MANİSA’NIN TARİHİ ZENGİNLİĞİ
Manisa’nın Salihli ilçesindeki Sardes, tarihi Lidya Devleti’ne başkentlik yapmış ve paranın ilk kez devlet güvencesinde basıldığı yer olarak biliniyor. Bu antik kent, ziyaretçilerine çok tanrılı dinler döneminden kalma Artemis Tapınağı, Antik Çağ’ın en büyük sinagogu, Yuhanna İncili’nde bahsedilen kilise ve Roma dönemine ait anıtsal hamam ile gimnazyum kalıntılarını keşfetme fırsatı sunuyor. Kent, yüzeydeki kalıntılardan derinlere doğru Lidya, Pers, Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerine ait kalıntıları üst üste barındırıyor. Ziyaretçiler, bugüne kadar Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerine ait yapıları görebildi. Ancak, Pers işgali ve Lidya dönemine ait buluntuları gün yüzüne çıkarmak için yeni çalışmalar başladı. Bu projenin önümüzdeki yılın ortasında tamamlanması ve alanın ziyarete açılması hedefleniyor.
KAZI ÇALIŞMALARINDA YENİ FIRSATLAR
Kazı Başkanı Prof. Dr. Nicholas Cahill, antik şehirde daha önce kazılan alanların ziyaret güzergahına ekleme hazırlıklarının yapıldığını söyledi. Özellikle Pers işgali ve klasik Lidya dönemine ait yapıların önemli bilgiler sunduğunu belirtti. Cahill, Lidya mutfağına dair buluntuları da açıkladı: “30 civarında tabak, tabanda kalmış bir ocak, birkaç güveç ve kapağı, et kızartmak için demir şiş bulduk. Yanında evin sahibi olduğunu düşündüğümüz bir yaşlı insan iskeleti vardı. Ayrıca ilginç bir cam fabrikası bulduk; saydam değil, kan kırmızısı renginde bir cam kullanmışlar.” Bu dönemde bu camların Yunanistan’da bulunmadığını, Mezopotamya’dan geldiğini de sözlerine ekledi. Sardes’te Bizans, Roma ve Helenistik medeniyetlerinin katmanlar halinde yer alması, Lidya dönemine ait kalıntılara ulaşmayı zorlaştırıyor. Cahill, “Roma ve Helenistik kalıntıları yok etmeden Lidya şehir kalıntılarını ortaya çıkaramıyoruz. Bu yüzden sadece küçük bir alan kazabildik” diye konuştu.
Prof. Dr. Cahill, kazı alanını koruma altına aldıklarını ve ziyarete açma sürecinin başladığını belirtti. “Bir gezi patikası oluşturacağız. Derin çukura yönlendirilecek ziyaretçiler, Lidya sur duvarının yıkıntısını, yanmış kerpiç seviyesini ve Lidya evlerini görecekler. Böylece ziyaretçiler, Lidya şehrini ve kültürünü ilk kez somut olarak görebilecek.” diyen Cahill, Sardes’in şu an Lidya başkenti olduğunu ve kalıntıların kazıldığını ancak turistlerin bunu tam anlamadığını vurguladı. Şimdi ise bunu sağlamak için çalışmalara devam edeceklerini ifade etti.