Türkiye’nin dış ticaretteki dönüşümü, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın öncülüğünde son 25 yılda önemli bir ivme kazandı. Bu süreçte yalnızca rakamsal büyüme değil, ticaretin yapısı ve küresel rekabet gücü de köklü şekilde değişti. Bakanlık açıklamasına göre, 2001’de 31,3 milyar dolar olan mal ihracatı, 2025’te 273,3 milyar dolara yükseldi. Aynı dönemde hizmet ihracatı da 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara çıkarak 8 kat büyüdü.
KÜRESEL PASTADAN ALINAN PAY ARTTI
Türkiye’nin dünya hizmet ihracatından aldığı pay da aynı dönemde yüzde 0,89’dan yüzde 1,28’e yükseldi. Türkiye, 63,5 milyar dolar hizmet ticareti fazlası vererek cari açığın finansmanına katkı sağladı. Mal ve hizmet ihracatının toplamında bugün yaklaşık 400 milyar dolarlık kapasiteye ulaşıldı.
MARKALAŞMA VE DİJİTAL ALTYAPI GÜÇLENDİ
Dönüşümün araçlarından TURQUALITY Destek Programı, 2004’te devlet destekli ilk markalaşma programı olarak devreye alındı. Bugün 411 firma ve 443 marka bu ekosistemde yer alırken, yaklaşık 19 bin KOBİ UR-GE projelerinden faydalandı. MERSİS üzerinden 2,6 milyondan fazla işletmeye dijital hizmet sunuldu ve aktif kullanıcı sayısı 3,6 milyonu aştı.
FİNANSMAN KAYNAKLARI GENİŞLEDİ
Sermayesi 200 milyar liraya çıkarılan Türk Eximbank’ın şube sayısı 2001’de 2 iken bugün 25’e ulaştı. Eximbank, 2026 sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi verecek. İhracatı Geliştirme AŞ ise 22 Haziran itibarıyla 291,4 milyar liralık krediye 255,1 milyar lira kefalet sağladı. Ayrıca Türkbank, yıl sonuna kadar 100 milyar lira kredi kullandıracak.
GÜMRÜK SÜREÇLERİNDE YAPAY ZEKA DÖNEMİ
Kağıtsız Gümrük Projesi ile Tek Pencere Sistemi’nde 26 kurumun 192 belgesi tek noktadan temin edilebiliyor. E-Kolay İhracat Platformu, yapay zeka destekli dijital danışmanlık merkezi olarak hizmet veriyor. Platform, hedef pazar seçiminden lojistiğe kadar birçok konuda firmalara yol gösteriyor.
MODERN GÜMRÜK KAPILARI VE TİCARET POLİTİKASI
Bugüne kadar 19 kara yolu gümrük kapısı yenilenirken, Gürbulak, Sarp, Kapıkule ve Habur stratejik sistemlerle donatıldı. Tasfiyelik eşya satışları artık 1,4 milyon kullanıcıya açık elektronik sistemden yapılıyor. 2026’da 4 bin 562 pozisyonda ilave gümrük vergisi uygulanıyor. Yılın ilk 5 ayında 280 ticaret politikası önlemi bulunurken, önleme tabi ürün ithalatı yüzde 2 geriledi.
KAYITLI TİCARET İÇİN YETKİ BELGESİ UYGULAMASI
İkinci el otomotiv, taşınmaz ve kuyum ticaretinde yetki belgesi sistemi ile güvenilir yapı güçlendiriliyor. Haziran itibarıyla ikinci el araç ticaretinde 84 bin 912 işletme yetki belgesi aldı. Taşınmaz ticaretinde 80 bin 818, kuyum ticaretinde ise 15 bin 17 işletme belgelendirildi.
TÜKETİCİ DENETİMLERİ VE LİSANSLI DEPOCULUK
2011-2026 döneminde 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürün denetlendi. Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi 7,5 milyondan fazla ziyaret aldı. Fahiş fiyat denetimlerinde 1,3 milyar liranın üzerinde idari para cezası uygulandı. Bugün 266 lisanslı depo şirketi 14,4 milyon ton kapasiteyle faaliyet gösteriyor. Elektronik ürün senedi işlem hacmi ise 425 milyar lirayı aştı.
SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM İÇİN YEŞİL DESTEK
Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi kapsamında şirketlerin danışmanlık giderleri 5 yıl boyunca yüzde 50 destekleniyor. Haziran itibarıyla 166 firma bu destekten faydalanıyor. Türkiye, bugünün ihracatını artırırken yarının ticaret kurallarına uyum sağlayan bir altyapı inşa ediyor.
GELECEK HEDEFLERİ VE YENİ VİZYON
Yeni dönemde hedef, daha fazla ihracatın ötesinde yüksek katma değer ve güçlü markalar yaratmak. Daha hızlı dijital ticaret, daha güçlü KOBİ’ler ve daha rekabetçi üretim öncelikler arasında yer alıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Türkiye Yüzyılı vizyonu, geçmişin başarı hikayesini geleceğin hedeflerine açılan güçlü bir başlangıç olarak konumlandırıyor.