KENELERİN GÖRÜLMESİ VE RİSKLER
Bahar aylarının gelişi ve ani sıcaklık artışları sonucunda, Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığını bulaştıran keneler Sivas, Amasya, Tokat, Erzincan, Giresun ve Yozgat gibi birçok ilde görülmeye başladı. KKKA virüsü nedeniyle bu ay içinde Sivas’ta tedavi gören 3 kişi, Sivas’ın Koyulhisar ilçesinde bir bebek ve Tokat’ta tedavi gören bir bebek, hayatını kaybetti. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Seyit Ali Büyüktuna, KKKA hastalığı ve hastalığı bulaştıran kenelerle ilgili sıkça sorulan soruları 10 soruda yanıtladı.
KKKA HASTALIĞI VE BULAŞMA YOLU
Büyüktuna, “KKKA hastalığı nedir ve insanlara nasıl bulaşır?” sorusuna cevap vererek, “KKKA sıklıkla keneler aracılığıyla insanlara bulaşan, bazı olgularda ölümle seyredebilen önemli bir enfeksiyon hastalığıdır. Bu hastalık genellikle ilkbahar ve yaz aylarında ortaya çıkıyor, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan, hayvancılıkla uğraşan insanlarda görülüyor” dedi. Hastalık genellikle kenelerin ısırması yoluyla bulaşıyor. Enfekte kenelerin çıkarılması esnasında kenenin bağırsak içeriğinin ciltle temasıyla da bulaş olabiliyor. Ayrıca hasta hayvanların kanı veya vücut sıvılarıyla temas sonrası da hastalık gelişiyor.
KENELERİN TÜRLERİ VE YAYILMA RİSKİ
Büyüktuna, “Bu virüsü taşıyan keneler hangileridir, genellikle hangi bölgelerde bulunur, farklı bölgelere yayılma riski var mı?” sorularını yanıtladı. Dünya genelinde 900 civarında kene türü bulunduğunu, bunlardan 700’ünün sert, 200’ünün ise yumuşak kene olduğunu belirtti. “KKKA hastalığı açısından en riskli olan tür “Hyalomma” cinsi dediğimiz kenelerdir” dedi. Türkiye’de vakaların sıklığı özellikle İç Anadolu’da Kelkit Vadisi, Orta Karadeniz ve Doğu Anadolu’da yoğunlaşıyor. Küresel iklim değişikliği ve artan hayvan hareketliliği nedeniyle kenelerin daha önce görülmediği bölgelere yayılma olasılığı artıyor. Ayrıca doğa turizmi ve yaylacılık faaliyetleri de risk oluşturuyor.
HASTALIK BELİRTİLERİ VE SÜRECİ
Büyüktuna, virüsün insan vücudunda nasıl bir etki yaratacağını ve belirtilerinin ne olduğunu şöyle açıkladı: “KKKA hastalığının başlangıç belirtileri birçok enfeksiyon hastalığıyla benzerlik gösteriyor. İlk belirtiler arasında halsizlik, üşüme, titreme, yaygın vücut ağrısı, iştahsızlık, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları bulunuyor. Hastalık kene tutunmasından yaklaşık 1-3 gün içerisinde ortaya çıkabiliyor.” Ayrıca bazı hastalarda bulantı, kusma gibi semptomlar da görülebiliyor.
KENELERDEN KORUNMA YÖNTEMLERİ
Büyüktuna, kene tutunmalarının en çok hangi bölgelerde olduğunu ve koruma yöntemlerinin neler olduğunu da paylaştı. “Kene, en çok kulak arkası, koltuk altı, kasıklar ve diz arkası gibi alanlara tutunuyor. Kene tutunması durumunda, kenenin vücuttan hızla çıkartılması önemli” dedi. Çıplak elle kene dokunulmaması gerektiğini, kenelerin vücuda tutunduğu en yakın yerden tek hamlede çıkarılmasının önemli olduğunu belirtti. Kenelerin doğaya geri bırakılmaması gerektiğini, alkol içeren kaplarda yok edilmesi gerektiğini söyledi.
RİSK GRUPLARI VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Tarım ve hayvancılıkla uğraşanların daha fazla risk altında olduğunu ifade eden Büyüktuna, “Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar en yüksek risk grubunu oluşturuyor. Kene bulaşma riski, hayvan barınaklarında, tarlada ve ormanda çalışanlarda artıyor” şeklinde konuştu. KKKA’nın kesin tedavisi olmadığını, destek tedavisi uygulandığını, sıvı ve elektrolit takviyesinin yapıldığını belirtti.
AŞI VE İLAÇ ÇALIŞMALARI
Büyüktuna, aşı ve ilaç çalışmaları hakkında da bilgi vererek, “Yeni ilaç adaylarının çalışmaları devam ediyor, tedavi için dünya genelinde onaylı bir aşı yok. Ülkemizde aşı çalışmalarında umut verici sonuçlar elde edilmiş ama insan deneyleri henüz tamamlanmadı” dedi.
CENAZE PROSEDÜRLERİ VE ÖNLEMLER
Büyüktuna, KKKA’nın bulaşıcı olduğunu ve cenaze işlemleri sırasında tedbir alınması gerektiğini belirtti. Cenaze işlemlerinin hastanelerde yapılması gerektiğini vurguladı. KKKA’nın virüs yükünün çok yüksek olduğu hastalarda doğrudan kan ya da vücut sıvılarıyla bulaşabileceğini sözlerine ekledi.
KKKA VAKA İSTATİSTİKLERİ
Son olarak Büyüktuna, KKKA vakalarına dair istatistikler vererek, “Dünyada her yıl ortalama 10 bin ile 15 bin arasında insan KKKA hastalığına yakalanıyor. Türkiye’de ise 2002 yılından bu yana 17 bin 132 vaka görülmüş ve bunlardan 819’u hayatını kaybetti” dedi.