İRAN’DAN MİSİLLEME ADIMLARI
İsrail’in İran nükleer tesislerine yönelik saldırıları ve kritik noktalardaki hedeflerine yönelik hamleler sonrası İran, misillemelerine devam ediyor. Balistik füze saldırılarının ardından İran ordusu, resmi sosyal medya üzerinden Hürmüz Boğazı’nın ikinci bir duyuruya kadar tüm gemi geçişlerine kapatıldığını duyurdu. Açıklamada, “Yeni bir duyuruya kadar hiçbir gemi Hürmüz Boğazı’ndan geçemeyecek” ifadelerine yer verildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI STRATEJİK BİR NOKTA
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Denizi ve Hint Okyanusu’na bağlayan kritik bir geçit olup, bölgedeki petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatında hayati bir rol oynuyor. Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sini etkileyebiliyor. JP Morgan’ın Haziran ayında yayımladığı bir analiz, böyle bir durumun oluşması halinde petrol fiyatlarının varil başına 120 ila 130 dolara kadar yükselebileceğini öngörüyor.
TARİHİ ARKA PLAN VE TEHDİTLER
1983 yılında İran Meclis Başkanı Ayetullah Rafsancani, “Gemi geçişini toplarla engelleriz; Kalaşnikof yeter” diyerek Hürmüz Boğazı’nı kapatma olasılığını gündeme getirmişti. 2011 yılında ise dönemin Cumhurbaşkanı Ahmedinejad’ın yardımcısı Muhammed Rıza Rahimi, “Boğaz’ı kapatır, bir damla petrol bile gönderilmez” diyerek tehditler savurdu. İran Deniz Kuvvetleri ve Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nı kapatmaya yönelik tatbikatlar düzenleyerek, “Boğaz’ı kapatmak su içmek kadar kolay” diyen açıklamalar yaptı. ABD’den bu durumda sert tepkiler geldi; dönemin Savunma Bakanı Leon Panetta ve 5. Filo yetkilileri, boğazın askeri angajman için kırmızı çizgi olduğunu vurguladı.
RUHANİ’NİN UYARILARI VE ABD’YE TEPKİLER
ABD’nin İran petrol ihracatını sıfırlama çabaları karşısında Ruhani, “İran petrolü engellenirse diğer bölge petrolü de ihraç edilemez” diyerek yeniden kapatma tehditlerinde bulundu. Devrim Muhafızları Komutanı İsmael Kevseri, “Petrol sevkiyatı engellenirse dünya için boğazın kapatılacağı” sinyalini verdi. ABD ise bölgede askeri güç kullanarak “seyir özgürlüğü”nü koruyacağını açıkladı. Pentagon Sözcüsü Bill Urban, “Tankerlerin transitini engellemek yasa dışı” şeklinde dikkat çekti.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN PESTİKAL ÖNEMİ
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında yer alarak dünya petrol ve LNG ticaretinin ana çıkış noktası halindedir. İran, Suudi Arabistan ve BAE gibi enerji üreticilerinin %80’i bu koridordan geçiyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, 2016 yılında günlük ortalama 18,5 milyon varil petrol buradan sevk edildi. Boğazın en dar noktası 50 km olup, savaş gemileri için ayrılan seyrüsefer koridorları ise 3 km genişliğinde ve iki yönlüdür. Alternatif güzergahlar istenen kapasiteye ulaşamadığı için Hürmüz Boğazı’nın stratejik önemi gün geçtikçe artmaktadır.
BLOKAJIN ZORLUKLARI VE TAHMİNLER
2009 tarihli bir analiz, İran’ın mayınlama veya abluka ile Hürmüz’ü kapatmasının, uzun süren mayın yerleştirme süresi, denizaltı operasyonlarının zorluğu gibi ciddi teknik ve taktik engellerle karşılaşabileceğini ortaya koyuyor. ABD’nin gerekirse burada kontrol sağlamak için her türlü askeri tedbiri alacağı vurgulanıyor.