KADINLARIN İŞ GÜCÜNE KATILIMI VE EMEKLİLİK HAKLARI
İşgücüne katılan kadınlar, hem çocuklarını yetiştiriyor hem de aile bütçelerine katkıda bulunmak için çalışıyor. Özellikle doğum gibi çeşitli nedenlerle çalışma hayatına ara veren kadınlara emeklilik konusunda bazı kolaylıklar sağlanıyor. Her sigortalının emekli olabilmesi için prim, yaş (EYT kapsamındakiler hariç) ve sigortalılık süresi gibi şartların yerine getirilmesi gerekiyor. Çalışan kadınlar, iş ve ev hayatını dengelemeye çalışırken bazı dönemlerde çalışma hayatına ara verebiliyor. Bu süre zarfında doğum gibi sebeplerle sigortalılık süresi ve yaşı dolmuş olsa da prim gün sayısında eksiklik oluşabiliyor. Bu bağlamda, annelere bu prim günü eksiğini çocukları üzerinden tamamlama fırsatı sunuluyor.
DİĞER KAZANÇLAR HAKKINDA BİLGİLER
Sigortalı kadınlar, doğum borçlanması yoluyla emeklilik için prim ve zaman kazanıyor. Doğum borçlanması için kadının sigortalı olduktan sonra doğum yapmış olması şartı var. Ancak staj sigortası bu durumun istisnasını oluşturuyor. Normalde, emeklilik hesabında staj başlangıcı ve stajda geçen süreler dikkate alınmazken, doğum borçlanmasında bu süreler geçerli oluyor. Anneler, stajın başladığı tarihten sonra doğum yapmışlarsa, doğumları için 3 çocuğa kadar borçlanma yapabiliyor. Bu borçlanma sayesinde sigorta başlangıcı öne çekilebiliyor ve daha erken emeklilik fırsatı doğabiliyor.
PRİM GÜNÜ HESAPLAMALARI VE ÜCRETLER
Üç çocuğa kadar borçlanma yoluyla toplamda 2 bin 160 gün (her bir çocuk için 720 gün) prim kazanma imkanı mevcut. Kadın sigortalı, doğumdan sonraki 8 haftalık, çoğul gebelik durumunda ise 10 haftalık süreleri, doğuma 3 hafta kala çalışması halinde, doğum sonrası istirahat dönemiyle birlikte toplamda 2 yıl olarak borçlayabiliyor. Kadınlar, doğum sebebiyle çalışamadıkları en fazla 3 defa olmak üzere 2 yıllık dönemleri (toplamda 6 yıl) borçlanabiliyor. 2023 yılı itibarıyla en düşük doğum borçlanması bedeli günlük 213.36 lira olarak belirlenmiştir. 1 çocuk (720 gün) için 153 bin 619 lira, 2 çocuk (1440 gün) için 307 bin 238 lira ve 3 çocuk (2 bin 160 gün) için de 460 bin 857 lira ödeniyor.
Daha önce sadece SSK’lı kadınların yararlanabildiği doğum borçlanmasından, artık memur ve esnaf annelerin de faydalanması sağlandı. Ayrıca evlat edinen anneler ve çocuğunu evlatlık veren anneler de doğum borçlanması yapabiliyor. Kadın sigortalıların 2 yaşını geçmeyen evlat edindikleri çocukları için doğum borçlanması hakkı bulunuyor. Borçlanma, evlat edinme tarihinden itibaren başlıyor. Bunun yanında, başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocukları olan kadınların da erken emeklilik imkanı mevcut. Bu durumdaki kadınların 1 Ekim 2008 sonrası çalıştıkları her gün, 1.25 gün olarak hesaplanıyor. Bu durum, çocuğun bakımını üstlenen kadınların prim gün sayısını artırırken, emeklilik yaşını da öne çekiyor.
EMEKLİLİK ŞARTLARI VE YAŞ HESABI
8 Eylül 1999’dan önce sigorta girişi olan ve EYT için yeterli primi bulunmayan kadınlar, 3600 gün ve 15 yıl sigortalılık şartı ile emekli olabiliyor. Bu durumda emeklilikte sigorta başlangıç tarihine bağlı olarak 50-58 yaş arası yaş şartları aranıyor. 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortası olan kadınlar ise 58 yaş ve 4500 gün prim ile 25 yıllık sigortalılık süresine tabi olarak daha az primle emekli olabiliyor.