NASA, yaşamın başka bir gezegende nasıl olacağını merak edenler için yeni bir fırsat sunuyor. Uzay ajansı, Ay ve Mars’ta seyahat etme ile yaşamayı simüle edecek bir yıllık programa katılmak üzere dört gönüllü arıyor. Katılımcılar, tıpkı astronotlar gibi mahsur yaşam alanlarında kalacak, mahsul yetiştirme, sağlık bakımı ve uzay yürüyüşü simülasyonları gibi görevleri yerine getirecek. Program en erken Ağustos 2027’de başlayacak ve Houston’daki Johnson Uzay Merkezi’nde yürütülecek.
PROGRAMIN AMACI VE ASTRONOTLARA KATKISI
Yetkililer, araştırma programının astronotların uzaya uçuş ve Mars’a iniş sırasında karşılaşabileceği riskleri azaltmaya yardımcı olacağını belirtti. NASA sözcüsü, “Gönüllü araştırma katılımcıları, uzun süreli uzay keşif görevlerinde insan performansını artırmak için riskleri karakterize etmemize ve karşı önlemleri test etmemize büyük katkı sağlıyor” ifadelerini kullandı. Proje kapsamında, mürettebatın Mars zamanına nasıl uyum sağladığı da incelenecek. Mars’ta bir gün (sol), Dünya’dakinden yaklaşık 40 dakika daha uzun olduğu için bu farkın uyku, sağlık ve performans üzerindeki etkileri araştırılacak.
BAŞVURU ŞARTLARI VE ARANAN NİTELİKLER
Başvuruda bulunacakların ABD vatandaşı ya da yeşil kart sahibi olması, 30 ila 55 yaş aralığında bulunması gerekiyor. Bu yaş aralığı dışındaki adaylar da değerlendirilebilir. Boy sınırı 1.88 metre (6 fit 2 inç) olarak belirlenirken, İngilizceyi akıcı şekilde konuşma şartı aranıyor. Katılımcılar, Johnson Uzay Merkezi’nde 14 aylık programa tam zamanlı bağlı kalmayı taahhüt etmeli. Bu sürenin 12 ayı kapalı habitatlarda geçecek, kalan 2 ay ise görev öncesi ve sonrası eğitimlere ayrılacak. Adayların fiziksel ve psikolojik değerlendirmeleri geçmesi, herhangi bir diyet kısıtlamasının olmaması ve uyurgezerlik ya da uyku ilacı kullanma geçmişinin bulunmaması gerekiyor. NASA, “astronot benzeri nitelikler” aradığını belirterek mühendislik, biyolojik bilimler, fizik bilimleri veya matematik alanlarında lisans derecesi şartı koydu. İleri düzey STEM derecelerine sahip olanlar ile askeri tecrübesi bulunanlar da başvurabilecek.
ÜÇ AŞAMALI SİMÜLASYON SÜRECİ
Proje üç bölümden oluşuyor ve iki farklı habitat kullanılacak. İlk aşamada gönüllüler, Dünya’dan Ay veya Mars’a yolculuk yapıyormuş gibi 650 fitkarelik (60 metrekare) bir sahte uzay aracında yaşayacak. Dört kişilik mürettebatın her birine uyuma, çalışma ve yaşama alanı ile küçük bir banyonun bulunduğu özel bölmeler tahsis edilecek. İkinci aşamada ekip, yolculuktan gezegen yüzeyinde yaşama geçiş yapacak. Katılımcılar, tek katlı 900 fitkarelik (84 metrekare) tesise taşınarak kendi mahsullerini yetiştirecek, sağlık ve refahlarını koruyacak, gezegen yüzeyini taklit eden kum havuzunda uzay yürüyüşü pratiği yapacak. Üçüncü aşama ise aynı sahte uzay aracıyla Dünya’ya dönüşü simüle edecek.
HABİTATLARDAKİ YENİLİKLER VE GEÇMİŞ DENEYİMLER
Kullanılacak iki habitat, daha önceki araştırma misyonlarında kullanılmış olup farklı görev koşullarını simüle etmek için küçültülüyor. Yetkililer, önceki görevlerde habitatların daha yerleşik ve büyük bir yüzey habitatını simüle ettiğini, MMEA görevlerinin ise Mars yüzey altyapısının daha erken bir aşamasını canlandırmak üzere tasarlandığını belirtti. NASA daha önce 28 transit ve 2 yüzey habitat simülasyonu gerçekleştirmiş olsa da bu proje, iki türü birleştiren ilk çalışma olacak. Önceki yüzey habitat simülasyonları, NASA’nın CHAPEA programı kapsamında yürütülmüş ve kapalı alanda yaşayan gönüllülerin Mars’ta karşılaşılması beklenen zorluklarla nasıl başa çıktığı incelenmişti.
GÖNÜLLÜDEN İZLENİMLER: BİR YILLIK DENEYİM
CHAPEA programına katılan Illinois’li doktor Nathan Jones, 2021’de nöbetçi olduğu bir gecede gönüllü çağrısı görmüş. İki yıl sonra kendini NASA’nın simüle edilmiş Mars habitatı Mars Alpha Dune’da ekip sağlık görevlisi olarak bulmuş. Jones, bu deneyimin astronot olma hedefini güçlendirdiğini ve bir gün ticari bir uçuşla uzaya gitmek istediğini söyledi. Ancak bir yıllık çalışmanın duygusal zorlukları da olduğunu belirten 43 yaşındaki Jones, eşini ve çocuklarını özlemenin en büyük zorluk olduğunu ifade etti: “Doğum günleri, tatiller, mezuniyetler, cenazeler ve düğünler gibi önemli etkinlikleri kaçırmak çok zordu.” Görev sonrası hayattaki basit şeylere yeni bir takdir geliştirdiğini söyleyen Jones, “NASA’nın yemekleri iyiydi ama menü sınırlıydı ve yetiştirdiğimiz birkaç sebze dışında taze hiçbir şey yoktu. Görev sırasında güneş ışığı ve rüzgar yoktu. Bu yüzden görev bittiğinde bu tür şeylere karşı yeni bir takdir geliştirdim” dedi.