Konya Büyükşehir Belediyesi ile S.Ü. Selçuklu Araştırma Merkezi ve Konya Fikir ve Sanat Adamları Derneği’nin ortaklaşa düzenlediği Yaşayan Konya Hafızası İkindi Sohbetlerinde bu hafta araştırmacı yazar, emekli öğretmen Kırımlı Abdulgaffar Totaysalgır vefatının 66. Yılında Koyunoğlu Konya Evi bahçesinde anıldı.
Abdulgaffar Totaysalgır’ın biyografisi üzerinde duran Avukat Serdar Ceylan: “Muhacir olarak iskân edildiği Prof. Dr. Haşim Karpuz, araştırmacı Ahmet Çelik ve avukat Serdar Ceylan’ın katıldığı programda Abdulgaffar Totaysalgır’ın hayatı, Kırım’dan Konya’ya gelişleri, eğitimciliği, makale ve kitaplarıyla Konya kültürüne katkıları anlatıldı.
Konya’da maddi imkânsızlıklara rağmen yılmadan kültürümüze hizmet etmiş, dönemin kültür camiasına önemli katkıları olmuştur. Çalışmalarının önemli bir kısmını ve hatıratı maddi imkânsızlıklar nedeniyle vefatından önce basılamamıştır. Yaptığı derlemeler kayda geçirdiği sözlü kaynaklar ve fotoğraf makinesi ile belgelediği kültür varlıkları halen büyük bir önem arz etmektedir.” dedi. Ayrıca Serdar Ceylan, “Vefatının 66. Yılında Abdulgaffar Totaysalgır-Özel Sayı’sının Merhaba gazetesinin kültür eki olan Akademik Sayfalar’da 12 Ekim 2016 Çarşamba günü yayınlanacağını söyledi.
Araştırmacı-yazar Ahmet Çelik, Abdulgaffar Totaysalgır’ın eğitim hayatı ve eğitimciliği üzerinde durarak “1877’de Kırım Yalta Avcıköy’de doğan Abdulgaffar hoca ilk mektepten ve 7 yıl medrese eğitiminden sonra 3 yılda Rus okulunda tahsil gördü. Ardından askere alındı. Askerlikten döndükten sonra Rusların baskıları neticesinde 1903’de ailesiyle önce İstanbul’a sonra da Konya’ya hicret etti. Ayrancı ilçesine yerleştirilen Gaffar hoca burada 1909’dan itibaren öğretmenliğe başladı. 1919’da Karaman, 1927’de Ilgın Argıthanı ve 1933’de de Konya Taşra Karaaslan Köyüne atandı. 1934 yılında yaş haddinden dolayı emekliye ayrılan Abdulgaffar Hoca 1939’da Konya’dan ayrılarak Ayrancıya yerleşti. 1950’de orada vefat etti. Abdulgaffar Totaysalgır bir öğretmendi. Kendisini araştırmalara vermişti. Küçük tarihi araştırmalardan sayılan eserleri bilhassa yayınladığı günlerde önemli belgeler arasına girdi. O mütevazi öğretmen kendi kabuğunu yırtmış insanlara faydalı olmanın yolunu bulmuştu. Totaysalgır, görev yaptığı yerlerin anıtları, etnografyası, halk edebiyatı, yer isimleri ve halk inanışları gibi değişik birçok konu üzerinde araştırmalar yaptı. Dikkatli ve titiz bir araştırmacı olan Totaysalgır, Karaman, Aksaray, Akşehir, Ilgın, Ereğli, Ayrancı, Kadınhanı, Bozkır, Mut, İshaklı gibi köy ve ilçelerin tarihini yazdı. Ayrıca Konya, Yeni Fikir dergisinde, Babalık ve Ekekon gazetelerinde çok sayıda makalesi yayınlandı. Cumhuriyetin ilk günlerinde Konya’da öğretmenler hep bu türlü çabalar içindeydi. Konya kültür hayatında önemli çıkışlar yapan yeni aydınlıklar getirenler öğretmenler Ferit Uğur, Abdülkadir Erdoğan, Namdar Rahmi, Hamdi Rağıb, Naim Hazım, Naci Fikret, Mithat Şakir, Memduh Yavuz, Siraç Aydın Taşbaş, Şehabettin Uzluk, Feridun Nafiz Uzluk ve benzerleri idi.” dedi.
Prof. Dr. Haşim Karpuz yaptığı konuşmasında Gaffar Totaysalgır ismini duyduğunu, bir sınav görevi esnasında torunu ile tanıştığını ve Saim Cirtil adındaki bir öğrencisine de Gaffar Bey hakkında akademik bir makale yaptırdığını ifade etti. Ayrıca Abdulgaffar Beyin “Konya’da Eti Tapınakları, Konya’da Eti Tapınaklarından Gargara İkizin Eti Tapınağı, Saideli, Karaman, Aksaray Vilayeti Dahilinde Türk Eserleri” adlarındaki yayınlanmış eserlerini tanıttı.
Programda Prof Dr. Tuncay Neyişçi ve Meram Çumralıoğlu İmam Hatip Ortaokulu öğretmenlerinden Abdulgaffar Totaysalgır, dedeleri öğretmen araştırmacı, yazar, kültür tarihçisi ve arkeolog Abdulgaffar Toyaysalgır’ı anlattılar. Kırım’dan göç sebeplerinin artan Rus baskısı dolayısıyla olduğunu, kendisiyle aynı köylü olan İsmail Gaspıralı’nın bu göçlere karşı çıktığı ifade ettiler. Dedelerinin tutuğu günlükten bazı notlar aktardılar. Dedelerinin vefatının 66. yıldönümünde Konya’da böyle bir programda anılmasından dolayı memnuniyetlerini dile getirerek programı düzenleyen yetkililere teşekkür ettiler.
Abdulgaffar Totaysalgır’ın aile ve akrabalarıyla, basın mensupları ve kültür severlerin katıldığı program sonunda Konuşmacılara Koyunoğlu Müze ve Kütüphane Müdürü Hasan Yaşar tarafından günün anısına Konya Büyükşehir Kültür yayınları takdim edildi.