İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE GIDA ÜRÜNLERİ
İklim değişikliği sebebiyle meydana gelen aşırı hava olayları, birçok ülkede kahve, kakao ve pirinç gibi temel gıda ürünlerinin fiyatlarını artırıyor. Artan sıcaklık, sel ve fırtına gibi olaylar, tarımsal faaliyetler üzerinde olumsuz etkiler yaratarak gıda güvenliğini tehdit ediyor. Avrupa’daki çeşitli araştırma enstitülerinden bilim insanları “İklim Aşırılıkları, Gıda Fiyatı Sıçramaları ve Bunların Daha Geniş Toplumsal Riskleri” başlıklı bir çalışma gerçekleştirdi. Bu çalışmada, iklim değişikliğinin gıda fiyatlarına etkisi incelendi ve farklı ülkelerdeki iklim aşırılıklarına bağlı gıda fiyatı artışlarının raporları toplandı. Araştırma, iklim değişikliğinden etkilenen tarım ürünlerinin coğrafi çeşitliliğini gözler önüne seriyor.
AVRUPA’DA FİYAT ARTIŞLARI
Güney Avrupa’da 2022-2023 yıllarında yaşanan kuraklık, Avrupa Birliği genelinde zeytinyağı fiyatlarının Ocak 2024 itibarıyla bir yıllık süreçte yüzde 50 artmasına yol açtı. İngiltere’de 2024 yılının başlarında yağışlı hava koşulları sebebiyle patates fiyatları yüzde 22 yükseldi. Doğu Asya’da, 2024’teki sıcak hava dalgaları, Güney Kore ve Japonya’nın büyük bir kısmında aşırı sıcaklıkların yaşanmasına yol açtı. Bu durum, Eylül 2024’te Kore lahanasının fiyatını bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 70 artırdı. Aynı dönemde Japon pirinç fiyatları yüzde 48 oranında yükseldi. Çin’de sebze fiyatları da haziran ve ağustos aylarında yüzde 30 arttı.
GIDA ÜRÜNLERİNDEN KAHVEYE VE KAKAOYA YÜKSELİŞ
Vietnam’da Şubat 2024’teki sıcak hava dalgası sonrasında, robusta kahvesi fiyatları temmuzda yüzde 100 artış gösterdi. Endonezya’da 2023 yılındaki kuraklıktan sonra pirinç fiyatları yüzde 16 yükseldi. Pakistan’da Ağustos 2022’de yaşanan sellerin sonrasında, kırsal alanlarda gıda fiyatları sadece birkaç hafta içinde yüzde 50 oranında artış gösterdi. Hindistan’da ise, Mayıs 2024’teki sıcak hava dalgasıyla birlikte, ikinci çeyrekte soğan fiyatları yüzde 89, patates fiyatları ise yüzde 81 oranında yükseldi.
SELLER VE KURAKLIKLARIN ETKİSİ
Avustralya’da 2022’de yaşanan seller, marul fiyatlarının fahiş artışına sebep oldu ve bu dönemde marul fiyatları yüzde 300 arttı. Güney Afrika’daki Mart 2024’teki sıcak hava dalgasından sonra mısır fiyatları nisanda yüzde 36 yükseldi. Etiyopya’da da 2022 yılındaki kuraklık, gıda fiyatlarını olumsuz etkiledi ve Mart 2023 itibarıyla gıda fiyatlarında yüzde 40 artış yaşandı. ABD’nin California ve Arizona gibi bölgelerinde 2022’deki kuraklık, sebze üretimini önemli ölçüde etkiledi ve sebze fiyatları Kasım 2022 itibarıyla bir yıl içinde yüzde 80 arttı.
GIDA FİYATLARINDAKİ YÜKSELİŞİN ETKİLERİ
İklim aşırılıkları, yerel bazda olduğu kadar küresel çapta da önemli gıda ürünlerinin fiyatlarının artmasına yol açıyor. Brezilya’da 2023 yılındaki kuraklık, dünya genelinde kahve fiyatlarının Ağustos 2024’te yüzde 55 yükselmesine neden oldu. Gana ve Fildişi Sahili’nde Şubat 2024’teki aşırı sıcaklıklar, dünya kakao fiyatlarını etkiledi ve Nisan 2024 itibarıyla kakao fiyatları yüzde 300 artış gösterdi. Artan gıda fiyatları, toplumda çeşitli riskleri de tetikliyor. Düşük gelirli hane halkları, artan fiyatlar nedeniyle daha az beslenme yaşamaktan kaynaklı hastalıklara karşı savunmasız hale gelebiliyor. Bu durum, sağlık sistemi üzerinde ek yükler oluşturarak kamu harcamalarını artırıyor. Ayrıca, gıda fiyatlarındaki yükselişler enflasyonu da etkiliyor ve özellikle gıda fiyatlarının enflasyon içindeki yüksek paya sahip olduğu gelişmekte olan ülkeler için büyük tehlike oluşturuyor.