Avusturya’nın başkenti Viyana’da devam eden Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) 70. Genel Konferansı’nda önemli görüşmeler yapıldı. UAEA Genel Müdürü Rafael Grossi, ABD Enerji Bakanı Chris Wright ve Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev katılımcılar arasında yer aldı. Grossi, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’nın (NPT) önemine dikkat çekti.
NÜKLEER YAYILMA ENDİŞESİ
Grossi, NPT’nin küresel nükleer yayılmayı önleme rejiminin temel taşı olduğunu vurguladı. “Daha fazla nükleer silah ve nükleer silaha sahip daha fazla ülke, daha güvenli bir dünya anlamına gelmiyor” dedi. Ayrıca, İran’ın nükleer programına yönelik denetimlerin 2026’da kötüleştiğini belirtti. Grossi, “Denetçilerimizi geri çekmek zorunda kaldık ve haziranda Buşehr Nükleer Güç Santrali’nde yapılan denetim dışında, 6 aydan uzun süredir sahada herhangi bir doğrulama faaliyeti yürütmedik” şeklinde konuştu.
İRAN'IN NÜKLEER PROGRAMI
Grossi, yüzde 60’a kadar zenginleştirilmiş uranyum envanterine ilişkin bilgi sürekliliğinin sağlanamadığını bir yılı aşkın süredir tekrarladı. Ayrıca, ajansın nükleer malzeme hakkında bilgi sahibi olmamasının ve tesislere erişememesinin ciddi nükleer yayılma endişesine yol açtığını ifade etti. Diplomasi ve müzakerelere dönülmesi çağrısında bulundu.
SURİYE'NİN NÜKLEER FAALİYETLERİ
Grossi, Suriye’nin devrik Esad rejimi döneminden kalan nükleer faaliyetleriyle ilgili denetim konularının çözüldüğünü hatırlattı. Bu ilerlemenin Suriye’nin şeffaflığı ve işbirliği sayesinde sağlandığını belirtti.
NÜKLEER TESİSLERE SALDIRILAR
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev, dünyada nükleer tesislerin sürekli saldırıya uğradığını dile getirdi. Bu tesislerin güvenliğinin öncelik olması gerektiğini vurguladı. Ukrayna ordusunun Rus nükleer santrallerine düzenli saldırılar gerçekleştirdiğini iddia etti. Lihaçev, Zaporijya Nükleer Güç Santrali’ne yönelik saldırıların son aylarda arttığını kaydetti.
UAEA'YA ÇAĞRI
Lihaçev, santralin nükleer güvenliğini sağlamak için gerekli dizel yakıtı taşıyan tankerlere geçtiğimiz cuma saldırı düzenlendiğini ifade etti. UAEA’nın saldırıları yalnızca kayda geçirmekle yetinmemesi gerektiğini belirterek, “Ajansın bu saldırıları kayda geçirmekle yetinmemesi gerektiğine inanıyorum. Bunun yerine, bu suçları işlemekten kimin sorumlu olduğunu açıkça belirtmelidir” dedi.