İSRAEL’E SON ONAYLA ‘E1 PROJESİ’ PEŞ PEŞE GELİYOR
İsrail, işgal altındaki Doğu Kudüs’te Filistinlilerden gasp edilen yerleşimlerin genişletilmesine yönelik “E1 Projesi”ne nihai onayını verdi. Yedioth Ahronot gazetesinin haberine göre, İsrail Savunma Bakanlığına bağlı Sivil İdare Birimi Yüksek Planlama Kurulu, aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in “Filistin devleti fikrini ortadan kaldıracak” sözleriyle duyurduğu projenin ilerletilmesini kabul etti. Bu kapsamda Doğu Kudüs ile Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşim birimi Ma’ale Adumim arasında 3 bin 401 yeni yasa dışı konut inşa edilecek.
ULUSLARARASI TOPLUMUN ACİL ÇAĞRISI
İsrailli sivil toplum kuruluşu Ir Amim yetkilisi Aviv Tatarsky, “Bugün çıkan onay kararı, İsrail yönetiminin, Bakan Smotrich’in Filistin devleti olasılığını ortadan kaldırmayı ve Batı Şeria’yı fiilen ilhak etmeyi amaçlayan ‘stratejik planını’ ne kadar kararlı bir şekilde sürdürdüğünü gösteriyor. Bu, apartheid rejiminin kasıtlı bir seçimidir” diyerek uluslararası toplumun hızlı bir şekilde harekete geçmesi gerektiğini vurguladı. Tatarsky, “Uluslararası toplum, barış ve Filistin devleti konusunda ciddiyse, E1 bölgesinde Filistinlilerin yerinden edilmesini ve Batı Şeria’nın kalbinde yeni bir yerleşim yerinin kurulmasını önlemek için hızlı bir şekilde harekete geçmelidir” şeklinde çağrı yaptı.
Batı Şeria’nın EGEMENLİĞİ ÜZERİNE GÜÇLÜ PLANSALAMA
İşgal altındaki Batı Şeria’nın tamamının ilhak edilmesini savunan aşırı sağcı Maliye Bakanı Smotrich, geçen hafta yaptığı açıklamada, Ma’ale Adumim yerleşimini 20 Ağustos Çarşamba gününden itibaren genişleterek iki katına çıkarmayı planladıklarını aktardı. Smotrich, “E1 projesiyle Ma’ale Adumim yerleşimini Kudüs kentine bağlamayı ve Filistinlilerin Ramallah ile Beytüllahim kentleri arasındaki ulaşımını kesmeyi planlıyoruz” ifadelerini kullandı. Ayrıca Başbakan Binyamin Netanyahu’dan “Batı Şeria ilhakını” resmi olarak duyurmasını talep eden Smotrich, “Batı Şeria’daki egemenliğimiz konusunda tarihi bir ilana yakın olduğumuza inanıyorum” şeklinde belirtti.
E1 PROJESİ’NİN TARİHSEL FONKSIYONU
Tarihsel olarak Doğu Kudüs’ün bir parçası olan ancak Ayrım Duvarı’nın Batı Şeria kısmında kalan Azeriye mahallesi yakınlarında inşa edilen “Ma’ale Adumim” yerleşimini Batı Kudüs’e bağlamak amacıyla “E1 Projesi” hayata geçirilmişti. Bu proje çerçevesinde, bölgeye 4 binden fazla yasa dışı konut ve otel inşa etmek için 12 bin dönüm Filistin toprağı gasp edildi. E1 Projesi, Doğu Kudüs ile Batı Şeria’daki Filistin topraklarının bağlantısını kesmeyi ve bu bölgenin izole edilmesini hedefliyor.
İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜME KARŞI BİR DARBE
İsrailli hak örgütü Peace Now, E1 yerleşim projesini “iki devletli çözüme indirilen nakavt darbesi” olarak değerlendirdi. Peace Now, planın Batı Şeria’yı böleceği ve Doğu Kudüs’ü daha da izole edeceği uyarısında bulundu. 1993 yılında imzalanan Oslo Anlaşmaları, tarafların nihai statü görüşmeleri tamamlanmadan Kudüs ve Batı Şeria’nın statüsünü değiştirecek tek taraflı adımlardan kaçınmasını öngörüyor. Ancak E1 projesi, Doğu Kudüs’ün Filistin devletinin başkenti olma ihtimalini fiilen ortadan kaldırıyor ve dolayısıyla Oslo sürecinde hedeflenen ‘iki devletli çözüm’ perspektifini neredeyse imkânsız hale getiriyor.
Birleşmiş Milletler, İsrail’in yerleşimlerini uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul ediyor. BM, yerleşimlerin genişlemeye devam etmesinin Filistin-İsrail çatışmasında iki devletli çözümü tehdit ettiğini bir kez daha dile getirdi. Filistin Kolonizasyon ve Duvar Direnişi Komisyonu’na göre, İsrail 1967’den bu yana işgal altındaki Batı Şeria’da en az 710 yerleşim ve askeri karakol inşa etti; bu da her 8 kilometrekarede bir yerleşime denk geliyor. Filistinliler, uluslararası kararların İsrail’in 1967’deki işgalini ve 1980’deki ilhakını reddettiğini hatırlatıyor ve Doğu Kudüs’ün gelecekteki devletlerinin başkenti olduğunu vurguluyor.