Lexington, Kentucky — Kalabalık bir odanın en arka köşesinde, yüksek bir masada oturan Bill Farish, beyaz bir şapka, mavi kareli bir gömleğin üzerine yelek giymiş ve bej bir pantolon giymiş. Sol elini çenesine dayamış, zaman zaman işaret parmağını kaldırıyor. Sağında, 2026 Kentucky Derby ve Belmont Stakes kazananı Golden Tempo’nun antrenörü Cherie DeVaux, solunda ise West Point Thoroughbreds’in başkanı ve 2017 Derby kazananı Always Dreaming’in ortak sahibi Terry Finley oturuyor. Masanın tam karşısında, Marshawn Lynch – üç çeyrek uzunluğunda eşofman ve tişört giymiş – Hennessy yudumluyor. Hepsi, geçen yıl 6 Mayıs’ta doğan dikkat çekici bir koyu kahverengi tay olan Hip 39’a bakıyor. Hip 39, bir şutun içinden yürüyerek sahneye çıkmış ve kalabalığın yarattığı gürültü onu belli ki sinirlendirmiş. Birkaç gün önce, 2016 Derby kazananı Nyquist’in oğlu, yakınlardaki Gainesway Farm’ın 1,500 dönümlük geniş arazisinde serbestçe dolaşıyordu. Şimdi, Hip 39, Keeneland pisti’nde düzenlenen yıllık Eylül Yılkın Satışı’nda satılacak 4,642 at arasındadır. Bu satış, Derby’nin aksine tamamen iş odaklıdır. Gerçek at meraklıları burada, gösterişten uzak bir şekilde çalışmak için bulunuyor. İnsanlar, sunuculardan atıştırmalık veya kokteyl alırken, daha çok iPad’lerindeki soydan gelen bilgileri incelemeye odaklanmış durumda. Burada, Instagram için fotoğraf çekim noktaları veya şatafatlı şapkalar yok; sadece kot pantolon, tişört, kovboy botları ve şort giyen insanlar var. Eski Philadelphia Phillies oyuncusu Jayson Werth, buruşuk bir tişört ve kamuflaj şortla neredeyse tanınmaz halde, ünlü saçları bir şapkanın altına sıkıştırılmış durumda. DeVaux, Lynch’in yanında oturup atları konuşurken, bir kadın heyecanla yanlarına gelerek fotoğraf istemeye cesaret ediyor – at antrenörü için, eski Super Bowl kazananı beş kez Pro Bowl koşucusu için değil.
DERBY RÜYASI
İşte burası, Mayıs’ın ilk Cumartesi günü için başlangıç noktası. Keeneland satışlarında bir Derby hayalini beslemek için para gerekir, ancak burada gerçek para umuttur. “Her biri, şanslı olabilirdi,” diyor DeVaux. Bugün, umudu Hip 39’un yeni Derby kazananı olabileceği yönünde. Bu nedenle, Lane’s End Farm’ın genel müdürü olan Farish, DeVaux’un Belladonna Racing ile beraber olduğu dört grup ortaklığının bir parçası olarak sürekli parmağını kaldırıyor. Her bir belirgin hareket, müzayedecinin istediğine bağlı olarak 50,000 ile 100,000 dolar arasında bir teklifin sinyalini veriyor. İki dakikadan kısa bir sürede, Farish, Hip 39’u 1.2 milyon dolara kapmayı başarıyor. Günün ilerleyen saatlerinde, ortaklık 375,000 dolar ve 800,000 dolara iki tay daha alacak ve iki haftalık satışın sonunda toplamda 20 at satın alarak 15.48 milyon dolarlık bir harcama yapacak. Ve bunların hiçbiri, sırtında bir eyer bile hissetmemiş durumda.
KENTUCKY'NİN AT KÜLTÜRÜ
Lexington, valizinizin bagaj alım bölümünde geldiği an, yarış çağrısının boru sesleriyle karşılanır. Şehir boyunca Citation Boulevard kuzeyde, Man o’War Boulevard ise güneyde uzanır. Louisville, batıda 75 mil uzaklıkta, ülkenin yarış merkezi olabilir, ancak Lexington, atların kalbidir. Üniversitenin Büyük Mavi Ülkesi, sadece mavi kanlıların ardında kalır. At yetiştiriciliğine göz diken kuşaklar, burada uzun yıllar önce kök salmıştır; kireç taşı zengin toprağı ve yeni doğan taylar için mükemmel olan yemyeşil mavi çimenler burada bulunur. Çoğu çiftlik sahibi, önce başka alanlarda zenginleşmiş – Farish ailesinin kökleri Texas petrol patlamasına kadar uzanıyor – ve sonrasında at yetiştirip, satarak daha da zenginleşmiştir. Zenginlikleri gösterişten uzak bir şekilde gelir; insanlar varlıklarını flaş etmez ama sahip oldukları açıktır.
AUCTION'IN DİNAMİĞİ
“Biraz erken çıkmaya hazırlanıyoruz,” diyor bir adam, satışın yakınındaki vale park alanına yönelirken telefonuna. “Pilotla iletişime geçip, hazır olduğumuzu söyleyebilir misin?” Birkaç dakika sonra, bir başka adam – şapka ve martini şeklinde desenli bir gömlek giymiş, yanında nefes nefese kalan bulldogunu pembe bir tasma ile gezdiriyor – lüks SUV’sine doğru ilerliyor. “Bu çılgınca,” diyor Werth. “Bir at 400,000 dolara satılıyor ve insan düşünmeden edemiyor, ‘Sadece 400,000 mi? Ne yanlış olabilir ki?’ Birisi 400,000 dolara bir at aldı.” Kentucky’de Keeneland kapılarını açmadan önce, at yarışı için on yıllardır toprak ovaları kesiliyordu. Keeneland, ilk yarışını 1936’da düzenledi; ancak İkinci Dünya Savaşı sırasında demiryolu kısıtlamaları yerel yetiştiricilerin atlarını kuzeye Saratoga, New York’a göndermesini engelledi. Yerel at sahiplerine yardımcı olmak için Keeneland, geçici bir müzayede çadırı kurdu. 1943’teki ilk satış oldukça başarılı geçti – 312 at ortalama 2,979 dolara satıldı – bu yüzden ertesi yıl, Lexington merkezli Fasig-Tipton kendi müzayede alanını kapatınca, yerel grup, alanı satın alıp yeniden inşa etti. Bugün hala kullanılan aynı alan.
REKOR SATIŞLAR
Eylül yılkın satışında, pavyonda 92 at toplamda 419,100 dolara satın alındı. Bu yılki iki haftalık satışta, alıcılar 2,856 atı dünya rekoru olan 536,737,900 dolara satın aldı. Yetmiş yılkın 1 milyon dolardan fazla bir fiyata satıldı, bu da bir başka dünya rekoru, ve bunlardan biri, ünlü aygır Into Mischief’den bir tay, 3.7 milyon dolara satıldı. Keeneland, cazip ödüllere sahip büyük yarışlar düzenlemeye devam etse de – yıllık Blue Grass Stakes, Derby adayları için önemli bir nitelik taşırken, bu hafta sonu dördüncü kez Breeders’ Cup’a ev sahipliği yapacak – bahse girilecek gerçek iş satışlardadır. “Lexington’da birçok kişi yarışları seviyor ama bu kapılardan geçerken burada neler olup bittiğini bilmiyorlar,” diyor Keeneland satışlarından sorumlu başkan yardımcısı Tony Lacy. “Burası at yarışlarının NBA veya NFL Draft’ı.”
SATIS ÖNCESİ HAZIRLIKLAR
Pazartesi günü saat 11:00’de, satışın resmi olarak başlamasından sadece iki saat önce, DeVaux, Barn 29’un önünde. Bugün “geç kalkmış”, yani sabah 5:30’da uyanmış. Yılkınlar, “kitaplar” olarak adlandırılan yerlere göre Keeneland’a gelir. Keeneland satış ekibi tarafından oluşturulan bu kitaplar, iki haftalık satış için takvimi belirler ve atları bir tür soy sıralamasına göre sıralar. En iyi atlar, muhtemelen en pahalı olanlar, Pazartesi ve Salı Book 1’de satılır. Book 2 ise Çarşamba, Book 12’ye kadar devam eder. Atların yerleştirilmesi gibi basit bir işlem bile tehlikeli olabilir. Lacy, yetiştiricilerin atlarını kitapta düşük değerlendirildiğine inandıklarını ve dolayısıyla satışta da düşük değerlendirileceğini düşündüklerini duyduğunu belirtiyor. “Bir hafta önce saçım bu kadar gri değildi,” diyor başını sallayarak. Artık Pazartesi olduğu için, DeVaux, Book 4’teki atları değerlendiriyor. (Book 1 atları Cuma günü geldi.) Eşi, kan stokçusu David Ingordo, bir “kısa liste” oluşturdu; DeVaux’un dediği gibi, aylarca birçok çiftlikte atları gözlemleyerek, ekibin satın almak istediği atları belirliyor. Pazartesi günü, ekip 185 at arasından 12’sini değerlendirmeye alıyor. Derby ve Belmont’u kazandıktan sonra, DeVaux’un fırsatları büyük ölçüde arttı. Kendisiyle sadık kalmaya çalışıyor; her zamanki gibi eşinin bilgisine ve kendi sezgisine güveniyor ve artık önünde açılan fırsatlar karşısında şaşırmıyor. “Bir kez bunu başardığımız için, insanların tekrar bunu yapabileceğimizi kanıtlamamızı istiyorlar,” diyor.
AT SEÇİMİ SÜRECİ
DeVaux’un karar verme yeteneği oldukça önemli. At seçiminde neyi sevdiği konusunda kendine güveniyor. “Müteahhitler beni sevmez,” diyor gülerek. At meraklıları ise pek öyle düşünmüyor. DeVaux, atları görüntülerken çeşitli satıcılar ve yetiştiriciler tarafından sıcak bir şekilde karşılanıyor ve kimsenin zamanını boşa harcamıyor. Bazı antrenörlerin bir atı birden fazla kez yürütmesini isteyeceği yerde, DeVaux genellikle bir gidiş ve dönüş ile yetiniyor. Atların ayaklarının nasıl düştüğüne bakıyor ve geniş arka kısımları olup olmadığını kontrol ediyor. Yaş, tayın erken veya geç doğmuş olması gibi faktörleri değerlendirerek olgunluk ve gelişimini göz önünde bulunduruyor ve tavır kadar yapıyı da değerlendiriyor. Geçen yıl, sabah izleme sırasında bir atı takımın kısa listesinden çıkardı, çünkü sabah görüşmesi sırasında çok huzursuz oldu. Ölçülemez bir şey, gözlerindeki parıltı ya da kişilik kıvılcımı arıyor. Her kontrolü, atı sevip ona biraz laflayarak sonlandırıyor. “Bunu beğendim,” diyor birine bakarken. “Canayakın.”
SAĞLIK VE GÜVENLİK
Her at, sağlamlık açısından kontrol ediliyor ve alıcılara sağlıkları hakkında detaylı raporlar veriliyor, ancak DeVaux kendisine en az diğerleri kadar güveniyor. Yüzlerce atı değerlendirirken, her birini hafızasında tutabiliyor ve notlarına az başvuruyor. Satış öncesinde bir şeyler atıştırırken, düşündüğü yılkınların fotoğraflarını bebek resimleri gibi çıkarıyor, “büyük tombul suratlarına” hayranlıkla bakıyor. Elbette, hiçbir şeyin garantisi yok. DeVaux’un şöhreti, Golden Tempo üzerinden geldi; bu, sahibi tarafından doğup büyütülen bir at demektir ve müzayedede asla satılmamıştır. “Kimse onu satışta satın almazdı,” diyor DeVaux. “Eğer ona baksaydınız, kimse ilgilenmezdi.” Altı yarışta üç galibiyet elde etti, bunlar arasında Triple Crown’un iki ayağı da var ve kariyeri boyunca 4.75 milyon dolar kazandı. Yatırım getirisi açısından Green Monkey ise başka bir uç noktada yer alıyor. 2006 yılında iki yaşında 16 milyon dolara satıldı, ancak üç kez yarıştı ve hiçbirinde üçüncüyü geçemedi. “Bir esere dair ne deniyor?” diye soruyor Lane’s End at operasyonları direktörü Curt Ramsey, DeVaux’un atlarını değerlendirirken. “Değer, birinin ödemeye istekli olduğu kadardır.”
KEENELAND SATIŞLARINDA DENEYİM
Ryan Mahan, pavyon dışında bir avluda oturuyor ve bir saat boyunca konuşmanın ardından dinleniyor. Gelecek Kasım, Keeneland’da 50. yılı olacak. Bu beş on yıl boyunca birçok işte çalıştı, ancak son 25 yıldır satışların baş müzayedecisi olarak görev yapıyor. Mahan’ın atlara olan sevgisi doğal olarak gelişti. Üvey babası Robert Copelan, yakın zamanda 100 yaşına girdi ve Mahan, onunla birlikte muayene turlarına katılırdı. 1973 yılında, Mahan, Derby’ye katılan bir atın ipini tutarken Copelan, sorunlu bir apse tedavi ediyordu. At iyileşti. Adı Secretariat’tı. Mahan, Copelan’ın izinden gitmek istediğini düşündü, ancak ilk satışına geldiğinde, at yarışlarının “karnı karnına ticaret” tarafına hayran kaldı. Müzayedecilik okuluna gitti. “Bu biraz karaoke gibi,” diyor. “Sıra size geldiğinde, aptal hissedeceğinizi biliyorsunuz ama sınıfta 200 kişi varsa, hepsi de kendini öyle hissediyor.” Daha sonra küçük çiftlik müzayedelerinde keçi ve tavuk satarak kariyerine başladı ve ardından safkanlara geçiş yaptı. 2001’de, baş müzayedeci Tom Caldwell yaşamını yitirdiğinde, Mahan Keeneland’da bu görevi devraldı. Hem sabırlı hem de gösterişli bir yetenek gerektiren benzersiz bir iş.
AUCTION DİNAMİĞİ
Mahan, birçok yetiştiriciyi ve alıcıyı kişisel olarak tanıyor ve teklifin devam etmesi için onları dürtmekten çekinmiyor. “Şimdi durmayın,” diyor müzayede sırasında 950,000 dolara ulaşmış bir at için. “İster 2,000 ister 2 milyon olsun, karar vermek için bir dakikanız var çünkü yanınızdaki teklif verecek ve sonra iş bitecek.” Müzayede, yüksek riskli bir süreç; bu nedenle en azından eğlenceli hale getirmeye çalışıyor. Mahan’ın uzunluğu, Keeneland’ın geleneğe bağlılığını gösteriyor. Zamanla uyum sağlasa da – tekliflerin hem telefonla hem de çevrimiçi yapılabildiği – yüksek seviyeyi ve değişmezliği korumayı tercih ediyor. 2026’da, Beast Mode olarak bilinen adam, 1984’te Kraliçe Elizabeth’e ev sahipliği yapan benzer bir yerden Hennessy içiyordu. Satışlarla ilgilenenlerin, buranın dokusunun bir parçası kadar olduğu gözlemleniyor. Birkaç yıl önce, Mahan’a nasıl bu işe girebileceğini soran birine, “En yeni çalışanımızı Pup olarak adlandırıyoruz, o 60 yaşında,” demiş.
AT MÜZAYEDESİ
Bir at satıldığında, başka bir yeşil ceketli kurye hemen alıcıya gidiyor ve 1980’lerin Radio Shack’ından çıkmış gibi görünen, beyaz, sarı ve pembe kopyalardan oluşan bir makbuz sunuyor. Hip 39’un gavel düştüğünde, bir kurye hemen Farish, Finley ve DeVaux’un masasına geliyor. Finley makbuzu imzalıyor, sarı kopyasını alıyor ve katlayarak arka cebine koyuyor; sanki bir stereo satın alıyormuş gibi, bir milyon dolarlık bir at değil. “Bu işin oyunu,” diyor. “Bu atların arasında belki beş veya altısının adını biliyoruz. Belki.” Bob Baffert, yakındaki bir soğutucudan su alarak sıcak ve nemli havayı bastırmaya çalışıyor. 21. yüzyılda Kuzey Amerika’da daha fazla pahalı at satın alan bir antrenör yok; bu yıl başında 10 milyon dolara bir iki yaşındaki at almıştı. Ancak Baffert’in Keeneland Satışları ile ilk tanışması çok farklıydı. Yakınlardaki bir ahırın dışındaki bir beton duvara işaret ediyor. “Burada atları ilk kez izledik,” diyor iki kez Triple Crown kazananı. 1988 yılıydı ve Baffert, safkan atlara geçiş yapmaya yeni başlamıştı; Lexington’a, varlıklı bir pist sahibi R.D. Hubbard’ın özel uçağına bindiğinde gelmişti. Duvarın üzerinde otururken, Hip 1752’ye dikkat kesildi; büyük gri bir taydı, ancak gerçek bir alım ortaklığı yoktu. Bir başka çeyrek at antrenörü ile ortak olmaya ikna etti. Adam kabul etti ama 20,000 dolardan fazla çıkmayacağını söyledi. Teklifler yükseldiğinde, Baffert’in para kaynağı geri çekildi, ancak antrenör, at için çok geç olduğundan elini kaldırmaya devam etti. Gavel düştüğünde, 30,000 dolara almayı kabul etmişti. “Lütfen biri 30,001 teklif etsin,” diyor Baffert. “Ama kimse etmedi.” Satış için imza attıktan sonra, hemen satış ofisine çağrıldı. Kredisinin kaydı yoktu ve atın parasını ödeyebileceğini kanıtlaması gerekiyordu. Cüzdanından bir çek çıkardı; satış ekibi bankasını arayıp parasının güvenli olduğunu doğruladıktan sonra Baffert atı aldı. Hip 1752, Thirty Slews oldu. Breeders’ Cup Sprint’i kazandı, Baffert’in ilk Grade 1 yarışı galibiyeti (şu an 266 galibiyeti var) ve kariyeri boyunca 825,000 dolar kazandı. “Burası ilk geldiğimde, ‘Bu saçmalık’ diye düşündüm. Fiyatlar o kadar yüksek ki, ev satın alabileceğin fiyatlarla karşılaştırılınca, 30 yıl ödeme yapabilirsin,” diyor Baffert. “Ama Kentucky Derby’yi kazandığınızda, ‘Oh, anlıyorum’ diyorsunuz. Bu his için bir değer biçemezsiniz, ya da herhangi bir at bir yarışı kazandığında hissettiğiniz duyguya. İşte bu, her şeyi değerli kılar.”
AT YARIŞI YENİDEN ŞEKİLLENİYOR
Werth, eski Phillies ve Nationals oyuncusu, 2022’de Keeneland’a ilk kez geldi. Beyzbol kariyeri sona erdiğinde benzer bir heyecan arayışındaydı ve bir arkadaşı onu at yarışlarıyla tanıştırdı. Atlar hakkında hiçbir şey bilmiyordu ama yine de satışa katıldı. Üçüncü oturumda, paddock alanında rastgele yürüdü ve sola döndü, antrenör Danny Gargan ile karşılaştı. İkisi sohbet ederken, Werth bir dişi satın almak istediğini açıkladı. Gargan, onun yerine beğendiği bir tay üzerinde durmasını sağladı; Werth’in ünlü statüsünün alıma değer katacağını doğru bir şekilde tahmin etti. Werth, Hip 391’i satın almak için 325,000 dolara %10 yatırım yaptı; bu tay daha sonra Dornoch oldu ve Werth’i 2024 Belmont Stakes kazananı olarak zafer kutlamasına götürdü. “Sağa dönseydim, kim bilir?” diyor Werth, atları izlerken. “Belki İrlanda’da golf oynuyor olurdum. Bu tüm olay absürt. Bu, bir Little Leaguer satın almak ve onun Dünya Serisi’ne çıkmasını ummak gibi, ama bu kadar heyecan verici. İşte bu yüzden buradayız.”
ŞANSINI KONTROL ALTINA ALMAK
İlk üç atı almayı başardıktan sonra, Farish-Finley-DeVaux grubunun şansı duraksadı. Birkaç kez alımda alt teklif veren (satın alanın bir üstünde) olarak kaldılar ve diğerlerinde geri çekilmeyi tercih ettiler. Bir yılkın için maksimum fiyatlarını 1.4 milyon dolar olarak belirlemişlerdi; o 2.3 milyon dolara gitti ve diğer bir at için de 1.4 milyon dolara çıktılar, ancak o 100,000 dolar daha fazla bir fiyata satıldı. “Biraz öz disiplin sahibi olmalısınız,” diyor DeVaux. “Zor. Yani, ben bir teklif daha verme kraliçesiyim, ama bu şekilde düşünemezsiniz. Gerçekten düşünemezsiniz.” Satışın ilk günü sona yaklaşırken, Ingordo durumu değiştirmeye karar veriyor. Paddock alanına çıkıyor, pencereden bakmakta olan spotter’ın tam önündeki bir rayın üzerine yaslanıyor. Hip 181’i değerlendiriyor, bir koyu kahverengi tay ve teklif vermek için kendisi devreye giriyor. Ingordo, agresif bir şekilde teklif veriyor ama yanındaki Japon beyefendi, sürekli telefonu kulağında, onu geçiyor. At 2.1 milyon dolara satılıyor ve mutlu kazanan gülümseyip telefonuna bağırırken, Ingordo omuz silkiyor. “Onu aldığımızı düşündüm,” diyor. Ekip, çıkışlara doğru ilerliyor. Saat 18:30, satışın başlangıcından beş buçuk saat geçmiş ve DeVaux’un pisti geldiğinden bu yana neredeyse 12 saat geçmiş. Evde, ekip için yemek hazırlanıyor, ama rahatça yemek yeme fırsatları olmayacak. Önlerinde 15 gün daha satış var, 4,458 at