PAPA 14. LEO’NUN AİLESİ İLE İLGİLİ İDDİALAR
Katolik Kilisesi’nin yeni lideri olarak seçilen Papa 14. Leo’nun büyük dedesi Setrak Parsehyan’ın 1915’li yıllarda Kayseri’nin Develi ilçesinden Arjantin’e göç ettiği öne sürülüyor. 14. Leo’nun aile geçmişindeki bağlar Kayseri’ye dayanırken, bu durum Develi halkını şaşırtmış durumda. Develi ilçesinde yer alan ve eski Ermeni evlerinin yer aldığı Reşadiye Mahallesi Muhtarı Yusuf Çelik, “Bizde Papa’nın Develili olduğunu sosyal medyadan öğrendik ve şaşırdık. Katolik Kilisesinin ruhani lideri 14. Leo’nun dedelerinin bu mahallede yaşadığı söyleniyor. Biz de ‘hayırlısı olsun’ diyoruz” sözlerini paylaştı.
DEVELİ’DE ERMENİ TARİHİ VE OLAYLAR
20. yüzyılda Develi ve çevresindeki en önemli olay, Ermeni meselesi ve buna bağlı gelişen Haçin olayıdır. 1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Rus güçlerinin teşvikleriyle kurulan Ermeni cemiyetleri, Osmanlı Devleti’ni içten yıkmayı hedeflemiştir. Bu cemiyetlerden birinin merkezi Develi olmuştur. Develi’nin konumu, hem Doğu hem de Güney Anadolu’ya yakınlığına bağlı olarak önem kazanmıştır. Hınçak ve Taşnak cemiyetleri, Türklerle yapılacak çarpışmalar için gerekli olan bombaları üretmek üzere Develi’yi tercih etmiştir.
Bir süreliğine Develi Ermenilerinden Amerika’ya bomba üretme amacıyla gönderilen Kevork Elekçıyan, 1913 yılında Everek’e dönmüştür. Ancak, Kevork’un evinde meydana gelen bir patlama sonrası Ermeni evlerinde yapılan aramalar sonucunda birçok bomba ve yapımında kullanılan malzeme ele geçirilmiştir. Ermeniler, bu durumu önceden tahmin ettiklerinden birçok bombayı gizli bölmelere saklamayı başarmıştır. Fransızlar ile ortak hareket eden Ermenilerin, Fransız işgal kuvvetlerinin Develi’nin 20 km. kadar yakınına gelmesi ile Atatürk’ün dikkatini çekmiştir.
KILIÇ ALİ BEY’İN ROLÜ VE HAÇİN OLAYI
M. Kemal Paşa, bu durum üzerine Kılıç Ali Bey’i Develi’ye, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Temsilcisi olarak göndermiştir. Kılıç Ali Bey, halkı Ermenilere karşı teşkilatlandırmaya başlamış ve Erzurum ile Sivas kongrelerinde alınan kararları anlatmıştır. Bu sırada Ermeniler Haçin’de yedi Develi vatandaşını katletmiştir. Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, zaman kaybetmenin tehlikelerini öngörerek Kilikya Kuva-i Milliye Kumandanı Doğan Bey’i harekete geçirme kararı almıştır.
Gerekli asker ve silahlar toplandıktan sonra, Haçin’e saldırı emri 6 Nisan 1920’de verilmiştir. Kayseri İntikam Alayı’nın bölgeye gelmesiyle Haçin ele geçirilmiş ve sağ kalan Ermeniler Develi’ye gönderilmiştir. Bu şahısların korunması ise Develi Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti tarafından üstlenilmiştir. Böylelikle Türk milleti, aziz bir millet olduğunu bir kez daha ispatlamış olmaktadır.
DEVELİ’DE RUM AZINLIĞIN DURUMU
Develi’deki Ermeni azınlığın yanı sıra Rum azınlıklar da bulunuyordu. Ancak Rumlar, Ermenilere karşı Türkleri desteklemişlerdir. 1920’de gerçekleştirilen nüfus mübadeleleri ile Rum azınlık, Trakya Türkleri ile değiştirilerek bölgeden ayrılmıştır. Develi’de yaşayan Ermeni azınlık ise Halep, Suriye ve Şam’a yerleştirilmiştir.