ABD ve İran arasında 107 gün süren savaşın sona ermesi için mutabakata varıldı. Cuma günü yetkililer İsviçre’de temsili imza töreni sonrası ileri müzakerelerin ilk toplantısını yapacak. ABD Başkanı Donald Trump anlaşmanın imzalandığını ve Hürmüz Boğazı’nın cuma günü tamamen açılacağını bildirdi. Trump, “İran’la artık çok iyi anlaşıyoruz.” dedi.
PETROL FİYATLARINDA DÜŞÜŞ BEKLENİYOR
Petrol fiyatlarının düşmesinin ve borsanın yükselmesinin önemli olduğunu belirtti. Trump, “İran nükleer silaha sahip olmayacak.” ifadesini kullandı. Trump ayrıca yaptırımların hafifletilmesi için İran’ın sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini söyledi. Dün Trump ve İranlı yetkililer mutabakata varıldığını duyurmuştu. Temsili tören 19 Haziran’da İsviçre’de gerçekleşecek.
ABLUKA KALDIRILDI VE İRAN GEMİLERİ YOLA ÇIKTI
ABD Başkanı Donald Trump deniz ablukasının kaldırılması emrini verdi. Birkaç İran gemisi abluka bölgesinden sorunsuz geçti. Bir İran VLCC tankeri ile canlı hayvan taşıyan gemi açık sulardan İran limanlarına doğru hareket etti. İran petrolü taşıyan bir tanker de Umman Denizi’ni geçerek ihraç limanına yöneldi.
MUTABAKAT METNİ İMZALANDI
Üst düzey bir ABD yetkilisi mutabakat zaptının imzalandığını bildirdi. Trump ve yardımcısı JD Vance metni imzaladı. İran tarafında Meclis Başkanı ve baş müzakereci Muhammed Bakır Galibaf metni imzaladı. İmzalar elektronik ortamda atıldı. Hürmüz’ün açılması ve ABD ablukasının kaldırılmasını öngören anlaşmanın ayrıntıları önümüzdeki günlerde açıklanacak.
NİHAİ ANLAŞMA SONRASI ASKERİ GÜÇ AZALABİLİR
Nihai bir anlaşmaya varılması halinde bölgedeki ABD askeri kuvvetlerinde düşüş öngörülüyor. İsrail’in Lübnan’dan çekilmesi anlaşmanın şartlarından biri değil. İran’ın dondurulan varlıkları ve yaptırımların durumu gidişata göre değerlendirilecek. ABD’li yetkili mutabakatın müzakereler ve ilişkiler için çerçeve sunduğunu söyledi. İranlıların nükleer program ve terörizmin finansmanı konusunda işbirliği yapması beklentisi var.
NETANYAHU VE VANCE'DEN AÇIKLAMALAR
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu anlaşma olsun veya olmasın İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağını söyledi. İsrail’in güvenlik bölgelerinde kalacağını belirtti. Netanyahu, “Bazen Trump’la aynı görüşte olmuyoruz.” dedi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance anlaşma metnini hafta içinde açıklamayı umduklarını söyledi. Vance, cuma günü İsviçre’deki törene Galibaf ve Arakçi’nin katılmasını beklediklerini belirtti.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA UZUN VADELİ ÇÖZÜM HEDEFİ
Vance, “Hürmüz Boğazı’nın uzun vadede ücretsiz olarak açılmasını bekliyoruz.” dedi. Tahran’ın hangi konularda taviz vereceğini göreceklerini ifade etti. Hala çözüm bekleyen çok konu olduğunu belirtti. Vance, İsrail’in yeni Ortadoğu masasında bir koltuğu olacağını söyledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi cuma günü İsviçre’de müzakere görüşmesi yapılabileceğini belirtti.
HÜRMÜZ BOĞAZI KÜRESEL TİCARET İÇİN HAYATİ ÖNEMDE
Hürmüz Boğazı Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında yer alıyor. Boğazın bir yakasında Umman diğer yakasında İran bulunuyor. Boğazın en dar yeri 33 kilometre genişliğinde. Dünyanın en önemli su yollarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndan petrol ticaretinin beşte biri yapılıyor. OPEC üyesi Suudi Arabistan, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak ham petrol ticaretinin önemli bölümünü buradan ihraç ediyor.
GERİLİM GEÇMİŞİ VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
Katar ticaretinin neredeyse tamamını Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriyor. İran yıllarca Hürmüz Boğazı’nı kapatmakla tehdit etti ancak hiçbir zaman kapatmadı. ABD’nin Bahreyn’de konuşlu Beşinci Filosu boğazdaki ticaretin güvenliğini sağlıyor. 1973’te Suudi Arabistan’ın başını çektiği Arap ülkeleri İsrail’in Batılı destekçilerine petrol ambargosu uyguladı. 1980-1988 arasındaki İran-Irak Savaşı’nda Tanker Savaşı yaşandı. Bugünlerde OPEC’in en büyük müşterisini Asya ülkeleri oluşturuyor.