KEŞİF VE TANIM
Yakın bir galakside tespit edilen ve sadece milimetre dalga boyundaki radyo ışımalarında gözlemlenebilen gizemli bir gök cismi, bilim insanlarını hayrete düşürdü. Daha önce gözlemlenen hiçbir kozmik nesneye benzemeyen bu yeni cisme “Punctum” ismi verildi. Şili’deki Universidad Diego Portales’ten Elena Shablovinskaia’nın liderliğindeki araştırma ekibi, bu keşfi ALMA (Atacama Büyük Milimetre/Milimetre altı Dizisi) teleskobuyla gerçekleştirdi. Shablovinskaia, “Süper kütleli kara delikler dışında Punctum gerçekten güçlü bir kaynak” ifadelerini kullanarak, cismin kompakt yapısına, güçlü ve düzenli bir manyetik alana sahip olduğunu, ayrıca yoğun bir enerji yaydığını vurguladı.
GALAKSİDEKİ YERİ
Punctum, Samanyolu Galaksisi’nin yakın komşularından biri olan ve 11 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan aktif NGC 4945 galaksisinde yer alıyor. Fakat optik ya da X-ışını gözlemleriyle tespit edilemiyor; sadece milimetre dalga boyunda görülebiliyor. Bu durum, cismin doğasını daha karmaşık hale getiriyor. Punctum, tipik magnetarların 10 bin ila 100 bin katı, mikro-kuasarlardan ise yaklaşık 100 kat daha parlak bir özellik gösteriyor. Bu tür cisimlerin uzayın en güçlü kozmik nesneleri arasında yer aldığı biliniyor.
GİZEM VE İHTİMALLER
Bilim insanları, Punctum’un senkrotron radyasyonu yaydığı görüşündeler. Bu tür ışıma, ışık hızına yakın hızda hareket eden yüklü parçacıkların manyetik alanlarda spiral hareket ederek radyo dalgaları üretmesiyle ortaya çıkıyor. Ancak mevcut bilgilerin ışığında, bilinen magnetar ve pulsar türleri, Punctum kadar güçlü milimetre ışınımı yaymıyor. Cismin tam olarak ne olduğuna dair kesin bir görüş henüz oluşmamış durumda. Olağandışı bir ortamda yer alan farklı bir magnetar ya da yoğun madde ile etkileşim içinde bulunan bir süpernova kalıntısı olabileceği ihtimali öne sürülüyor. Ancak Punctum, bilinen hiçbir kategoriye tam olarak uymuyor. Araştırmacılar, ALMA ile yapılacak daha detaylı gözlemlerin ve James Webb Uzay Teleskobu’nun sağladığı olası kızılötesi verilerin bu gizemi ortaya çıkarmasını umuyor. Shablovinskaia, “Punctum bize milimetre dalga boyunda hala keşfedilecek çok şey olduğunu gösteriyor” diyerek keşfin önemine dikkat çekti. Söz konusu keşfe ilişkin bilimsel makalenin, Astronomy & Astrophysics dergisinde yayınlanmak üzere kabul edildiği belirtildi.