Hürmüz Boğazı’ndaki ABD ablukası, İran’ın ihracatını ciddi şekilde tehlikeye attı ve Tahran, petrol sahalarındaki üretime ara verme kararı aldı. Yıllardır süregelen yaptırımlarla baş etmeye çalışan İran, bu yaşanan krizi atlatmak için “direniş ekonomisi” planını hayata geçiriyor.

ABD ABLAKASI İRAN PETROL TİCARETİNİ VURDU

ABD Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı çevresindeki ablukayı artırmasıyla birlikte, İran’ın petrol ticareti ağır bir darbe aldı. Son dönemlerde ihracat rakamları hızla düşerken, depolama alanları da dolma noktasına ulaştı. Üst düzey bir İranlı yetkili, kapasite aşımını engellemek amacıyla ham petrol üretiminin kademeli olarak azaltıldığını aktardı.

İRAN, FİYAT ARTILIŞINI AVANTAJINA ÇEVİRİYOR

Bölgedeki gerilim, iki tarafın da diğerinin geri adım atmasını beklediği bir aşamaya geliyor. ABD Başkanı Donald Trump, İslam Cumhuriyeti’nin en önemli gelir kaynağını hedef alarak, jeopolitik dengeleri ve küresel enerji piyasalarını etkileyen bu çatışmayı sona erdirmeyi amaçlıyor. Ancak, Tahran bu hafta dört yılın zirvesine ulaşan petrol fiyatlarını bir koz olarak kullanarak Washington’a maliyet yüklemeye devam ediyor. İranlı yetkililer, yaptırım döngüleri sayesinde mühendislerin petrol kuyularına zarar vermeden üretimi durdurma ve ihtiyaç durumunda hızla yeniden başlatma becerisine sahip olduklarını belirtiyor.

İRANLI YETKİLİLER KENDİLERİNDEN EMİN

İran Petrol, Gaz ve Petrokimya Ürünleri İhracatçıları Birliği Sözcüsü Hamid Hüseyni konuya dair yaptığı açıklamada, “Yeterli uzmanlığa ve deneyime sahibiz endişeli değiliz” ifadelerini kullandı. Bu tekniklerin, özellikle 2018’de ABD’nin nükleer anlaşmadan çekilmesiyle daha da geliştirildiği ifade ediliyor.

GÖLGE FİLO ZORDA, ABLUKA YENİ ZORLUKLAR YARATIYOR

Daha önceki yaptırım dönemlerinde İran, “gölge filo” olarak adlandırılan, uluslararası denetimden kaçan tankerlerle gizlice petrol satışı yapabiliyordu. Ancak, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı fiziksel olarak kapatması, milyonlarca varil petrolün denizde mahsur kalmasına sebep oldu.

İRAN’IN STRATEJİK BEKLEYİŞİ VE DEPOLAMA SORUNU

Analistler, İran’ın bu stratejiyi ne kadar sürdürebileceği konusunda fikir ayrılığı yaşıyor. Mevcut üretim seviyeleriyle İran’ın yaklaşık bir aylık bir depolama kapasitesi kaldığı tahmin ediliyor. ABD Hazine Bakanı, İran’ın ana ihracat merkezi olan Hark Adası’nın dolmak üzere olduğunu belirterek, bu durumun İran’ı müzakere masasına getireceğini savunuyor.

ALTERNATİF İHRACAT GÜZERGAHLARI

Petrol ihracatçısı Hamid Hüseyni, deniz yolunun tıkanması halinde Türkiye, Pakistan, Afganistan ve Özbekistan gibi ülkelere karayolu ile sevkiyat yapabileceklerini ifade etti. Ayrıca, Çin’e demiryolu ile petrol gönderilmesi gibi alternatif ve maliyetli seçeneklerin değerlendirildiği belirtiliyor.

SİSTEM ÜZERİNDEKİ BASINÇ ARTIYOR

Kayrros veri ve araştırma şirketinin kurucu ortağı, “Sistemde ciddi bir stres var” diyerek üretimdeki yavaşlamanın operasyonel bir zorunluluk haline geldiğini vurguladı. İran’ın stratejisi, ablukanın gevşemesi durumunda üretimi hızla artırma esnekliğini koruma üzerine kurulu.

Obsidian Risk Advisors yöneticisi, Washington’un İran’ın bu baskı altında çökme varsayımının doğru olmayabileceği uyarısında bulundu. İran’ın “direniş ekonomisi”nin ABD’nin ekonomik savaş taktiklerine karşı dayanıklılığı, önümüzdeki süreçte netlik kazanacak.