ABD’nin en büyük rezervuarı Lake Mead, su seviyesinin 1.040,5 feet’e düşmesiyle tüm zamanların en düşük seviyesini gördü. Bu, Colorado Nehri sisteminin giderek derinleşen krizinin en yeni göstergesi olarak kayıtlara geçti. ABD Islah Bürosu’nun verilerine göre, göldeki su seviyesi Temmuz 2022’de kaydedilen 1.040,58 feetlik önceki rekorun da altına indi ve göl dokuz on yıl önce oluşturulduğundan bu yana en düşük seviyesine geriledi.
KOLORADO NEHRİ SİSTEMİ KAYIPSIZ BÖLGEDE
Utah Eyalet Üniversitesi Colorado Nehri Araştırmaları Merkezi Direktörü Jack Schmidt, rekor kırılmasının havzanın içinde bulunduğu kayıpsız bölgenin bir başka kanıtı olduğunu söyledi. Arizona-Nevada sınırı boyunca uzanan Lake Mead, 1930’ların ortasında Hoover Barajı’nın Colorado Nehri üzerine inşa edilmesiyle oluşturuldu. Göl, 20 milyondan fazla kişiye su sağlıyor ve bu hayati su yolu üzerindeki en önemli rezervuarlardan biri olarak kabul ediliyor. Uzmanlar ayrıca Lake Powell’ın da önümüzdeki haftalarda rekor düşük seviyelere ulaşabileceğinden endişe ediyor.
İKİ REZERVUARIN TOPLAM SUYU 1957'DEN BERİ EN DÜŞÜK SEVİYEDE
Temmuz ayında iki rezervuardaki toplam su seviyesi tarihi bir düşüşle dibe vurdu. İki rezervuar birlikte ele alındığında, 1957’den bu yana, yani Lake Powell’ın dolmasından önce Glen Canyon Barajı’nın inşaatı sırasındaki seviyelerin altına indi. Arizona Eyalet Üniversitesi Kyl Su Politikası Merkezi Araştırma Direktörü Kathryn Sorensen, Lake Mead ve Lake Powell’ın bölgenin adeta tasarruf hesabı olduğunu ve nehrin kaynaklarının aşırı tahsis edilmesiyle 25 yıllık kalıcı kuraklık nedeniyle yıllardır bu hesaptan para çekildiğini belirtti.
KRİZİN KAYNAĞI: AŞIRI TALEP VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
Islah Bürosu sözcüsü, büronun ve İçişleri Bakanlığı’nın hem Lake Powell hem de Lake Mead’in kritik kotların altına düşmesi riskini azaltmak için kararlı olduğunu ve havzanın su ile hidroelektrik ihtiyaçlarını karşılamak için kritik altyapıyı korumaya devam edeceğini açıkladı. Bu devasa rezervuarların gerilemesi, Colorado Nehri’nin içinde bulunduğu tehlikeli durumu gözler önüne seriyor. 1.400 millik nehir, Güneybatı’nın can damarı konumunda: 5 milyon dönümden fazla tarım arazisini suluyor, yaklaşık 700.000 eve yetecek elektrik üretiyor ve 40 milyon kişiye su sağlıyor. Nehir aynı zamanda hayati bir yaban hayatı yaşam alanı ve önemli bir turizm cazibe merkezi.
Kaynağını Rocky Dağları’ndaki kar örtüsünden alan nehir, yedi eyaletten geçerek Lake Mead ve Lake Powell’ı doldurduktan sonra Kaliforniya Körfezi’ne dökülüyor. Ancak yıllardır süren yoğun talep, iklim değişikliğinin tetiklediği daha sıcak ve kurak hava koşulları ve kar yokluğu nehir sistemini krize sürükledi. Arizona Eyalet Üniversitesi Kyl Su Politikası Merkezi Direktörü Sarah Porter, geçen kış çok az kar örtüsü olduğunu ve kayıtlara geçen en düşük akış yıllarından birinin yaşandığını ifade etti.
ÇEKİLEN SULAR KÜVET HALKALARINI VE SIRLARI ORTAYA ÇIKARDI
Rezervuar 20 yılı aşkın süredir sürekli bir düşüş eğiliminde. Çekilen sular, kayalık kıyı şeridinde önceki su seviyelerini gösteren belirgin “küvet halkalarını” ve 2022’de bir fıçıda bulunan on yıllık bir cinayet kurbanının kalıntıları gibi ürkütücü keşifleri gün yüzüne çıkardı. Küçülen göl turizmi de etkiliyor. Lake Mead, 1964’te ABD’nin ilk ulusal rekreasyon alanı ilan edildi ve berrak suları ile engebeli dağları uzun süredir tekne, yürüyüş, balıkçılık ve kamp için ziyaretçi çekiyor.
EYALETLER SU KISINTISI ANLAŞMASI İÇİN KİLİTLENDİ
Lake Mead’in rekor düşük seviyesi, eyaletlerin Colorado Nehri’nden su kullanımında ciddi kesintilerle karşı karşıya kaldığı bir dönemde yaşanıyor. Kuraklıktan etkilenen su yoluna bağımlı yedi eyalet – alt havzada Kaliforniya, Nevada ve Arizona; üst havzada Utah, Wyoming, New Mexico ve Colorado – yıllardır azalan su kaynaklarının nasıl paylaşılacağı konusunda zorlu müzakereler yürütüyor. Birçok kez son tarihler doldu ancak henüz bir anlaşmaya varılamadı.
YÜZDE 20'YE VARAN KISINTILAR KAPIDA
Temmuz ayında ABD Islah Bürosu, su yolu için 10 yıllık bir işletme çerçevesi yayınladı. Bu çerçeveye göre alt havza eyaletleri yılda toplam 3 milyon akre-feete kadar su kesintisiyle karşı karşıya kalabilir. Bu miktar, yaklaşık 9 milyon ortalama ABD ailesinin su ihtiyacına denk geliyor. İçişleri Bakanı Doug Burgum yaptığı açıklamada, bu çerçevenin değişen hidrolojik koşullara yanıt verme esnekliği sağladığını ve havza eyaletlerinin kalıcı, konsensüse dayalı çözümler üzerinde çalışmaya devam etme fırsatını koruduğunu söyledi.
Islah Bürosu’nun önümüzdeki günlerde iki yıllık işletme kurallarını yayınlaması bekleniyor. Bu kurallar, eyaletlerden 2028’e kadar yapılması gereken kesintileri netleştirecek ve alt havza eyaletleri için yaklaşık yüzde 20 oranında kesinti öngörülüyor. Üst havza eyaletleri için zorunlu kesinti beklenmiyor.
Uzmanlar, su krizi derinleştikçe mevcut planın yeterli olmayacağından endişe ediyor. Porter, Lake Mead’in rekor düşüşünün tüm Colorado Nehri sisteminin kırılgan durumunun bir başka göstergesi olduğunu ancak gelişmeleri takip edenler için sürpriz olmadığını dile getirdi.