Beş astronot, Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki (ISS) Rusya kontrolündeki bölümde meydana gelen hava sızıntısı nedeniyle bir uzay aracına sığınmak zorunda kaldı. NASA’dan Cuma akşamı yapılan açıklamada, Rusya’nın uzay ajansı Roscosmos’un sızıntı kaynağını daha iyi incelemek için bir braketi kesmeyi planladığı belirtildi. Ancak ABD uzay ajansı, bu yaklaşımın bölgedeki yapı için risk oluşturabileceğini ifade etti. Bu nedenle NASA, astronotların sığınak almasını ve acil durum tahliyesine hazırlanmasını emretti.
GÜVENLİK ÖNLEMİ OLARAK SİĞINMA EMRİ
Kapsüle sığınan astronotlar arasında SpaceX Crew-12 misyonunun dört üyesi Dragon kapsülüyle gelen NASA astronotları Jessica Meir ve Jack Hathaway, Avrupa Uzay Ajansı’ndan Sophie Adenot ve Roscosmos kozmonotu Andrey Fedyaev yer aldı. Rus Soyuz aracıyla ISS’ye ulaşan NASA’dan Chris Williams da Crew-12 ekibiyle birlikte sığındı. Ancak Roscosmos’un braketi kesme çalışması nihayetinde ilerletilmedi. Rus uzay ajansının onarım çalışmalarını durdurması ve daha fazla ölçüm ile veri değerlendirmesi yapması üzerine NASA, sığınma emrini kısa süre içinde kaldırdı. NASA, Roscosmos’un plan değişikliğini “tamamen desteklediğini” duyurdu.
SIZINTILARIN GEÇMİŞİ VE RİSK BOYUTU
Rusya tarafından işletilen bölümdeki Zvezda modülü ile bir yerleştirme kapağı arasındaki transfer tünelinde çatlak ve sızıntılar ilk kez 2019 yılında tespit edilmişti. Roscosmos, Nisan ayında bir kargo aracının gelişi sırasında modülün hava basıncında yeni ölçümler aldı. Rus kozmonotlar yaptıkları incelemede iki potansiyel hava sızıntısı keşfetti. İlk sızıntı hızla kapatılırken, diğer problemli alan üzerinde çalışmalar sürdü. Roscosmos, durumun mürettebat güvenliği için tehdit oluşturmadığını vurguladı. Sorunlu bölge, daha önce 2024 yılında da ciddi kaygılara yol açmış, sızıntı oranının günlük 2 ila 2,5 pound havaya ulaştığı belirtilmişti. NASA, sızıntıları potansiyel “felaket boyutunda bir arıza” kaynağı olarak tanımlamıştı. Çatlakların çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük olması ve etrafındaki braketler ile borular, teşhis araçlarının ulaşmasını zorlaştırıyordu.
ISS’NİN GELECEĞİ VE STRATEJİK ÖNEMİ
ISS’deki sızıntılar, 25 yılı aşkın süredir faaliyette olan istasyonun kullanım ömrü sonu planlamasına yönelik baskıyı artırıyor. NASA, ISS operasyonlarını en az 2030 yılına kadar sürdürmeyi taahhüt ederken, ABD’nin ana ortağı Rusya istasyonun kendi bölümünü 2028 sonrasında işletmeyi sürdüreceğine dair söz vermiş değil. Rusya’nın çekilmesi durumunda ABD operasyonlarının ve istasyonun bakımı için gereken kaynakların nasıl etkileneceği henüz net değil. ABD’li yetkililer, alçak Dünya yörüngesinde bir uzay istasyonuna sahip olmanın ulusal güvenlik açısından kritik olduğunu vurguluyor. Çin’in aynı bölgede yeni bir istasyon işletmesi ve NASA’nın Artemis programı kapsamında insanları daha derin uzaya göndermek için bu tür bir istasyonun gerekli olması, ISS’nin stratejik önemini artırıyor. Mevcut plan, ISS’nin özel sektör alternatifi ile değiştirilmesi yönünde.