ANTİK KENT SARDES’İN TARİHİ ÖNEMİ
Manisa’nın Salihli ilçesinde yer alan Sardes, Lidya Devleti’nin başkenti olarak tarihe geçmiştir ve paranın devlet güvencesi altında ilk kez basıldığı yer olmasıyla da biliniyor. Kent, aynı zamanda ziyaretçilere çok tanrılı dinler dönemine ait olan Artemis Tapınağı, Antik Çağ’ın en büyük sinagogu, Yuhanna İncili’nde bahsedilen kilise ve Roma dönemine ait anıtsal hamam ile gimnazyum kalıntılarını görme imkânı sunuyor. Sardes, yüzeyden derine doğru Bizans, Roma, Helenistik ve Pers dönemlerine ait kalıntılarla birlikte Lidya dönemi izlerini barındırıyor. Şu ana kadar ziyaretçiler, özellikle Helenistik, Roma ve Bizans dönemine ait yapıları görebildi. Pers işgali ile Lidya dönemi kalıntılarını gün yüzüne çıkarmak için kazı çalışmaları başlatıldı. Projenin gelecek yıl ortasında tamamlanması ve bu alanın ziyarete açılması öngörülüyor.
LİDYALILARA AİT KALINTILAR ÜZERİNDE ÇALIŞILMAKTADIR
Kazı Başkanı Prof. Dr. Nicholas Cahill, antik şehirde daha önce kazılmış alanları ziyaret güzergâhına dâhil etmeyi planladıklarını belirtti. Özellikle Pers işgali ve klasik Lidya dönemine ait buluntuların önemli bilgiler sunduğuna dikkat çekti. Cahill, Lidya mutfağına dair ilginç buluntuları da paylaştı: “30 civarında tabak, tabanda kalmış bir ocak, birkaç güveç ve kapağı, et kızartmak için demir şiş bulduk. Yanında yaşlı bir insan iskeleti bulundu.” Ayrıca, kendilerine ait özellikleriyle dikkat çeken bir cam fabrikası tespit ettiklerini, kullanılan camın saydam olmayıp kan kırmızısı renginde olduğunu ifade etti. Antik dönemde bu tarz camların yurt dışında bulunmadığını ve Mezopotamya’dan geldiğini dile getirdi. Sardes’te Bizans, Roma ve Helenistik medeniyetlerine ait yapıların üst üste yer alması, Lidya katmanlarına inişi zorlaştırıyor. Cahill, “Roma ve Helenistik kalıntıları yok etmeden Lidya şehir kalıntılarını ortaya çıkaramıyoruz. Bu yüzden sadece küçük bir alan kazabildik.” dedi.
YENİ GEZİ ALANLARI VE ROTALARI
Prof. Dr. Cahill, kazılan alanı koruma amaçlı çatının altına aldıklarını ve gelecek ziyaretçilere açacaklarını belirterek, “Bir gezi patikası oluşturacağız. Derin çukura yönlendirilecek ziyaretçiler, Lidya sur duvarının yıkıntısını, yanmış kerpiç seviyesini ve Lidya evlerini görecekler.” dedi. Böylece ziyaretçilerin, Lidya şehrini ve kültürünü somut olarak ilk kez görebilmelerinin sağlanacağını duyurdu. Sardes, şu an Lidya başkenti olmasına rağmen kalıntıları halen net bir şekilde anlayamadığını belirten Cahill, bu durumu değiştirmek için çalışmalara hız verdiklerini belirtti.