Bir mahkum, Avustralya’nın Victoria eyaletinde hapisteki mahkumların Vegemite yemesini yasaklayan uygulamaya karşı açtığı davayı kaybetti. 55 yaşındaki Andre McKechnie, mahkemede, bu yasakla birlikte Avustralyalı olarak kültürünü yaşama hakkının ihlal edildiğini savundu. Cinayet suçundan müebbet hapis cezası alan McKechnie, geçen yıl bu konuyu Yüksek Mahkemeye taşıdı.
YASAKLARIN GEREKÇESİ
Mahkeme belgelerine göre, McKechnie, Vegemite’e erişiminin, İnsan Hakları ve Sorumlulukları Yasası uyarınca, diğer Avustralyalılarla birlikte kültürünü yaşama hakkını ihlal ettiğini ileri sürdü. Hakim Claire Harris, hapishane otoritelerinin Vegemite yasağının “kültürel haklarını sınırladığını” kabul etti, ancak yasakların uyuşturucu ve alkolün hapishane sisteminden çıkarılması hedeflerini karşıladığına da hükmetti.
İDDİALAR VE SAVUNMALAR
Mahkeme sürecinde, hapishane yetkilileri, Vegemite’in son 20 yıldır eyaletin 12 hapishanesinde yasaklandığını, çünkü uyuşturucu köpeklerinin işlevini bozabileceği ve alkol üretiminde kullanılabileceği gerekçesiyle bu yasağın getirildiğini belirtti. McKechnie, komşu eyalet New South Wales’in Vegemite’i hapishanelerinde yasaklamadığını, bu durumun daha az kısıtlayıcı alternatiflerin bulunduğuna dair bir kanıt olduğunu savundu.
KÜLTÜREL BAĞLAR VE VİTAMİN İHTİYACI
McKechnie, Vegemite’in kendisi için önemli olduğunu, zira bunun thiamin (B1 vitamini) kaynağı olduğunu ve bunun eksikliğinin sağlığını etkilediğini ifade etti. Ancak mahkeme sürecinde, ilgili avukatların itiraz etmesi üzerine bu konuyu “önemli değil” diyerek geri çekti. McKechnie, Vegemite yememenin kendisini kültürel olarak yoksun hissettirdiğini ve ailesiyle olan bağını zayıflattığını belirtti. Hakim ise, bunun nedeni olarak hapiste olmasını öne sürdü.
ULUSAL KİMLİK VE KÜLTÜREL SIMGE
McKechnie, 2003 yılında “Gastronomica” dergisinde yayınlanan bir makaleye atıfta bulunarak, Vegemite’in ulusal kimliği en iyi yansıtan gıda olduğunu belirtti. Ayrıca, Avustralya Olimpiyat Komitesi’nin 2008 Pekin Olimpiyatları öncesinde Vegemite üzerindeki ithalat yasaklarını kaldırdığını da hatırlattı.
YASAKLARIN ETKİSİ
McKechnie, Vegemite’in yasaklanmasının uyuşturucu kaçakçılığını engellemekte etkili olmadığına dair örnekler sundu. Mahkeme, McKechnie’nin Vegemite’in uyuşturucu köpekleri üzerinde olumsuz etkisi olduğuna dair yeterli kanıt sunamadığını belirtti. Ayrıca, Vegemite’in alkol üretiminde kullanılmasının zayıf bir argüman olduğuna karar verildi.
Vegemite’in sahibi Bega Group, konu hakkında herhangi bir açıklama yapmadı.