ABD Senatörü Lindsey Graham’ın hayatını kaybetmesinin ardından Washington’da boşluğu doldurulamayacak bir figürün yokluğu hissediliyor. Farklı siyasi görüşlerden çok sayıda senatör, Graham’ın özellikle dış politika konusunda oynadığı kritik rolü ve Başkan Donald Trump’a olan eşsiz erişimini vurguluyor. Graham’ın ölümü, Cumhuriyetçi Parti içinde şahin dış politika seslerinin azaldığı bir dönemde Beyaz Saray ile Kongre arasındaki hayati bağlantının kopması anlamına geliyor.
TRUMP İLE ZELENSKİY Yİ BULUŞTURAN İSİM
28 Şubat 2025’te Başkan Trump ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasındaki kritik görüşmenin canlı yayında kaosa dönüştüğünü izleyen Senatör Richard Blumenthal, durumu toparlayabilecek tek kişinin Lindsey Graham olduğunu düşünerek hemen onu aradı. Görüşmeden saatler önce Beyaz Saray’ın hemen yakınındaki Blair House’da Zelenskiy ile bir araya gelen Blumenthal ve Graham, Ukraynalı lidere sakin ve yapıcı olması tavsiyesinde bulunmuştu. Oval Ofis’teki görüşme beklenmedik şekilde sona erdiğinde Graham mikrofona giderek Zelenskiy’i eleştirdi ancak Blumenthal’a göre Güney Carolina Senatörü, yıllardır özenle inşa ettiği Trump-Zelenskiy ilişkisini onarmak için hemen harekete geçti.
TRUMP’IN KULU VE DIŞ POLİTİKANIN MİHENK TAŞI
Graham’ın ölümü, Cumhuriyetçi Parti’de onun gibi bir dış politika aktörünün ve Trump’a yakın bir ismin bir daha olmayacağı gerçeğiyle yüzleşilmesine neden oldu. Merhum Senatör John McCain’in etkisiyle şekillenen şahin görüşleri ve Başkan Trump’la kurduğu yakın ilişki, onu “Amerika Birinci” platformuna nüfuz edebilen son Cumhuriyetçi müdahaleci yapmıştı. Senatör Thom Tillis, “Önemli olan Graham’ın görüşleri değil, Trump-Graham kimyasıydı ve bunun tekrarlanması pek mümkün değil” dedi.
KENDİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI GİBİYDİ
Görüşülen bir düzineden fazla senatöre göre Graham, kendi Dışişleri Bakanlığı, uluslararası ataşesi ve hatta hafta sonu gittiği ülkenin ABD büyükelçisi gibi çalışıyordu. Senatör Mark Kelly, Graham’ın askeri bir uçakta yere uyku tulumu serdiğini gördüğünü belirterek bu kadar çok seyahat ettiğinin altını çizdi. Graham, kongre tatillerini yabancı liderlerle görüşmek için fırsata çeviriyordu ve ölümü sadece meslektaşlarından değil, birçok devlet başkanından da taziye mesajlarıyla karşılandı. Ömrünün son günlerini ölümünden saatler önce Ukrayna’da geçiren Graham’ın Trump’ın iç çevresindeki konumu, Cumhuriyetçi Parti’nin şahin kanadı için kritik önem taşıyordu.
TRUMP İLE ÇATIŞMADAN STRATEJİK ORTAKLIĞA
Graham ve Başkan Trump her zaman bu kadar yakın değildi. Graham, 2016 başkanlık ön seçimlerinde Trump’a sert bir şekilde karşı çıkmış ve Cumhuriyetçi Parti’nin en kusurlu adayı olarak nitelendirmişti. Ancak Trump seçimi kazandığında Graham, onu kablolu haber kanallarında, golf sahasında ve Kongre’de destekleyen stratejik bir müttefike dönüştü. Bu sadakatin karşılığında Graham, kendisi için en önemli konulardan biri olan dış politikada etkisini kullanabildi. Senatör Katie Britt, Graham’ın birçok görüşme ve anın kilit ismi olduğunu belirterek onun yerinin doldurulamayacağını söyledi.
İRAN VE UKRAYNA’DA BELİRLEYİCİ ROL
Graham, Trump’ın iç çevresindeki pek çok ismin askeri müdahaleden çekindiği bir dönemde başkanı İran’a karşı harekete geçmesi için ikna etmeye çalıştı. Destek azalsa da Trump’ın agresif tutumunu sürdürmesi yönünde baskı yapmaya devam etti. 2022 Rusya işgalinden bu yana Ukrayna’yı 10 kez ziyaret eden Graham, Trump’la olan ilişkisini savaşı sona erdirmek için de kullandı. Temsilciler Meclisi üyesi Don Bacon, Graham’ı “Trump’ın kulağı” olarak nitelendirerek Ukrayna’ya yardım konusundaki perde arkası lobiciliğinin başkanı yönlendirmede kritik rol oynadığını ifade etti.
RUSYA’YA YAPTIRIM PAKETİNİN MİMARİ
Ölümünden on beş ay önce Graham ve Blumenthal, Rus ekonomisine ve Devlet Başkanı Vladimir Putin’e yönelik iddialı bir yaptırım paketi sunmuştu. Rus hükümeti ve oligarşisini hedef alan paket, Rus petrolü ve doğalgazı ithal eden ülkelere en az yüzde 500 oranında gümrük vergisi uygulanmasını öngörüyordu. Senato’da 80’den fazla iki partili ortak sponsor bulmasına rağmen paket, Beyaz Saray’ın desteğini alamadığı için bir yıldan fazla bekledi. Graham’ın bu konuda da etkili olduğu belirtilirken, ölümünden bir gün önce Ukrayna’da son uluslararası seyahatini tamamlayarak Beyaz Saray’ın onayını aldığını duyurdu. Graham’ın ölümünün ardından meslektaşları, onun en büyük başarısı olarak nitelendirilen bu yaptırım paketini geçirmek için çalışmalara devam ediyor. Paketin Graham’ın adını taşıması planlanıyor.
ÖNGÖRÜLEMEZ AMA ETKİLEYİCİ BİR KARİZMA
Kongre üyelerine göre Graham’ın iki belirgin özelliği vardı: Her durumu yatıştırma yeteneği ve yapacağı şeyin asla önceden kestirilememesi. 2015 yılında İran nükleer anlaşması görüşmeleri için Ortadoğu’ya giden iki partili bir senatör heyetinde yaşananlar, Graham’ın bu yönünü özetliyor. İsrail istihbarat teşkilatı Mossad’ın o zamanki başkanı Tamir Pardo ile yapılacak ciddi bir toplantı öncesinde Graham’ın “Siz lanet olası Mossadsınız, ne içmek istediğimi bilmeniz gerekir” çıkışı, meslektaşlarını şaşırtmıştı. Ancak Pardo’nun yardımcısının hemen “Kola Zero, efendim” diyerek cevap vermesi, Graham’ın bu beklenmedik ve etkisiz bırakan tarzının bir örneği olarak aktarıldı.
KİMYA VE MİZAHIN ÖNEMİ
Senatör Ted Cruz, Graham’ın Başkan Trump ile olan ilişkisini “olağanüstü” olarak nitelendirirken birçok konuda anlaşamasalar bile birbirlerine duydukları sevgi ve birlikte çalışma isteğinin devam ettiğini belirtti. Senatör Tim Kaine ve Richard Blumenthal gibi Demokrat meslektaşları da Graham’ın keskin mizah anlayışının farklılıkları köprülemekteki rolüne dikkat çekti. Graham’ın yurt dışı seyahatlerine ve iki partili ilişkilere verdiği önemin altını çizen Senatör Chris Coons, onun yokluğunun telafi edilmesinin çok zor olacağını belirtirken Senatör Kelly, bunun tek bir kişi tarafından değil, en az iki kişi tarafından yapılabileceğini söyledi.