ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanı Robert Kennedy Jr., Kentucky bölgesinde organ bağışlarını yöneten kuruluşun kapatılması için harekete geçtiklerini açıkladı. Kennedy, Çarşamba günü Lexington’da düzenlediği basın toplantısında kuruluşu “çürük elma” olarak nitelendirdi. Merkezi Louisville’de bulunan Network for Hope ise karara “şiddetle karşı çıktığını” ve itiraz edeceğini duyurdu.
ORGAN BAĞIŞI SKANDALIYLA SARSILAN KURULUŞ
Network for Hope, bir yılı aşkın süredir federal soruşturma altında bulunuyor. Soruşturmanın fitilini, kar amacı gütmeyen kuruluşun eski bir versiyonunda çalışan bir ihbarçının, personelin henüz ölmemiş bir adamın organlarını almaya başladığı iddiasını Kongre’ye taşıması ateşledi. TJ Hoover adlı adam, o deneyimden sağ kurtuldu. Hoover, 2021 yılında aşırı doz uyuşturucu aldıktan sonra kalp durmasıyla hastaneye kaldırıldı. Günlerce tepkisiz kaldıktan sonra göğsü tıraş edilip vücudu cerrahi solüsyonla yıkanırken ameliyat masasında uyandı ve personelin organlarının nasıl alınacağını konuştuğunu duydu. Bir doktorun son anda ameliyatı iptal etmesiyle Hoover ameliyat edilmedi.
HASTANE PERSONELİNİN UYARILARI DİKKATE ALINMADI
Olay günü hastane personeli Hoover’ın olanların farkında olduğundan ve işleme direndiğinden endişelendiğini dile getirmişti. Ancak o dönem kuruluşla çalışan perfüzyonist Natasha Miller, organ temin kuruluşunun “sürekli baskı yaparak” işlemin devam etmesi için ısrar ettiğini söyledi. Aile, Hoover’ın bilincinin yerine geldiğinin ve vücudu ameliyata hazırlanırken ağladığının da kendilerine bildirilmediğini belirtti. Hoover şu anda kız kardeşiyle birlikte Kentucky’nin Richmond kentinde yaşıyor ve kapsamlı fizik tedavi ile tedavi görüyor.
KURULUŞTAN SUÇLAMALARA YANIT
Hoover’ın vakasının ortaya çıkması üzerine Network for Hope, vakayı incelediklerini ve “kabul edilen uygulamalara ve onaylanmış protokollere uyulduğundan emin olduklarını” açıklamıştı. Kuruluş ayrıca olayın, “bu vakayla hiçbir ilgisi olmayan kişiler” de dahil olmak üzere “yanlış aktarıldığını” savundu. Hoover ve kız kardeşi Donna Rhorer, Çarşamba günkü basın toplantısına katıldı. Kennedy, Hoover’a hitaben “TJ, burada olduğun için minnettarız. Doğru olanı yapacak cesareti gösteren doktorlara da minnettarız” dedi.
351 VAKADAN 100’DEN FAZLASI ŞÜPHELİ BULUNDU
Network for Hope, 2024 yılında Kentucky Organ Donor Affiliates ile LifeCenter Organ Donor Network’ün birleşmesiyle kuruldu. Geçen yıl Sağlık Kaynakları ve Hizmetleri İdaresi’nin (HRSA) Hoover vakası ve Kentucky Organ Donor Affiliates’e yönelik diğer şüpheler üzerine yürüttüğü soruşturmada, organ bağışına izin verilen ancak tamamlanmayan 351 vakanın 100’ünden fazlasında “endişe verici özellikler” tespit edildi. Bu vakaların 73’ünde hastalarda organ bağışıyla bağdaşmayan nörolojik belirtiler bulunduğu kaydedildi. Soruşturmada ayrıca hatalı nörolojik değerlendirmeler, tıbbi ekiplerle koordinasyon eksikliği, şüpheli onam uygulamaları ve ölüm nedenlerinin yanlış sınıflandırılması gibi sorunlara dikkat çekildi.
FEDERAL YETKİLİLERDEN GÜVENCE
Sağlık Kaynakları ve Hizmetleri İdaresi Yöneticisi Thomas Engels, yoğun denetime ve iyileştirme fırsatlarına rağmen önemli hasta güvenliği endişelerinin sürdüğünü söyledi. Engels, “Kapatma kararına rağmen bu kuruluşun hizmet verdiği hastalara bakım sunulmaya devam edilecek” dedi. Network for Hope CEO’su Barry Massa ise kuruluşun tüm Organ Temin ve Nakil Ağı (OPTN) politikalarına uyumlu olduğunu savundu. Massa, HRSA’nın denetiminde organ bağışlarının 14 yıl sonra ilk kez düştüğünü ve karardan 3 binden fazla kişinin olumsuz etkileneceğini öne sürdü.
ORGAN TEMİN SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?
Network for Hope, ABD’nin organ bağışı sisteminin lojistik kısmını yöneten 55 kar amacı gütmeyen organ temin kuruluşundan (OPO) biri. Kuruluş, Kentucky eyaletinin tamamı ile güney Indiana, Ohio ve Batı Virginia’daki bazı ilçelerde yaklaşık 7 milyon kişi için organ bağışlarını koordine ediyor. Kuruluş, ülkede 16’ncı büyük organ temin kuruluşu konumunda ve 300’den fazla çalışanı bulunuyor. OPO’lar, yerel hastanelere personel göndererek organların nakil için uygun olup olmadığını belirliyor, donör ile alıcı arasında eşleştirme yapıyor, ölen kişilerin aileleriyle çalışıyor ve organların alıcıya naklini yönetiyor.
ULUSAL ORGAN BAĞIŞI SİSTEMİNDEKİ SORUNLAR
Uzmanlar, organ bağışı sisteminin gönüllü donörlere dayandığını ve bu ağlara duyulan güvenin kritik önem taşıdığını vurguluyor. ABD’de 2022 itibarıyla yaklaşık 170 milyon kişi organ bağışı için kayıt yaptırmış durumda. Ancak talep her zaman arzın üzerinde seyrediyor ve donörlerin yüzde 1’inden azı organ bağışlamak için gereken tıbbi kriterleri karşılıyor. Geçen yıl ABD’de 48 binden fazla nakil gerçekleştirilirken, 103 binden fazla kişi bekleme listesinde yer aldı. Bekleme listesine her 8 dakikada bir yeni kişi ekleniyor ve ülkede her gün yaklaşık 17 kişi nakil beklerken hayatını kaybediyor.
SİSTEMDEKİ EKSİKLER ORGAN KAYBINA YOL AÇIYOR
Ocak ayında yayımlanan bir hükümet raporu, organ bağışı sistemine yönelik çok sayıda federal soruşturma yürütüldüğünü ancak sorunların giderilmesi için çok az adım atıldığını ortaya koydu. Federal soruşturmada, donör sistemindeki yönetim hatalarının organların çöpe atılmasına, kötü muameleye uğramasına ve hatta kaybolmasına neden olabileceği belirtildi. Temsilciler Meclisi Yollar ve Araçlar Komitesi’nin soruşturması ise OPO sisteminde genel olarak dolandırıcılık, israf ve suistimal bulunduğunu ortaya çıkardı. Raporda, bir kişinin ölü ilan edilmesine müdahale gibi “şüpheli” ve “endişe verici” uygulamalara dikkat çekildi. Ölüm kararı vermenin tek sorumluluğu hastaya bakan hastanede olduğu vurgulandı.
KENTUCKY’DEN ORGAN NAKLİ GÜVENLİK YASASI
Kennedy, Eylül ayında Miami bölgesinde organ bağışlarını yöneten bir başka kuruluşun kapatılması için harekete geçmişti. Miami Üniversitesi ile çalışan Life Alliance Group hakkındaki soruşturmada kronik personel eksikliği, güvenlik endişeleri ve performans düşüklüğü tespit edilmişti. Kennedy o dönem tüm OPO’lara, olayların gerçek zamanlı incelenebilmesi için bir hasta güvenliği görevlisi ataması talimatını vermişti. Kentucky eyaleti de Temmuz ayında yürürlüğe giren bir organ nakli güvenlik yasası çıkardı. Yasa, nakil sürecinde görev alan personelin soruları veya endişeleri olması durumunda prosedürü durdurmasına izin veriyor. Yasa ayrıca donörün organ alımına ilişkin onamının usulüne uygun belgelenmesini ve organlar alınmadan önce hastanın resmi olarak ölü ilan edilmesini şart koşuyor.
AİLEDEN “HESAP VERİLSİN” ÇAĞRISI
Rhorer, Çarşamba günkü basın toplantısında hastanenin kardeşini eve gönderirken “çok yaşamayacağını, onu rahat ettirmesini” söylediğini ancak aradan beş yıl geçtiğini anlattı. “Zar zor geçiniyoruz. Hayatım kardeşime bakmakla geçiyor ve bu beni bazen çok yoruyor” diyen Rhorer, “Ama bu sadece TJ ile ilgili değil. Aileler, her hastaya güvenli şekilde bakıldığından ve her önlemin alındığından emin olabilmeyi hak ediyor” ifadelerini kullandı. Rhorer, “Harekete geçmezsek bu yeniden yaşanır. Sorumlular hesap verecek şekilde cezalandırılana kadar mücadele etmeye devam edeceğim. Başka hiçbir aile bizim yaşadıklarımızı yaşamak zorunda kalmasın” dedi.