Günde bir fincan kahve içmenin karaciğer hastalığı veya karaciğer kanseri riskini düşürebileceği, geniş kapsamlı yeni bir araştırmayla ortaya kondu. Clinical Gastroenterology and Hepatology dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, günde beş veya daha fazla fincan kahve tüketenlerde bile bu koruyucu etki gözlemlendi. Araştırmacılar, on yılı aşkın bir süre boyunca 354 binden fazla katılımcıyı takip etti. Los Angeles’taki Cedars-Sinai Tıp Merkezi’nden transplant hepatologu ve çalışmanın başyazarı Dr. Hyunseok Kim, “Bu, kahvenin etkisine dair muhtemelen en kapsamlı uzun vadeli takip verisi” dedi. “Karaciğer üzerindeki faydanın muhtemelen kafeinden kaynaklanmadığını görüyoruz, çünkü kafeinsiz kahve içenlerde de benzer faydayı gözlemliyoruz. Bu nedenle faydanın daha çok kahvenin antioksidan etkileriyle bağlantılı olduğu düşünülüyor.”
KAHVE TÜKETİMİ İLE KARACİĞER HASTALIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ
Araştırmada karaciğer hastalığı, siroz vakaları üzerinden ölçüldü. Siroz; karaciğer yağlanması, viral hepatit, alkole bağlı karaciğer hastalığı gibi uzun süreli rahatsızlıkların tedavi edilmemesi sonucu ortaya çıkan kalıcı yara dokusu ve hasarı olarak tanımlanıyor. Dünya genelinde 58 milyondan fazla kişiyi etkileyen siroz, her yıl yaklaşık 1,5 milyon kişinin ölümüne yol açıyor. Çalışmanın odaklandığı bir diğer hastalık olan hepatosellüler karsinom ise en yaygın karaciğer kanseri türü olarak her yıl 685 bine yakın yeni vaka ve 597 binden fazla ölümle ilişkilendiriliyor. Araştırmacılar, kahvenin potansiyel koruyucu etkisinin genel olarak tüketim arttıkça yükseldiğini tespit etti: Günde 1-2 fincan kahve içenlerde siroz riskinde yüzde 20, karaciğer kanseri riskinde yüzde 24 ve karaciğere bağlı ölümlerde yüzde 31 azalma görüldü. 3-4 fincan tüketenlerde siroz ve karaciğer kanseri riski yüzde 35, karaciğere bağlı ölüm ihtimali ise yüzde 41 düştü. Günde 5 fincan ve üzerinde kahve içenlerde ise siroz riskinde yüzde 32, karaciğer kanseri riskinde yüzde 47 ve karaciğere bağlı ölümlerde yüzde 42 azalma kaydedildi. Çalışmada yer almayan diyetisyen Lauren Manaker, “Günlük bir fincan kahve gibi sıradan bir şey için bunlar anlamlı rakamlar. Ancak bu bulgular ilişkilendirme, sebep-sonuç kanıtı değil” değerlendirmesini yaptı. Araştırmada, kahvesini şeker veya tatlandırıcıyla tatlandıranlarda risk azalmasının biraz daha düşük olduğu ancak genel olarak benzer seyrettiği de belirtildi.
ŞEKER, TATLANDIRICI VE KREMALARA DİKKAT
Ancak şeker, yapay tatlandırıcı ve ileri işlenmiş kremaların tüketimi konusunda dikkatli olunması gerekiyor. Dr. Hyunseok Kim, tatlandırıcı kullanan katılımcılarda karaciğer iltihabı belirtecinin yüksek olduğunu ve bunun karaciğer yağlanmasına katkıda bulunabileceğini söyledi. Amerikan Kalp Derneği, eklenen şekerin günlük kalorinin yüzde 6’sını geçmemesini öneriyor. Bu miktar erkekler için 9 çay kaşığı (36 gram), kadınlar için 6 çay kaşığına (26 gram) denk geliyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi ise sağlıklı yetişkinlerin günlük kafein tüketimini 400 miligramla sınırlamasını tavsiye ediyor. Bu da iki ila üç adet 340 gramlık (12 ons) fincan kahveye karşılık geliyor. Kafein hassasiyeti ve metabolizması kişiden kişiye büyük farklılık gösterebiliyor. Uyku düzenini bozmamak için normal yatış saatinden en az altı saat önce kahve tüketiminin durdurulması öneriliyor.
GÖRÜNTÜLEME VE PROTEİN VERİLERİ DE DESTEKLİYOR
Yeni araştırmada ileri düzey MR görüntüleme ve diğer analizler, kahve içenlerin karaciğer protein profillerinin daha sağlıklı olduğunu ve karaciğer yağlanması ile iltihaplanmasının daha az görüldüğünü ortaya koydu. Manaker, “Üç katmandaki kanıtı birleştirmek asıl güç. Görüntüleme ve proteinler klinik sonuçlarla uyumlu olduğunda, genel tablo herhangi bir ölçümden daha inandırıcı hale geliyor” dedi. Çalışmanın bazı önemli sınırlılıkları da bulunuyor. Kahve tüketimi yalnızca başlangıçta ve MR’ların çekildiği 10 yıl sonrasında ölçüldü. Bu süre içinde etkili olabilecek başka faktörlerin ortaya çıkması mümkün. Ayrıca katılımcıların yüzde 90’ından fazlası Avrupalı ve nispeten sağlık bilincine sahip. Tüm grubun yalnızca yüzde 10’u MR taramasından geçti. Kim, “Bu durum bir miktar yanlılık içerebilir. Farklı etnik gruplarda, örneğin ABD nüfusunda faydanın aynı olup olmadığı daha fazla doğrulama gerektiriyor” ifadelerini kullandı. Kahvedeki antioksidanların, kafein içeriğinden bağımsız olarak, iltihaplanma ve yara dokusuna yol açan yolakların veya proteinlerin aktivasyonunu azaltabileceği düşünülüyor. Karaciğerin yanı sıra birçok araştırma kahvenin tip 2 diyabet, kalp hastalığı, kalp yetmezliği, felç, bunama ve diğer kronik hastalıklarda da risk azaltıcı etkisi olabileceğini gösteriyor.