Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın blog sayfasında yayımlanan bir analizde, dezenflasyon sürecinde kira kaleminde önemli katılıkların gözlemlendiği belirtildi. Bu durumun, 6 Şubat 2023 depremleri sonrası konut stokundaki kayıplar ve bölgeden diğer illere göçlerle bağlantılı olduğu ifade edildi. Analiz, TCMB’nin Yapısal Ekonomik Araştırmalar Genel Müdürlüğü tarafından hazırlandı ve “Deprem Bölgesi Konut Arzı ve Bölgesel Kira Enflasyonu Gelişmeleri” başlığını taşıyor.
DEPREM SONRASI KONUT STOKU AZALDI
Analizde, 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında konut arzında ve kiralarda yaşanan gelişmeler ele alındı. Deprem sonrası konut stokunun önemli ölçüde azaldığına dikkat çekildi. Bu azalma, bölgede kiraların hızla yükselmesine yol açtı. Kamu öncülüğündeki yeniden imar faaliyetleri sonrasında konut arzının hızla arttığı bilgisi de verildi. Bu toparlanmanın bölgesel kira enflasyonuna etkileri incelendi.
GÖÇ HAREKETLERİ KİRALARI ARTIRDI
Analizde, depremin etkisinin sadece deprem bölgesiyle sınırlı kalmadığı vurgulandı. Göç hareketlerinin, göç alan illerde kiralık konut talebini artırdığı belirtildi. Deprem bölgesiyle coğrafi olarak yakın olan illerde kiraların daha fazla arttığı ifade edildi. Akgündüz ve Kayrıcı’nın çalışması, depremin bu dolaylı etkisinin iller arasında farklılaştığını gösterdi.
DEPREM KONUTLARINDA HIZLI ARTIŞ
Bölgedeki konut arzındaki kaybı gidermek için kapsamlı bir yeniden imar sürecinin başladığı hatırlatıldı. TOKİ tarafından inşa edilen deprem konutlarının sayısının 2025 yılı başında 201 bin, yıl sonunda ise yaklaşık 434 bine ulaşacağı bildirildi. Bu durum, konut arzında önemli bir artışa işaret ediyor.
KİRA ENFLASYONUNDA 2026’DA DİKKAT ÇEKEN AYRIŞMA
Analizde, deprem bölgesindeki konut arzının toparlanmasının, geri göçle birlikte kiralık konut talebini azalttığına işaret edildi. Konut teslimlerinin hanehalklarının geri dönüş kararlarıyla eş zamanlı gerçekleşmemesi, bu etkinin gecikmeli olarak ortaya çıkmasına neden olabilir. 2026 yılında, depremden dolaylı etkilenen illerde kira enflasyonunun diğer illere göre daha düşük olacağı belirtildi.
KİRA ARTIŞLARINDA YAVAŞLAMA SÜREBİLİR
Analizde, inşaat faaliyetlerinin bölgesel dağılımının önemli bir gösterge olduğu ifade edildi. Deprem konutu projelerinin tamamlanmasıyla birlikte, inşaat sektörü istihdamının deprem bölgesinde gerileyeceği ve diğer illerde artış göstereceği öngörüldü. Geri göç sürecinin zaman alması, kira dinamikleri üzerindeki etkilerin deprem konutlarının teslimiyle sınırlı kalmayabileceğini düşündürüyor.
Sonuç olarak, deprem sonrası konut stokundaki gerileme, hem deprem bölgesindeki illerde hem de göç hareketleriyle diğer illerde kira enflasyonunu olumsuz yönde etkiledi. Kamu öncülüğündeki yeniden imar faaliyetleri ile konut arzının hızla artması, deprem illerinde kira enflasyonunun belirgin şekilde yavaşlamasına neden oldu.