HISTORIK SARDES KENTİ
Manisa’nın Salihli ilçesinde bulunan Sardes, Lidya Devleti’nin tarihi başkenti olarak biliniyor. Aynı zamanda paranın ilk kez devlet güvencesinde basıldığı yer olmasıyla dikkat çekiyor. Kent, birçok kültürel miras noktasını ziyaretçilere sunuyor. Çok tanrılı dinlerin izlerini taşıyan Artemis Tapınağı, Antik Çağ’ın en büyük sinagogunu, Yuhanna İncili’nde adı geçen kiliseyi ve Roma dönemi anıtsal hamam ve gimnazyum kalıntılarını görebilmek mümkün. Burada, yüzeysel katmanların altında Bizans, Roma, Helenistik ve Pers dönemlerine ait kalıntılar iç içe geçmiş olarak yer alıyor.
KAZILAR VE GELECEK HEDEFLER
Ziyaretçiler, bugüne kadar Helenistik, Roma ve Bizans dönemine ait yapıları keşfetti. Ancak, Pers işgali ve Lidya dönemine ait buluntular üzerinde yapılan kazılar yeni bir aşamaya geçti. Bu kazıların önümüzdeki yıl ortasında tamamlanması ve alanın ziyarete açılması hedefleniyor. Kazı Başkanı Prof. Dr. Nicholas Cahill, bu antik yerleşim alanında daha önce kazılan bölüm ve buluntuları ziyaret güzergâhına eklemeyi planladıklarını aktardı. Özellikle Pers işgali ve Lidya dönemine dair buluntuların büyük bir önem taşıdığını söyledi.
LIDYA KALINTILARI VE BULUNTULAR
Cahill, Lidya mutfağına dair buluntularla ilgili ilginç bilgiler de verdi: “30 civarında tabak, tabanda kalmış bir ocak, birkaç güveç ve kapağı, et kızartmak için demir şiş bulduk. Yanında evin sahibi olduğu düşünilen yaşlı bir insan iskeleti bulduk. Ayrıca ilginç bir cam fabrikası bulduk; kullanılmış camın rengi kan kırmızısıydı.” Bu kamın, o dönemde Yunanistan’da bulunmadığı ve Mezopotamya’dan geldiği ortaya çıktı. Sardes’teki Roma, Helenistik ve Bizans medeniyetlerine ait kalıntıların üst üste olması, Lidya katmanlarına inmeyi zorlaştırıyor. Cahill, “Roma ve Helenistik kalıntıları yok etmeden Lidya şehir kalıntılarını ortaya çıkaramıyoruz. Bu yüzden sadece küçük bir alan kazabildik” şeklinde açıklamada bulundu.
Prof. Dr. Cahill, kazı alanının koruma altında olacağını ve ziyarete açılacağını belirterek yeni bir gezi rotası oluşturacaklarını söyledi. “Ziyaretçileri derin çukura yönlendireceğiz, böylece Lidya sur duvarının yıkıntısını, yanmış kerpiç seviyesini ve Lidya evlerini görebilecekler. Bu sayede ziyaretçiler, Lidya şehrini ve kültürünü ilk kez somut bir şekilde deneyimleyecek.” dedi. Sardes şu an Lidya’nın başkenti olarak kazıları devam ediyor ancak turistlerin bunu yeterince anlayamadığını belirten Cahill, bu durumu gidermeyi hedeflediklerini aktardı.