KARTLI HARCAMALARA YAVAŞLAMA SİNYALLERİ
Son günlerde kartlı harcamalarda rekorlar yerini yavaşlama sinyallerine bırakmaya başladı. Merkez Bankası’nın verileri, kartlı ödemelerdeki azalmayı doğruluyor. Neredeyse tüm sektörlerde kartla yapılan harcamalar düşüş gösteriyor. Yüksek faiz oranları, taksitli alışverişe uygulanan vade farkı, azalan kart limitleri ve artan borçlar bu durumu etkileyen başlıca etmenler. Ayrıca, karttan nakit çekim, geçen mart ayından sonra ciddi oranda azalmıştı. Türkiye’de bireysel kredi kartı kullanıp borçlanan 28 milyon tüketici var. Kredi kartı sayısı 127.2 milyon, banka kartı sayısı ise 192.8 milyon civarında. Geçtiğimiz yıl boyunca kart harcamalarını yavaşlatmak için çeşitli düzenlemeler hayata geçirildi. Kart faizlerinin artması, nakit çekim tutarlarının düşürülmesi, nakit avans limitine 3 taksit sınırının getirilmesi ve limit artışlarının durması bu düzenlemelerin başında geliyor. Bu önlemlerle birlikte artan faiz maliyetleri ve alışverişlerdeki taksit vade farklarının eklenmesiyle kart harcamalarında belirgin bir yavaşlama görülmeye başlandı.
SON 3 AYIN EN SERT DÜŞÜŞÜ YAŞANDI
Merkez Bankası’nın yayımladığı ‘Banka ve Kredi Kartı Sektörel Harcama İstatistikleri’, kartlı harcamaların haftalık analizini sağlıyor. En güncel veriler 11 Ekim haftasını kapsıyor. Bu verilere göre, birkaç istisna dışında hemen hemen tüm sektörlerde kartlı harcamalarda azalma gözlemleniyor. 4 Ekim haftasında kartlarla 328.5 milyar liralık harcama yapılmışken, 11 Ekim haftasında (4-11 Ekim) işlem adedinin artmasına rağmen harcama yüzde 7’lik (22.6 milyar lira) düşüşle 305.8 milyar liraya geriledi. Bu, son 3 ayın en sert haftalık düşüşü olarak kaydedildi.
SERT SEKTÖREL DÜŞÜŞLER GÖRÜLÜYOR
Harcamaların sektörel dağılımına bakıldığında, en belirgin düşüşün hizmet sektöründe, eğitim ve kırtasiye harcamalarında, mobilya-dekorasyonda, müteahhit işlerinde, yetkili servislerde, vergi ödemelerinde, bireysel emeklilikte (BES), internet alışverişlerinde ve sigorta alanında yaşandığı tespit ediliyor. Öte yandan akaryakıt harcamaları, havayolları, giyim, yemek ve telekomünikasyon gibi bazı sektörlerde az da olsa kartlı harcama artışları gözlemleniyor. Hem haftalık hem de yılsonuna göre kartlı harcamaların en çok düşüş yaşadığı sektörler elektrik, elektronik ve bilgisayar sektörleri, mobilya ve sigorta sektörleri olarak ortaya çıkıyor. Kartla vergi ödemeleri de son 10 ayda düşüş gösterdi.
HARCAMA DENGELEMESİNE ÖNERİLER
Harcama yaparken uygun limit belirlemek önemli. Eğer kart harcamalarınızı aşırıya kaçıyorsa, yüksek limitiniz varsa bankadan bunun azaltılmasını istemek doğrudur. Geliriniz borçlarınızı kapatmaya yetse bile harcamalarda önceliğinizi temel ihtiyaçlar yönünde belirlemek gerekiyor. İsteklerinizi finansal sağlığınız tam olana kadar ertelemeniz faydalı olacak. Ayrıca, kredi kartı borcunun asgarisini veya tamamını zamanında ödemek önemli. Ödeme geciktiğinde, kredi kartı borcuna geç ödeme faizi uygulanmaya başlıyor. Kredi kartı borcunun geç ödenmesi durumunda asgari ödeme tutarı için aylık yüzde 4.55 gecikme faizi, diğer kısmı için ise yüzde 4.25 akdi faiz uygulanıyor. Nakit çekim faizi ise yüzde 5.
SİGORTA SEKTÖRÜNDE CİDDİ DÜŞÜŞLER YAŞANIYOR
Veriler, en fazla daralma yaşayan sektörlerin başında sigorta sektörünün geldiğini gösteriyor. Tüketicilerin sigortayı zorunlu olmasına rağmen en az öncelikli harcama olarak görmesi bu durumu etkiliyor. Özellikle trafik sigortası yaptırmayanların sayısında ciddi bir artış yaşanıyor. Sektör yetkilileri, son bir yılda trafik sigortası yaptırmaktan vazgeçen miktarın 1 milyon kişi daha arttığını belirtiyor. Kasko poliçe sayısında da yüzde 10 kayıp olduğu bildiriliyor; bu durum 7.5 milyondan 6.7 milyona kadar düşen kaskolu araç sayısı ile ortaya çıkıyor. Ayrıca, deprem riski olmasına karşın DASK (zorunlu deprem sigortası) konusunda da bir unutkanlık durumu yaşanıyor. Özel sağlık sigortası fiyatlarının artışıyla birlikte daha uygun olan tamamlayıcı sağlık sigortasına yönelim de gözlemleniyor.
ELEKTRONİK EŞYA HARCAMALARINDA DÜŞÜŞ YAŞANIYOR
Son haftalık harcama verilerine bakıldığında elektrik ve elektronik eşya alımlarında kartlı ödemeler 16.8 milyardan 16.1 milyar liraya geriledi. İnternet üzerindeki kredi kartı ile alışverişler ise haftalık 9 milyar lira düşüşle 91.2 milyardan 82.1 milyara indi. İnternetten alışveriş, 2 Ağustos haftasında 108 milyar lirayla rekor seviyeye ulaşmıştı. Kartla yapılan BES ödemeleri son 10 ayda yüzde 28.5 oranında artsa da haftalık bazda yüzde 3.2’lik bir gerileme yaşanıyor. Belirtilen haftada akaryakıt için yapılan kartlı ödemelerde ise 1.5 milyar lira artış yaşanarak 19.5 milyar liraya yükseldi. Yıllık bazda en yüksek artışın yaşandığı kuyum harcamaları ise haftalık ölçekte yüzde 1 azalma gösterdi.
YENİ DÜZENLEMELER KART KULLANIMINI ARTIRABİLİR
Son haftalarda işletmeler ile tüketiciler için 7 bin liranın üzerindeki mal ya da hizmet alımlarının banka ve finans kurumları aracılığıyla yapılmasının zorunlu hale gelmesi, kart kullanımında artış bekleniyor. Bu düzenleme, harcamaları tekrar hareketlendirme potansiyeline sahip.