25 yıl önce, 11 Eylül 2001’de gerçekleştirilen saldırılar, ABD’nin dış politika ve askeri stratejisini köklü bir şekilde değiştirdi. O günden bu yana, ABD başkanları güçlerini adım adım artırarak, istedikleri her yerde ve her zaman savaş açma yetkisini genişletti. Donald Trump, İran’a yönelik Operasyon Epic Fury ile bu savaş açma yetkisini zirveye taşıdı ve bu savaşı, ne Kongre onayı ne de NATO müttefiklerinin desteği olmadan başlattı.
TRUMP'IN İRAN'A YÖNELİK SAVAŞI
Trump, İran’ı “dünyanın en büyük terör sponsor devleti” olarak nitelendirerek, bu ülkeye karşı bir savaş başlattı. Ancak bu savaş, başlangıçta Amerikan kamuoyu tarafından en az desteklenen savaşlardan biri oldu ve ABD için herhangi bir acil tehdit oluşturmuyordu. Trump, geçmişteki Amerikan savaşlarından ders çıkarmadığı gibi, savaş sonrası için de bir plan oluşturmadı. Amerikan ordusu uzun süredir saldırı yapma ve insan öldürme konusunda yetenekliydi; ancak taktikleri net bir strateji ile örtüşmediği için ülke, Vietnam bataklığına veya Irak’taki mezhepsel iç savaşa sürüklendi.
ÖNCEKİ BAŞKANLARIN ETKİSİ
Trump’tan önceki başkanlar da İran savaşı için zemin hazırladı. 11 Eylül sonrası “terörle savaş” kavramı, Afganistan’daki Taliban ve El Kaide’ye karşı başlatılan savaşla sınırlı kalmadı. George W. Bush’un “preventif savaş” doktrini, 2003’teki Irak işgalini meşrulaştırdı ve bu işgal sırasında yaklaşık 200.000 Iraklı sivil hayatını kaybetti. Barack Obama, ABD’nin savaşta olmadığı Pakistan ve Yemen gibi ülkelerde silahlı insansız hava araçlarıyla gerçekleştirdiği saldırılarla terörle mücadeleyi genişletti.
OBAMA DÖNEMİ VE LİBYA
Obama, 2011’deki Libya’da Muammer Kaddafi’yi devirmek için NATO destekli bir kampanya başlattı; ancak Kongre’den onay almadı. Kaddafi’nin devrilmesi, Libya’da on yıl süren bir iç savaşa yol açtı ve ülke bugün iki hükümet tarafından yönetiliyor. Obama, Kaddafi’nin devrilmesinin “ertesi günü” için bir plan yapmamanın en büyük hatası olduğunu belirtti.
STRATEJİK BAŞARISIZLIKLAR
“Terörle savaş” sürecinde ABD, çeşitli strateji ve taktikler denedi, ancak bazıları büyük geri tepmelere yol açtı. Irak işgali ve Afganistan’dan çekilme, ABD’nin dış politikada ne yaptığını bilmediğini gösterdi. Afganistan’dan çekilme, Taliban’ın ülkeyi ele geçirmesiyle sonuçlandı.
OPERASYON EPIK FURY VE SONUÇLARI
Trump, Latin Amerika’daki uyuşturucu kartellerine karşı da operasyonlar başlattı ve bu kapsamda Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu “narkoterrorist” olarak nitelendirdi. Trump, Maduro’yu devirmek için yaptığı operasyonu “brilliant” olarak tanımladı ve bu durum, 11 Eylül sonrası Taliban’ı devirmek için yapılan hızlı müdahaleye benzer bir cesaret verdi. Ancak ABD, savaşın kazanıldığı günün ardından ne olacağına dair plan yapma konusundaki hatalarından ders almadı.
İRAN SAVAŞININ SONUCU
İran’daki askeri zaferler, rejimde anlamlı bir değişim yaratmadı. Trump, savaşın başlarında, “Beş yıl sonra birini yerleştiriyorsunuz ve o da daha iyi değil” ifadesini kullandı. Bu kehanet, birkaç hafta içinde gerçek oldu. 11 Eylül sonrası Orta Doğu’daki rejim değişiklikleri, İran’daki rejim değişimi projesinin de başarılı olacağına dair güven vermedi. İran, stratejik konumunu kullanarak küresel ekonomi üzerinde büyük dalgalanmalara yol açtı. 25 yıl sonra, ABD, bir zamanlar global düzenin garantörü olarak kendini tanıtırken, şimdi bu düzenin başlıca bozucusu haline geldi.