OPEC+ ülkeleri, küresel piyasa dengelerindeki değişimler ve önceki aylarda arzda görülen artışın ardından, ağustos ayından itibaren petrol üretimini günlük yaklaşık 188 bin varil artırma konusunda ön anlaşma sağladı. Bu kararın 5 Temmuz Pazar günü yapılacak çevrimiçi toplantıda onaylanması bekleniyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi durumunda, haziran ve temmuz aylarında onaylanan artışların ardından üretimdeki yükseliş eğilimi sürecek.
ÜRETİM KOTALARI YÜKSELİŞTE
OPEC ve Rusya dahil müttefiklerinden oluşan yedi temel OPEC+ üyesi, nisan ile temmuz ayları arasında üretim kotalarını günlük yaklaşık 800 bin varil yükseltti. İlave arzın, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan ihracatın kademeli olarak yeniden başlamasıyla gerileyen küresel petrol fiyatları üzerindeki baskıyı artırabileceği belirtiliyor. Brent petrol şu sıralarda varil başına 72 doların hemen altında işlem görüyor.
IRAK KOTASINI GERİ KAZANIYOR
OPEC’in en büyük üreticilerinden Irak’ın Petrol Bakanlığı, haziran sonu itibarıyla ülkenin üretim kotasının kademeli olarak geri kazanılmaya başladığını bildirdi. ABD ve İsrail’in İran ile çatışmaya girmesi ve nisan ayındaki ihracat engellemeleri nedeniyle OPEC ülkelerinin petrol üretimi son 36 yılın en düşük seviyesine gerilemişti.
BAE KARTELDEN AYRILDI
Dünyanın en büyük üreticilerinden Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), kotalara yönelik itirazlarının ardından 28 Nisan’da OPEC ve genişletilmiş OPEC+ grubundan çekileceğini duyurmuştu. OPEC+ ittifakının henüz kullanılmamış rezervleri çoğunlukla Körfez bölgesinde yer alıyor. Buradaki ihracat ise İran’ın 28 Şubat’ta başlattığı Hürmüz Boğazı ablukası nedeniyle aksamıştı.
ABLUKA ÜRETİMİ VURDU
Bir uzman değerlendirmesine göre, OPEC+ ittifakının kotalarla uyumlu toplam üretimi mart ayında günlük 27,68 milyon varile geriledi. Aylık kota ise 36,73 milyon varildi. Yaklaşık 9 milyon varillik bu açık, neredeyse tamamen savaşa bağlı aksamalardan kaynaklanıyor. Abluka süreci Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan ve BAE’yi doğrudan etkiliyor. BAE’nin üretimi artık OPEC kotalarına dahil edilmeyecek.
İRAN KOTALARDAN MUAF
İhracatı ABD’nin misilleme ablukasının hedefi olan İran, OPEC+ üyesi olmasına rağmen kotalardan muaf tutuluyor. Grubun en büyük ikinci üreticisi Rusya bu durumdan en çok yararlanan ülke olarak öne çıkıyor. Ancak Rusya, Ukrayna’daki savaşın uzaması nedeniyle mevcut kota seviyelerinde üretim yapmakta zorluk yaşıyor.
BAE'NİN AYRILIŞI KRİTİK
Bir analist, Katar’ın 2019’da ve Angola’nın 2023’te gruptan ayrılmasıyla kıyaslandığında bu kararın OPEC için “büyük bir gelişme” olduğunu vurguladı. BAE’nin kotalara yönelik hoşnutsuzluğunun 2021 yılına kadar uzandığı belirtiliyor. BAE, son yıllarda altyapısına büyük yatırımlar gerçekleştirdi. Devlete ait petrol şirketi ADNOC, 2027 yılına kadar üretimi günlük 5 milyon varile çıkarmayı hedefliyor. Bu hedef, ülkenin yaklaşık 3,5 milyon varil olan son kotasının oldukça üzerinde bulunuyor. Düşük maliyetle üretim yapabilen BAE, bu durumla rekabetçi bir oyuncu haline gelirken Suudi Arabistan ve müttefiklerinin piyasayı şekillendirme çabalarını sınırlama riski taşıyor.
DİĞER ÜLKELER DE AYRILABİLİR
Kotalarını defalarca aştıkları yönünde suçlamalarla karşılaşan Irak ve Kazakistan gibi diğer ülkelerin de gruptan ayrılabileceği yönündeki endişeler geçerliliğini koruyor.
OPEC KÜRESEL ARZIN YÜZDE 38'İNE HAKİM
OPEC, dünya genelindeki kanıtlanmış petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 80’ini kontrol ediyor. Küresel ham petrol üretiminin yaklaşık yüzde 38’ini karşılıyor. Örgüt ayrıca dünya petrol ihracatının yarısından fazlasını gerçekleştiriyor. 14 Eylül 1960 tarihinde kurulan OPEC’te halen Cezayir, Kongo, Ekvator Ginesi, Gabon, İran, Irak, Kuveyt, Libya, Nijerya, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Venezuela olmak üzere 12 ülke bulunuyor. BAE’nin ayrılmasıyla birlikte örgütün üye sayısı 11’e gerileyecek.