İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE GIDA FİYATLARI ÜZERİNE ARAŞTIRMA
İklim değişikliğinin neden olduğu aşırı hava olayları, birçok ülkede kahve, kakao ve pirinç gibi gıda ürünlerinin fiyatlarını yükseltiyor. Bu durum, artan sıcaklıklar, sel ve fırtınaların tarım faaliyetleri üzerindeki olumsuz etkileriyle gıda güvenliğini tehdit ediyor. Avrupa’daki çeşitli araştırma enstitülerinden bilim insanları, temmuz ayında “İklim Aşırılıkları, Gıda Fiyatı Sıçramaları ve Bunların Daha Geniş Toplumsal Riskleri” başlıklı bir çalışma yaptı. Bu çalışmada, bilimin iklim değişikliğinin gıda fiyatları üzerindeki etkisini ele alarak, farklı ülkelerde iklim aşırılıkları sebebiyle gıda fiyatlarında yaşanan artışları gösteren raporları topladı.
COĞRAFİ FARKLILIKLAR VE GIDA FİYATLARINDAKİ ARTIŞ
Yapılan çalışmaya göre, iklim değişikliğinden etkilenen tarım ürünleri coğrafyaya göre değişkenlik gösteriyor. Güney Avrupa’da 2022-2023 döneminde yaşanan aşırı kuraklık, Avrupa Birliği genelinde zeytinyağı fiyatlarının Ocak 2024 itibarıyla bir yıllık süreçte yüzde 50 artmasına neden oldu. İngiltere’de 2024 yılının başlarında, yağışlı havanın etkisiyle patates fiyatları yüzde 22 yükseldi. Doğu Asya’da ise 2024’teki sıcak hava dalgaları, Güney Kore, Japonya, Çin ve Hindistan’ın geniş bölgelerinde aşırı sıcaklıklara yol açtı. Bu koşullar altında Kore lahanasının fiyatı Eylül 2024’te, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 70 oranında yükseldi. Japon pirinci de bu dönemde yüzde 48 zamlandı. Çin’de haziran ve ağustosta sebze fiyatları yüzde 30 artış gösterdi. Vietnam’da Şubat 2024’teki sıcak hava dalgasının ardından, robusta kahve fiyatları temmuzda yüzde 100 yükseldi.
KURUCA İKLİMİN GIDA FİYATLARINA ETKİSİ
Endonezya’da 2023 yılındaki kuraklık sebebiyle pirinç fiyatları yüzde 16 arttı. Pakistan’da, Ağustos 2022’deki sellerin hemen ardından, kırsal bölgelerde gıda fiyatları haftalar içinde yüzde 50 artış gösterdi. Hindistan’da Mayıs 2024’teki sıcak hava dalgasının ardından, yılın ikinci çeyreğinde soğan fiyatları yüzde 89, patates fiyatları ise yüzde 81 yükseldi. Avustralya’da da 2022’deki seller, marul fiyatlarını yüzde 300 oranında artırdı. Güney Afrika’da, Mart 2024’teki sıcak hava dalgasından sonra, nisanda mısır fiyatları yüzde 36 artış gösterdi.
ABD VE DÜNYA ÇAPINDA GIDA FİYATLARI
ABD’de sebze üretiminin yüzde 40’tan fazlasını karşılayan California ve Arizona’da, 2022’de yaşanan kuraklık, sebze üretimini olumsuz etkiledi. Bunun sonucunda, ABD’de sebze fiyatları Kasım 2022 itibarıyla bir önceki yıla göre yüzde 80 arttı. Meksika’da, 2023’teki kuraklığın ardından, meyve ve sebze fiyatları bir sonraki yılın başında yüzde 20 oranında yükseldi. İklim aşırılıkları, yerel olduğu kadar küresel gıda ürünlerinin fiyatlarında da artışa sebep oluyor. Dünyada en fazla kahve üretilen Brezilya’da 2023 yılında yaşanan kuraklık, fiyatların artmasına yol açtı; küresel kahve fiyatları Ağustos 2024’te yüzde 55 yükseldi. Dünya kakao üretiminin yaklaşık yüzde 60’ını gerçekleştiren Gana ve Fildişi Sahili’nde, Şubat 2024’te görülen aşırı sıcaklıklar ve uzun kuraklık, küresel kakao fiyatlarını etkiledi. Kakao fiyatları Nisan 2024’te yıllık bazda yaklaşık yüzde 300 artış gösterdi.
ARTAN GIDA FİYATLARININ SOSYAL ETKİLERİ
İklim kaynaklı gıda fiyatlarındaki artışlar, toplumda çeşitli riskleri tetikleyebiliyor. Özellikle artan gıda fiyatları, düşük gelirli hane halklarının gıda güvenliğini doğrudan etkiliyor. Bu hane halkları, yetersiz beslenme nedeniyle hastalıklara karşı dirençsiz hale gelebiliyor. Bu durum, sağlık sistemi üzerinde ek yükler oluşturarak kamu harcamalarını artırıyor. Ayrıca, gıda fiyatlarındaki yükselişler genel enflasyonu da etkileyerek, gıda fiyatlarının enflasyon içindeki yüksek payının bulunduğu gelişmekte olan ülkeler için büyük bir risk oluşturuyor.