ANTİK ŞEHRİN TARİHSEL ÖNEMİ
Manisa’nın Salihli ilçesindeki Sardes, Lidya Devleti’ne hizmet vermiş ve tarihte devlet destekli paranın ilk basıldığı yer olarak biliniyor. Bu antik kent, ziyaretçilerine çok tanrılı dinler dönemine ait Artemis Tapınağı, Antik Çağ’ın en büyük sinagogu, Yuhanna İncili’nde ismi geçen kilise ve Roma dönemine ait büyük hamam ile gimnazyum kalıntılarını görme fırsatı sunuyor. Yüzeydeki katmanlarda Bizans, Roma, Helenistik ve Pers hakimiyetleri ile Lidya dönemine ait kalıntılar, üst üste sırayla yer alıyor. Bugüne kadar ziyaretçiler, Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerine ait yapıları inceledi. Pers işgali ve Lidya dönemine ait buluntuları ortaya çıkarmak için kazı çalışmaları başlatıldı. Projenin önümüzdeki yıl ortasında tamamlanması ve alanın ziyarete açılması amaçlanıyor.
LİDYA KALINTILARININ GİZEMİ
Kazı Başkanı Prof. Dr. Nicholas Cahill, antik şehirde daha önce kazılan alanları ziyaret güzergahına katmayı planladıklarını ifade etti. Özellikle Pers işgali ve klasik Lidya dönemine ait buluntuların değerli bilgiler sunduğunu vurguladı. Cahill, Lidya mutfağına dair bazı buluntuları da açıkladı. “30 civarında tabak, tabanda kalmış bir ocak, birkaç güveç ve kapağı, et kızartmak için kullanılan demir şiş bulduk. Ayrıca evin sahibi olduğu düşünülen yaşlı bir insan iskeleti bulundu” dedi. Bunun yanı sıra, ilginç bir cam fabrikası keşfettiklerini, kullanılan camın kan kırmızısı renginde olduğunu ve o dönemde Yunanistan’da benzer camların bulunmadığını, Mezopotamya’dan getirildiğini belirtti. Sardes’te Bizans, Roma ve Helenistik medeniyet yapıların üst üste gelmesi, Lidya katmanlarına inmeyi zorlu hale getiriyor. Cahill, “Roma ve Helenistik kalıntıları yok etmeden Lidya şehir kalıntılarına ulaşamıyoruz. Bu nedenle sadece küçük bir alan kazabildik” diye ekledi.
Prof. Dr. Cahill, kazılan bölümü koruma çatısı altında bulundurduklarını ve ziyarete açacaklarını belirterek, “Bir gezi patikası oluşturacağız. Ziyaretçiler derin çukurlara yönlendirilerek, Lidya sur duvarlarının yıkıntılarını, yanmış kerpiç seviyesini ve Lidya evlerini görecek. Böylece ziyaretçiler, Lidya şehrini ve kültürünü ilk kez somut bir şekilde deneyimleyecek” dedi. Sardes şu anda Lidya’nın başkenti konum tuttu ve kalıntılar açığa çıkarıldı fakat turistlerin bunu anlaması zor olabiliyor. “Bu durumu şimdi düzelteceğiz” diye sözlerine ekledi.