Mali baskılar ve ekonomik zorluklar, sağlık hizmetleri maliyetlerindeki artış, savunma harcamalarının yükselmesi ve iklim değişikliğinden kaynaklanan sorunlarla birleşince, gelişmiş piyasalardaki borçlanma maliyetlerini artırıyor. Bu durum, artan popülizm ve siyasi belirsizliklerle daha da karmaşık bir hale geliyor. Son yıllarda, artan kamu borcunun yönetimi noktasında hükümetlerin zor kararlar alması giderek güçleşiyor. Bu ülkelerde geçmişte, finansal krizler gibi olağanüstü durumlarda genellikle yeni borçlanma seçeneği tercih ediliyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), 17 Eylül’de yayınladığı analizde, küresel kamu borcunun Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYH) oranının bu yıl 2,8 puan artarak yüzde 95,1 olmasını öngörüyor. Ayrıca, 2027’ye kadar bu oranın yüzde 117’ye yükselerek tarihi yüksek seviyelere ulaşabileceği belirtiliyor.
KÜRESEL BORÇ DURUMU
IMF’ın raporunda, Fransa, İngiltere ve ABD gibi büyük ekonomilerin küresel borçtaki artışta önemli rol oynadığına değiniliyor. Çoğu ülkede brüt finansman ihtiyaçlarının yüksek seviyelerde kalacağı vurgulanıyor. Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün (OECD) verilerine göre, devlet tahvili ihraçlarının 2023’te 14 trilyon dolardan 2024’te 16 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Gelişmekte olan ülkelerde de borçlanma seviyesinin belirgin bir artış gösterdiği ve bu ülkelerin tahvil ihracının 2007’de 1 trilyon dolardan 2024’te 3 trilyon doları aşarak yükselmesi öngörülüyor. Gelişmiş ülkelerde kamu borç düzeyleri yüksek kalırken, çözüm için yeterli çaba gösterilmiyor.
GELİŞMİŞ ÜLKELERDE BORÇ DURUMU
Uluslararası Finans Enstitüsü’nün (IIF) raporuna göre, yılın ikinci çeyreği sonunda küresel borç 337,7 trilyon dolara ulaştı ve birçok gelişmiş ekonomide borçlanma ihtiyacı, salgın öncesi seviyelerin üzerinde kalıyor. Bu bağlamda, Almanya, Fransa ve Japonya gibi ülkelerde artan mali yükler dikkat çekiyor. Ayrıca yatırımcıların, finanslarını sürdürülemez buldukları ülkelerin tahvillerini satmaları konusunda ihtiyatlı olmaları gerektiği belirtildi. ABD’deki kısa vadeli borçlanma, toplam ulusal borcun yaklaşık yüzde 20’sini oluşturuyor ve bu durum, merkez bankaları üzerindeki baskıyı artırarak para politikası bağımsızlıklarını tehlikeye atabiliyor.
FRANSA’NIN OLUMSUZ GÖRÜNTÜSÜ
Fransa, artan siyasi belirsizliği nedeniyle yatırımcıların endişe duyduğu ülkelerden birinci sırada yer alıyor. Ülkedeki borç, GSYH’nin yüzde 113,9’una denk geliyor ve IMF, bu oranın 2030’a kadar yüzde 128’e yükselebileceğini tahmin ediyor. Bütçe açığı da 2024’te AB’nin belirlediği sınırı neredeyse iki katına çıkararak ülke için zorluklar yaratıyor. Fransa’nın kredi notundaki düşüş, borçlanma maliyetlerini artırıyor ve hükümetin bütçesine baskı oluşturuyor.
İTALYA’NIN BORÇ SORUNU
İtalya, Avro Bölgesi’nde en yüksek kamu borcuna sahip ülkelerden biri olarak dikkat çekiyor. GSYH’nin yaklaşık yüzde 140’ı civarında olan borç yükü, yıllardır sürülen bütçe açıkları ve düşük ekonomik büyüme gibi faktörlerden kaynaklanıyor.
İNGİLTERE’NİN MALİ ZORLUKLARI
İngiltere’nin kamu borcu GSYH’nın neredeyse yüzde 100’üne ulaşırken, bu borcun faiz yükü kamu harcamalarının büyük bir kısmını oluşturuyor. Son dönem yüksek faiz oranları, ülkedeki borçlanma maliyetlerini yükseltiyor ve piyasalardaki belirsizlikleri artırıyor.
ABD’NİN BORÇLARINDAKİ ARTIS
Dünyanın en büyük ekonomisi ABD’nin borç yükü 37 trilyon doları aşıyor. Yıllık borç faizleri 1 trilyon doların üzerinde ve bu durum yatırımcıların daha fazla faiz talep etmesine yol açıyor. Borç krizinin gelecekte olası olduğu belirtiliyor.
JAPONYA’NIN YÜKSEK BORCU
Dünyanın en yüksek borçlu ülkelerinden biri olan Japonya’nın kamu borcu GSYH’nin yüzde 235’ine ulaşmış durumda. Enflasyon ve siyasi belirsizlikler bu durumu olumsuz etkiliyor.
ALMANYA’NIN NİYETLERİ
Almanya, kamu borcunun GSYH’ye oranını düşük tutmaya çalışıyor, ancak askeri ve altyapı harcamalarının artışıyla borçlanma ihtiyacı yükseliyor.
AB’DE BORÇ SORUNU
AB’de kamu borcunun GSYH’ye oranının artacağı bekleniyor ve bu durum, borcun geri ödenmesiyle ilgili tartışmaları beraberinde getiriyor. Brüksel, önceki dönemdeki borçlarını geri ödemek için yeni tahvillere başvurmayı düşünüyor, ancak Almanya bu yaklaşımı desteklemiyor.