PUTİN’İN UKRAYNA İÇİN TALEPLERİ
ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Alaska’da gerçekleştirdiği tarihi zirvenin ardından barış görüşmeleriyle ilgili önemli detaylar gündeme geldi. Üst düzey Kremlin kaynaklarına göre Putin, Ukrayna’dan dört ana talepte bulunuyor: Haziran 2024’te sunduğu toprak taleplerinde bir miktar geri adım attı. O dönemde Moskova, Rusya’nın bir parçası olduğunu iddia ettiği dört bölgenin – doğudaki Donetsk ve Luhansk (birlikte Donbas’ı oluşturuyor) ve güneydeki Herson ile Zaporijya – tamamının Kiev tarafından terk edilmesini istemişti. Fakat Kiev, bu talepleri açık bir şekilde reddetti. Putin yeni teklifinde, Ukrayna’nın hâlâ kontrol ettiği Donbas bölgelerinden tamamen çekilmesi isteğini sürdürüyor. Ayrıca, Moskova Zaporijya ve Herson’daki mevcut cephe hatlarını dondurmaya da hazır olduğunu belirtiyor. ABD tahminlerine göre Rusya, Donbas’ın yaklaşık %88’ini, Zaporijya ve Herson’un ise %73’ünü kontrol ediyor.
ANLAŞMA İÇİN GEREKEN TALEPLER
Moskova, ayrıca anlaşma çerçevesinde Ukrayna’nın Harkov, Sumı ve Dnipropetrovsk bölgelerindeki küçük işgal alanlarını geri vermeye de istekli. Putin, Ukrayna’nın NATO hedeflerinden vazgeçmesi ve ABD öncülüğündeki askeri ittifaktan doğuya doğru daha fazla genişlemeyeceğine dair yasal olarak bağlayıcı bir taahhüt istemeye devam ediyor. Bunun yanı sıra, Ukrayna ordusunun sınırlandırılması ve Batılı askerlerin, bir barış gücü çerçevesinde bile Ukrayna’ya girmemesi için bir mutabakat talep ediyor. Ancak taraflar, tam ölçekli işgalin üzerinden geçen üç yılın ardından hâlâ çok uzak noktadalarmış durumda.
ZELENSKİ’NİN POZİSYONU
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, uluslararası alanda tanınan Ukrayna topraklarından çekilmeyi bir anlaşma parçası olarak defalarca reddetti. Donbas’ın, Rusya’nın daha derinlere ilerlemesini engelleyen bir güçlü savunma hattı olduğunu ifade etti. “Eğer sadece doğudan çekilmemiz gerektiğinden bahsediyorsak bunu yapamayız” diyen Zelenski, “Bu, ülkemizin hayatta kalmasıyla ilgili, en güçlü savunma hatlarını kapsıyor” şeklinde ekledi. Aynı zamanda, NATO’ya katılım ülkenin anayasasında yer alan stratejik bir hedef ve Kiev bunun en güvenilir garanti olduğunu düşünüyor. Zelenski, ittifak üyeliği konusunda kararın Rusya’ya ait olmadığını da vurguladı.
BARIŞ İÇİN YENİ FIRSATLAR
ABD merkezli küresel politika düşünce kuruluşu RAND’da Rusya ve Avrasya Politikaları Başkanı olan siyaset bilimci Samuel Charap, Ukrayna’nın Donbas’tan çekilmesi gerekliliğinin Kiev için hem siyasi hem de stratejik açıdan kabul edilemez bir koşul olmaya devam ettiğini belirtti. Trump, Putin’in savaşı bitirmek istediğini ve “barışçıl başkan” olarak tanınmak istediğini ifade etti. Üç kaynağın Reuters’a verdiği bilgiye göre, Alaska’daki zirve, savaşın başından bu yana barış için sunulan en iyi fırsatları içeriyor.
PUTİN’LE GÖRÜŞME PLANI
Rus ve Ukrayna liderleri arasında bir toplantı düzenlemeye başlandığını belirten Trump, ardından ABD başkanının da katılacağı üçlü bir zirvenin yapılacağını açıkladı. Trump, Oval Ofis’te Zelenski’nin yanında yaptığı açıklamada, “Vladimir Putin’in bunun sona ermesini istediğine inanıyorum. Bunun çözüleceğinden eminim” dedi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Putin’in Zelenski ile görüşmeye hazır olduğunu, ancak tüm meselelerin çözülmesi gerektiğini ifade etti. Zelenski’nin meşruiyetine dair Putin’in şüpheleri ise devam ediyor.
BARIŞ SEÇENEKLERİ
İki Rus kaynağa göre, Trump’ın özel elçisi Steve Witkoff zirveye giden yolu açmış ve son barış girişiminde önemli bir rol oynamış. Witkoff’un Kremlin’de Putin ile bir araya gelmesi sırasında, Putin’in tavize hazır olduğunu açıkça belirttiği ve kabul edebileceği barış çerçevesini anlattığı ifade ediliyor. Eğer Rusya ve Ukrayna bir anlaşmaya varabilirse, resmi bir anlaşma için çeşitli seçenekler mevcut – bunlardan biri Rusya-Ukrayna-ABD arasında imzalanacak ve BM Güvenlik Konseyi tarafından tanınacak üçlü bir anlaşma iken, diğeri ise 2022’de başarısız olmuş İstanbul görüşmelerine dönmek. Kaynaklardan biri, “İki seçenek var: savaş ya da barış; eğer barış yoksa daha fazla savaş var” şeklinde konuştu.