir Starmer, “İsrail savaşı durdurmazsa, Filistin’i tanımaktan çekinmeyeceğiz” ifadesini kullandı. Aynı dönemde Kanada Başbakanı Mark Carney de Eylül ayında Filistin’i tanıyacaklarını belirtti. Böylece, Batı blokundaki üç önemli ülke, bu yönde adım atmış oldu.
TRUMP’IN KANADA’YA YÖNELİK YORUMU
Bu kararlar, ABD ve İsrail tarafında büyük bir tepkiyle karşılandı. ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’nın bu kararını “Hamas’a ödül” olarak değerlendirdi ve “Kanada, Filistin devletini tanıdı. Bu, bizimle bir ticaret anlaşması yapmalarını neredeyse imkansız hale getirir” dedi. Ayrıca İsrail yönetimi de, Avrupa’daki tanıma kararlarını “teröre cesaret verme” şeklinde yorumladı.
DÜNYA ÇAPINDA FİLİSTİN’İ TANIMAYAN ÜLKE SAYISI ARTIYOR
Dünya genelinde, Filistin devletini tanıyan ülke sayısı her geçen zaman artmakta. Özellikle G20 üyesi 10 ülke, Arjantin, Brezilya, Çin, Hindistan, Endonezya, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan, Güney Afrika ve Türkiye, Filistin’i uzun süredir egemen bir devlet olarak tanımakta. Buna karşılık ABD, Almanya, İtalya, Japonya, Güney Kore, Avustralya ve tanımaktan çekinmiş Kanada, İngiltere ve Fransa gibi ülkeler Batı blokunda hala tanımayan durumdadır.
AVRUPA’DAN GELEN YENİ DESTEKLER
Bu dengenin hızla değiştiği de gözlemleniyor. Avrupa Birliği içerisinde de durum benzer şekilde gelişiyor. İsveç, İrlanda, İspanya ve Slovenya, Filistin’i tanıyan aktif AB üyeleri arasında. Ayrıca Bulgaristan, Polonya, Romanya, Çekya, Slovakya, Macaristan ve Kıbrıs da AB’ye üye olmadan önce Filistin’i tanımış olan ülkeler arasında bulunmaktadır. Belçika ve Malta da yakın zamanda tanıma sinyalleri vermekte. Almanya ise hâlâ çekimser bir tutum içinde olup, Başbakanlık sözcüsü, “Önceliğimiz tanımadan çok barış sürecine geri dönülmesini sağlamak” şeklinde bir açıklama yapmıştır.
İSRAİL’İN ZORBALIĞINDAN KORUNMAK İÇİN ÖNEMLİ BİR MOMENTUM
Bugün geldiğimiz aşama itibarıyla, Filistin’in tanınırlığı sadece bir diplomatik mesele değil, aynı zamanda bir insanlık ve adalet sınavı haline gelmiştir. Gazze’de her gün açlıktan ölen çocuklar ve enkaz altından çıkarılan siviller karşısında dünya, ya İsrail’in zorbalığını ödüllendirecek ya da Filistin halkının yıllardır süren bağımsızlık mücadelesine açıkça destek verecek. Filistin davası artık yalnızca Arap dünyasının değil, insan hakları, hukukun üstünlüğü ve barış ilkelerine inanan herkesin ortak davası haline geldi. Filistin’in tanınması, gasp edilen toprakların, kaybolan hayatların ve çalınan bir geleceğin iadesi için atılan diplomatik bir adımdan çok daha fazlası niteliğindedir.
KATLIAMA SESSİZ KALAN ÜLKELERİN LİSTESİ
Filistin’i tanımayan ve katliama sessiz kalan ülkeler arasında Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Avustralya, Almanya, İtalya (çekimser), Japonya (çekim